Suy giảm nhận thức và rối loạn hành vi trong bệnh Parkinson

25/11/2020 14:47:00

Các loại rối loạn nhận thức có thể xảy ra trong bệnh Parkinson?

Nhiều người bệnh Parkinson có trí nhớ tốt và chức năng nhận thức bình thường. Tuy nhiên, trong khi triệu chứng quên có thể xảy ra trong quá trình lão hoá thông thường, người bệnh Parkinson giai đoạn muộn có thể gặp phải các vấn đề nghiêm trọng hơn về sự chú ý, suy nghĩ và trí nhớ.

Các rối loạn nhận thức phổ biến trong bệnh Parkinson bao gồm những khó khăn khi:
- Tập trung và chú ý
- Lên kế hoạch tổ chức một sự kiện nào đó
- Tiếp tục một cuộc trò chuyện hoặc giải quyết các vấn đề phức tạp
- Hình thành các suy nghĩ một cách nhanh chóng
- Nhớ các sự kiện hoặc chi tiết các sự kiện

Khi chức năng nhận thức giảm nhẹ, không ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của người bệnh thì được gọi là suy giảm nhận thức nhẹ. Khi chức năng nhận thức giảm nặng gây ảnh hưởng đến hoạt động sống hàng ngày thì được gọi là sa sút trí tuệ.

Nguyên nhân gây xảy ra các vấn đề về nhận thức?

Các thay đổi về khả năng nhận thức xảy ra khi bệnh Parkinson bắt đầu ảnh hưởng đến các vùng não có chức năng kiểm soát sự chú ý, suy nghĩ và trí nhớ. Trong đa số các trường hợp, triệu chứng này chỉ xảy ra trong giai đoạn muộn của bệnh hoặc khi bệnh nhân lớn tuổi, thường trên 65 tuổi.

Thế nào là hoang tưởng và ảo giác?

Nhiều người bệnh Parkinson bị suy giảm nhận thức có triệu chứng hoang tưởng và ảo giác. Ảo giác là lúc đang thức người bệnh nghe thấy hoặc nhìn thấy những thứ không có thật. Trong bệnh Parkinson, ảo giác phổ biến nhất là ảo thị. Họ có thể thấy người hoặc con vật nào đó mà thật sự là không có. Đầu tiên, đa số mọi người biết rằng đó là các ảo giác không có thật. Ở giai đoạn muộn hơn, người bệnh có thể gặp khó khăn để nhận ra cái gì là có thật và cái gì là ảo giác. Chẳng hặn, người bệnh Parkinson có ảo giác những điểm trên tường là côn trùng.

Hoang tưởng là những niềm tin sai lầm không đúng với thực tế. Hoang tưởng phổ biến bao gồm các suy nghĩ có thêm người đang sống trong nhà, vợ hoặc chồng đang lừa dối, hoặc nghĩ ai đó đang trộm đồ của họ. Điều này thường xảy ra ở người bệnh Parkinson giai đoạn muộn.

Hoang tưởng và ảo giác có thể được điều trị bằng cách điều chỉnh lại các thuốc như thuốc ngủ và thuốc giảm đau. Nếu như các triệu chứng này vẫn xảy ra mặc dù đã thay đổi các thuốc trên, bác sĩ có thể sẽ giảm một số loại thuốc điều trị bệnh Parkinson. Nếu các triệu chứng vẫn không cải thiện hoặc các triệu chứng vận động của người bệnh nặng hơn, bác sĩ có thể sẽ kê toa các thuốc để điều trị nhận thức. Bên cạnh đó, clozapine và quetiapine có thể làm giảm triệu chứng hoang tưởng và ảo giác nhưng có khả năng gây ra tác dụng phụ buồn ngủ. Cũng cần phải xét nghiệm máu thường xuyên khi điều trị clozapine.



Những gì người bệnh Parkinson có thể làm khi có các vấn đề về nhận thức?

Kiểm soát huyết áp tốt, giấc ngủ tốt, dinh dưỡng hợp lý và tập thể dục điều độ có tác động tốt đối với chức năng nhận thức. Người bệnh hãy nói cho bác sĩ biết nếu các vấn đề về suy nghĩ, trí nhớ hoặc kỹ năng ra quyết định bắt đầu ảnh hưởng đến các thói quen hàng ngày. Bác sĩ có thể sẽ làm các bài đánh giá về nhận thức. Bác sĩ sẽ xem xét lại các thuốc người bệnh đang sử dụng xem có thuốc nào ảnh hưởng đến nhận thức không. Việc dùng hộp thuốc và các lời nhắc về việc uống thuốc có thể có ích.

Nếu các vấn đề về trí nhớ trở nên nặng hơn:

- Người bệnh hãy thảo luận với gia đình và bác sĩ về kế hoạch sắp xếp cuộc sống trong tương lai, bao gồm chăm sóc tại nhà hoặc tại một cơ sở chăm sóc.
- Uỷ quyền cho một người chăm sóc đáng tin cậy, tuỳ thuộc vào pháp luật địa phương. Nếu người bệnh mất khả năng, người này sẽ có quyền nói chuyện thay người bệnh, sẽ sắp xếp tài chính cho người bệnh, trả các hoá đơn của người bệnh, và nhiều thứ nữa. Nếu như không có giấy uỷ quyền, những nhu cầu này nhanh chóng trở nên phức tạp và tốn kém.
- Cần đảm bảo về tài sản và nội dung di chúc tại thời điểm hiện tại. Người bệnh không thể thay đổi di chúc nếu người bệnh suy giảm nhận thức và giảm chú ý nặng.

Điều trị thế nào?

Một số thuốc có thể hiệu quả và đã được nghiên cứu ở người bệnh Parkinson có sa sút trí tuệ. Các thuốc này bao gồm: rivastigmine, donepezil, galantamine and memantine. Một số người bệnh sử dụng thuốc này ghi nhận có hiệu quả tốt trong khi những người khác lại nhận thấy hiệu quả rất ít. Tác dụng phụ phổ biến của những thuốc này là buồn nôn và tiêu chảy.

Theo TS BS. Trần Ngọc Tài - Khoa Thần kinh Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

Các tin đã đăng