Ung thư cổ tử cung

27/12/2019 09:29:00

Ung thư cổ tử cung (UTCTC) xảy ra khi các tế bào bất thường của cổ tử cung phát triển ngoài tầm kiểm soát. Cổ tử cung là phần dưới của tử cung mở vào đầu trên của âm đạo. UTCTC là một trong các loại ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ và có thể phát hiện ở giai đoạn rất sớm bằng thử nghiệm Pap.

Đa số UTCTC gây ra bởi virut HPV. Bạn có thể bị lây nhiễm HPV do quan hệ tình dục với người có HPV. Khi đó hệ thống miễn dịch sẽ có phản ứng chống lại virut gây hại. Đa số người lớn nhiễm HPV có thể tự khỏi nhưng một tỷ lệ thấp có thể gây ra các mụn cơm đường sinh dục hoặc dẫn đến UTCTC.


Triệu chứng

Trong giai đoạn sớm, UTCTC thường không có triệu chứng gì rõ rệt. Trong giai đoạn muộn, bệnh có các biểu hiện sau:

· Xuất huyết âm đạo không bình thường: ví dụ xảy ra sau giao hợp, xuất huyết giữa kỳ kinh, hoặc xuất huyết khi đã mãn kinh.

· Dịch tiết âm đạo nhầy lẫn máu, có thể có mùi hôi.

· Đau vùng chậu hoặc đau khi giao hợp.

Nên khám phụ khoa ngay khi xuất hiện các triệu chứng trên, bạn cần làm sớm xét nghiệm tế bào cổ tử cung.

Nguyên nhân

UTCTC khởi phát khi tế bào khỏe mạnh bị đột biến gen trở thành tế bào bất thường. Các tế bào ung thư phát triển và nhân đôi mất kiểm soát, và chúng không chết theo quy luật. Chúng tạo thành khối u, tế bào ung thư xâm lấn các mô kế cận, di căn đến nhiều nơi trên cơ thể.

Virut HPV là nguyên nhân hay gặp nhất của UTCTC, thường gây ra các mụn cơm đường sinh dục. Có > 100 týp HPV, trong đó có 40 týp lây qua đường tình dục. Hai týp HPV 16 và 18 là nguyên nhân chính gây ra UTCTC. Phụ nữ nhiễm HPV khá phổ biến nhưng không phải ai nhiễm HPV cũng sẽ phát triển thành UTCTC, số đông sẽ tự khỏi.
 

Yếu tố nguy cơ

· Quan hệ tình dục sớm.

· Phụ nữ càng có nhiều bạn tình và trong số này có người có nhiều bạn tình khác thì nguy cơ nhiễm HPV càng cao.

· Nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác: Chlamydia, bệnh lậu, giang mai, HIV/ AIDS.

· Không an toàn trong giao hợp.

· Quan hệ tình dục với đàn ông không có cắt bao qui đầu.

· Hệ miễn dịch kém, ví dụ HIV/AIDS.

· Hút thuốc và hít khói thuốc (từ người khác) liên quan đến ung thư tế bào gai.

Tầm soát ung thư cổ tử cung

UTCTC phát hiện càng sớm thì tỷ lệ điều trị khỏi bệnh càng cao. Hầu hết các hướng dẫn đều khuyên phụ nữ từ 21 tuổi đã có quan hệ tình dục nên tầm soát UTCTC.

· Thử nghiệm Pap: nạo vét tế bào cổ tử cung, phết lên lam kính và cố định, gửi đến phòng xét nghiệm tế bào (đọc dưới kính hiển vi). Thử nghiệm này không nhằm tìm HPV, nó chỉ nhận diện các biến đổi tế bào của cổ tử cung do virut này gây ra. Sau quan hệ tình dục có nguy cơ nhiễm HPV, phải làm thử nghiệm Pap ít nhất mỗi 3 năm. HPV chủ yếu gặp ở người trẻ, tỷ lệ mắc thấp hơn ở người > 30. Khi thấy có các biến đổi tế bào, cần làm thêm các sinh thiết cổ tử cung để tìm các thương tổn tiền-ung thư hay ung thư của cổ tử cung.

· Thử nghiệm HPV DNA: xét nghiệm giúp phát hiện xem trong các tế bào cổ tử cung thu nhận được có các nhóm HPV có nguy cơ cao gây ra UTCTC hay không, bằng cách tìm các đoạn DNA có trong tiêu bản thử. Đây vẫn chỉ là một thử nghiệm tầm soát nguyên nhân, không nói lên được người bệnh có bị ung thư hay không. Cách tiến hành: làm cùng lúc với thử nghiệm Pap (dùng chung mẫu), hoặc lấy một mẫu thứ hai ở kênh cổ tử cung. Được khuyến cáo dùng cho phụ nữ trên 30 tuổi, hoặc cho phụ nữ trẻ hơn có thử nghiệm Pap bất thường nhẹ, không xác định. Thử nghiệm HPV DNA được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê chuẩn mà không phải làm thử nghiệm Pap để tầm soát UTCTC.

 

Phân giai đoạn ung thư cổ tử cung

Khi xác định người bệnh bị UTCTC thì cần làm thêm một số các cận lâm sàng khác để xác định giai đoạn của ung thư, đây là chìa khóa để điều trị bệnh:

· Chẩn đoán hình ảnh giúp xác định vị trí di căn: X quang, chụp cắt lớp (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp bức xạ positron (PET).

· Soi trực tràng, bàng quang: khi nghi ngờ ung thư xâm lấn các cơ quan lân cận.

· Các giai đoạn của UTCTC: + Giai đoạn I: ung thư giới hạn ở cổ tử cung. + Giai đoạn II: ung thư ở cổ tử cung và phần trên âm đạo. + Giai đoạn III: ung thư lan đến phần dưới âm đạo hoặc lan ra thành chậu hông. + Giai đoạn IV: ung thư xâm lấn các tạng lân cận như bàng quang, trực tràng hay di căn xa đến phổi, gan, xương.
 

Điều trị

Tùy thuộc vào giai đoạn ung thư và bệnh lý kèm theo của người bệnh, sử dụng một hoặc phối hợp nhiều phương pháp: phẫu thuật, xạ trị, hóa trị.

· Phẫu thuật: Ung thư giai đoạn rất sớm có thể chữa khỏi bằng mổ cắt tử cung và cổ tử cung đơn thuần.

· Thủ thuật khoét chóp cổ tử cung: Cắt tử cung + nạo hạch: cắt tử cung, cổ tử cung, một phần âm đạo, nạo hạch vùng.

· Xạ trị: Dùng tia X hay proton để diệt tế bào ung thư. Xạ trị có thể kết hợp với hóa trị trước phẫu thuật để làm giảm kích thước khối u, hoặc dùng sau mổ để làm sạch

các tế bào ung thư còn sót lại. Có 3 cách xạ trị: xạ trị ngoài, xạ trị trong, hoặc phối hợp cả hai cách.

· Hóa trị: Hóa trị liều thấp thường kết hợp với xạ trị. Hóa trị liều cao thường dùng cho các người bệnh giai đoạn tiến xa, nhưng hiệu quả thường thấp.

 

Tiêm văcxin phòng HPV

Nếu bạn ≤ 26 tuổi, bạn có thể dùng văcxin HPV đề phòng 2 týp HPV 16, 18 có thể gây ra UTCTC cho trẻ gái 11 và 12 tuổi. Cũng chỉ định cho nữ 13-26 tuổi chưa tiêm văcxin hoặc tiêm không đủ liều. Cũng có thể dùng cho trẻ gái bắt đầu từ 9 tuổi.

Tại sao văcxin HPV chỉ dùng cho nữ dưới tuổi 26? Vì các nghiên cứu lâm sàng cho thấy, nói chung văcxin này chỉ có tác dụng bảo vệ nhất định đối với các bệnh có liên quan đến HPV. Đối với phụ nữ trên 26 tuổi, cách tốt nhất để phòng UTCTC là tầm soát UTCTC thường qui như đã khuyến cáo.

Hiệu quả của văcxin HPV: Tất cả các loại văcxin HPV đều nhằm vào các týp HPV hay gây ra UTCTC nhất và có thể gây ra vài ung thư khác của âm hộ, âm đạo, hậu môn và họng miệng. Hai loại văcxin HPV 16 và 18 cũng bảo vệ các týp HPV gây ra đa số các mụn cơm đường sinh dục.
 

Tiên lượng

Tỷ lệ sống còn sau 5 năm của UTCTC:

· Giai đoạn I: 80-95%;

· Giai đoạn II: 75- 78%;

· Giai đoạn III: 47-50%;

· Giai đoạn IV: 20-30%.
 

PGS TS BS. Ngô Thị Kim Phụng, ThS BS. Nguyễn Thị Tố Thư

Khoa Phụ sản Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

Các tin đã đăng