Khoa Dược
Giới thiệu
Khởi đầu từ ước mơ có một cơ sở thực hành cho các bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng tương lai, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh ra đời như một sự sáng tạo đột phá với “Mô hình tiên tiến kết hợp Trường – Bệnh viện đầu tiên tại Việt Nam”. Đồng hành với sự phát triển của bệnh viện từ ngày đầu thành lập cho đến nay, Khoa Dược đã trở thành một trong những khoa cận lâm sàng chủ chốt, với đội ngũ quản lý là Phó giáo sư, Thạc sĩ, chuyên gia có uy tín và trình độ chuyên môn cao.
Tổ chức của Khoa Dược bao gồm các bộ phận chuyên trách, kết nối chặt chẽ và phối hợp đồng bộ với nhau như Nhà thuốc Bệnh viện, Thông tin thuốc – Dược lâm sàng, Nghiệp vụ Dược, Hệ thống kho, Nghiên cứu đào tạo. Sự đầu tư đồng bộ về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện đại giúp Khoa Dược đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng cao, cũng như hỗ trợ trong công tác tư vấn, giám sát việc thực hiện sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và cung cấp thông tin hướng dẫn sử dụng thuốc tận tình tới từng người bệnh.
Thế mạnh chuyên môn
Dược lâm sàng
Dược sĩ quản lý, kiểm soát việc sử dụng thuốc trên từng người bệnh. Cụ thể, với hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử (EMR), y lệnh của bác sĩ được phần mềm chuyển trực tiếp đến dược sĩ thẩm định và chuẩn bị thuốc cho từng người bệnh theo từng liều cụ thể, tăng cường tính chính xác và an toàn trong sử dụng thuốc cho người bệnh. Các dược sĩ tư vấn sử dụng thuốc cho từng người cũng như trao đổi thông tin để đảm bảo người bệnh hiểu và dùng thuốc an toàn, đúng theo chỉ định của bác sĩ hay hướng dẫn của dược sĩ.
Giám sát điều trị cá thể hóa
TDM: Theo dõi nồng độ thuốc trong máu và hiệu chỉnh liều tối ưu cho từng bệnh nhân, đặc biệt với thuốc độc tính cao như vancomycin, aminoglycosid, voriconazol, valproat…
Kiểm soát kháng kháng sinh (ASP): Dược sĩ lâm sàng phối hợp bác sĩ các chuyên viên vi sinh, kiểm soát nhiễm khuẩn để quản lý kháng sinh chặt chẽ, đảm bảo dùng đúng – đủ – hợp lý, giảm nguy cơ kháng thuốc.
Quản trị rủi ro thông minh: Hệ thống cảnh báo tương tác thuốc kết hợp với sự hiện diện của dược sĩ tại buồng bệnh giúp phát hiện sớm và ngăn ngừa phản ứng bất lợi (ADR).
Ứng dụng công nghệ trong quản lý dược lâm sàng
Cảnh báo thời gian thực (Real-time Alerts): Tích hợp trong EMR để tự động phát hiện trùng hoạt chất, tương tác bất lợi, và chống chỉ định cho phụ nữ mang thai.
Quản lý bệnh nhân nguy cơ cao: Bộ lọc thông minh hỗ trợ cảnh báo sớm trên các đối tượng đặc biệt như suy thận, INR > 4, bệnh nhân dùng kháng đông ngoại trú.
Kiểm soát kháng sinh ưu tiên: Thực hiện quy trình duyệt kháng sinh ưu tiên quản lý (Pre-authorization) trên phần mềm đảm bảo sử dụng an toàn và hợp lý.
Số hóa báo cáo ADR: Tự động tích hợp vào quy trình lâm sàng, giúp phản hồi và xử lý nhanh chóng các phản ứng có hại của thuốc.
Nghiệp vụ Dược
Bộ phận Nghiệp vụ Dược có chức năng xây dựng kế hoạch và biện pháp để đảm bảo cung ứng đầy đủ thuốc cho công tác phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh. Đây cũng là bộ phận đầu mối xây dựng kế hoạch và tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc cho bệnh viện. Với định hướng bệnh viện đại học – tích hợp giữa điều trị, nghiên cứu và đào tạo – Khoa Dược không chỉ đảm bảo cung ứng đủ thuốc, đúng thuốc mà còn tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và an toàn người bệnh thông qua quản trị dữ liệu chuyên sâu.
Quản lý cung ứng thuốc dựa trên công nghệ thông tin
Vận hành hệ thống phần mềm quản lý cung ứng thuốc toàn diện: Khoa Dược sử dụng hệ thống phần mềm quản lý cung ứng thuốc (Pharma), tích hợp với hệ thống bệnh án điện tử (EMR), hệ thống quản lý văn bản (UMC home, UMC office). Dữ liệu được liên thông theo thời gian thực từ ký hợp đồng – đặt hàng – nhập kho - kê đơn – lĩnh thuốc – xuất kho – thanh toán, giúp theo dõi mức tiêu thụ thuốc theo khoa/theo nhóm bệnh, phân tích xu hướng sử dụng theo tháng/quý/năm, cảnh báo vượt định mức hoặc sử dụng bất thường.
Dự báo nhu cầu sử dụng thuốc bằng phân tích dữ liệu: ứng dụng phân tích ABC/VEN, dự báo theo chuỗi thời gian, phân tích mùa vụ và xu hướng dịch tễ. Nhờ khai thác dữ liệu lớn từ phần mềm Pharma, Khoa Dược có thể xây dựng kế hoạch cung ứng sát thực tế điều trị, giảm tồn kho cận hạn sử dụng, hạn chế tình trạng thiếu thuốc đột xuất, tối ưu vòng quay tồn kho.
Kiểm soát tồn kho thông minh: Phần mềm Pharma cho phép theo dõi tồn kho theo lô – hạn dùng – nhà cung cấp, cảnh báo thuốc sắp hết hạn, cảnh báo tồn kho thấp, quản lý thuốc cần kiểm soát đặc biệt. Cơ chế này giúp tăng tính minh bạch, truy xuất nhanh khi cần kiểm tra hoặc thanh tra.
Chuẩn hóa quy trình – Tăng tính minh bạch
Khoa Dược xây dựng quy trình cung ứng thuốc theo nguyên tắc: Phân tích nhu cầu dựa trên dữ liệu thực tế, lập kế hoạch và trình phê duyệt danh mục, tổ chức đấu thầu theo quy định, theo dõi thực hiện hợp đồng trên nền tảng số, đánh giá định kỳ hiệu quả cung ứng. Toàn bộ dữ liệu đều được số hóa, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy và hạn chế sai sót thủ công.
Với nền tảng công nghệ thông tin hiện đại và đội ngũ dược sĩ có năng lực phân tích dữ liệu, Khoa Dược – Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò trung tâm trong quản lý cung ứng thuốc thông minh, minh bạch và hiệu quả. Đây là một mô hình tiêu biểu cho quản trị dược bệnh viện theo hướng số hóa, phù hợp với xu thế phát triển y tế hiện đại tại Việt Nam.
Quản lý chất lượng
Quản lý chất lượng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Khoa Dược nhằm bảo đảm cung ứng thuốc đầy đủ, kịp thời và nâng cao hiệu quả, an toàn trong sử dụng thuốc. Khoa Dược đã xây dựng và chuẩn hóa hệ thống quy trình, quy định chuyên môn theo tiêu chuẩn International Organization for Standardization (ISO 9001:2015), bao gồm các hoạt động mua sắm, bảo quản, cấp phát thuốc, kiểm soát thuốc nguy cơ cao, quản lý sai sót thuốc và triển khai hoạt động dược lâm sàng. Việc áp dụng tiêu chuẩn ISO góp phần nâng cao tính hệ thống, minh bạch và thúc đẩy cải tiến liên tục chất lượng dịch vụ dược.
Song song với chuẩn hóa quy trình, Khoa Dược đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và sử dụng thuốc, xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ nhằm tăng cường giám sát, theo dõi toàn diện và kiểm soát rủi ro hiệu quả.
Ngoài ra, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Khoa Dược và các khoa/phòng, Bệnh viện đã đạt chứng nhận chương trình Phòng ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn và sai sót thuốc trong liệu pháp tĩnh mạch (PRIME) trong đó 100% đơn thuốc được dược sĩ thẩm định trước khi cấp phát; các quy trình kiểm tra đơn thuốc, hướng dẫn pha tiêm/truyền thuốc đường tĩnh mạch, dán nhãn cảnh báo thuốc nguy cơ cao được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế Joint Commission International (JCI) đồng thời bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của bệnh viện.
Với định hướng phát triển theo tiêu chuẩn quốc tế, Khoa Dược cam kết không ngừng nâng cao chất lượng chuyên môn, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và phối hợp liên chuyên khoa nhằm tối ưu hiệu quả điều trị, hướng đến mục tiêu bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.
Đào tạo & Nghiên cứu
Trong chiến lược phát triển toàn diện của bệnh viện, Khoa Dược xác định đào tạo và nghiên cứu khoa học là hai trụ cột nền tảng, đồng thời là động lực thúc đẩy chuyển đổi mô hình Dược bệnh viện theo hướng chuyên sâu, chuẩn hóa và hội nhập quốc tế.
Nâng tầm năng lực chuyên môn và hội nhập quốc tế
Giai đoạn 2019–2024 ghi nhận bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chiều sâu chuyên môn trong hoạt động đào tạo của Khoa Dược. Trung bình mỗi năm, khoa tổ chức từ 5–7 hội nghị, hội thảo khoa học quy mô lớn, thu hút sự tham gia của chuyên gia, bác sĩ và dược sĩ trong và ngoài nước.
Hội nghị Dược lâm sàng năm 2019 tổ chức trực tiếp với 670 đại biểu tham dự đã đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của hoạt động Dược lâm sàng. Năm 2021, hội nghị tổ chức trực tuyến với 1.899 đại biểu, khẳng định vị thế học thuật và năng lực tổ chức sự kiện khoa học tầm quốc gia. Hội nghị “Dược sĩ lâm sàng trong kỷ nguyên Y học cá thể hóa” năm 2025 tiếp tục tạo dấu ấn chuyên môn với 505 đại biểu tham dự, thể hiện định hướng phát triển gắn liền với xu thế y học chính xác và cá thể hóa điều trị.
Song song với các hoạt động hội nghị, Khoa Dược xây dựng hệ thống đào tạo thực hành liên tục và chuyên sâu cho sinh viên đại học, học viên sau đại học, học viên chuyên khoa và dược sĩ tại các cơ sở y tế. Đội ngũ dược sĩ lâm sàng của khoa giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo thực hành, chuyển giao mô hình hoạt động và hướng dẫn triển khai dược lâm sàng theo chuẩn hóa.
Các dược sĩ trong Khoa không chỉ được đào tạo tại chỗ mà còn được khuyến khích học tập ở nước ngoài như Thái Lan, Đài Loan, Ấn Độ, Anh, Pháp, Úc, Hoa Kỳ… Đồng thời, Khoa cũng chủ động kết nối với nhiều chuyên gia quốc tế để tổ chức hội nghị chuyên ngành và triển khai các dự án nghiên cứu đa trung tâm. Hợp tác quốc tế được xem là chiến lược trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và chuẩn hóa thực hành theo tiêu chuẩn toàn cầu. Khoa đã triển khai các chương trình đào tạo nâng cao năng lực dược lâm sàng với sự tham gia của:
GS. Alan Hay Ming Lau, PharmD, FCCP, BCPS - Trưởng phòng Đào tạo Quốc tế Dược lâm sàng, University of Illinois Chicago.
PGS TS DS. Surakit Nathisuwan - Phó Trưởng khoa phụ trách Kế hoạch và Phát triển Chất lượng, Bộ môn Dược lâm sàng, Khoa Dược, Mahidol University.
Đồng thời, chương trình theo dõi nồng độ thuốc trong trị liệu (Therapeutic Drug Monitoring – TDM) được phát triển với sự tham gia của các chuyên gia lâm sàng Hoa Kỳ:
Jennifer Le, PharmD, MAS, BCPS-ID, FIDSA, FCSHP, FCCP.
Hung M. Le, PharmD, PhD.
Các chương trình hợp tác này tập trung vào tối ưu hóa điều trị, cá thể hóa liều dùng, quản lý thuốc nguy cơ cao và phát triển năng lực phân tích dược động học – dược lực học trong thực hành lâm sàng.
Trong lĩnh vực quản lý sử dụng kháng sinh, Khoa Dược giữ vai trò trung tâm trong xây dựng, cập nhật và triển khai các hướng dẫn chuyên môn tại bệnh viện, đồng thời tổ chức chương trình đào tạo “Quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện” hằng năm cho dược sĩ các cơ sở y tế. Khoa cũng tham gia hỗ trợ triển khai chương trình quản lý sử dụng kháng sinh cho nhiều bệnh viện khu vực phía Nam theo định hướng của cơ quan quản lý y tế, thể hiện vai trò dẫn dắt chuyên môn và trách nhiệm cộng đồng.
Tầm nhìn đến năm 2030, Khoa Dược hướng đến xây dựng trung tâm đào tạo dược lâm sàng chuyên sâu có tính kết nối khu vực, tích hợp đào tạo – thực hành – nghiên cứu – chuyển đổi số, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo sau đại học và chuyển giao mô hình thực hành tiên tiến.
Nền tảng phát triển bền vững
Hoạt động nghiên cứu khoa học của Khoa Dược được triển khai theo định hướng chuyên sâu, tập trung vào dược lâm sàng, tối ưu hóa điều trị, cá thể hóa liều dùng, quản lý sử dụng kháng sinh và thuốc nguy cơ cao.
Trung bình mỗi năm, đội ngũ thành viên của khoa công bố khoảng 8–10 bài báo trên các tạp chí trong và ngoài nước và tăng dần số công bố khoa học qua từng năm, góp phần khẳng định vị thế học thuật và năng lực nghiên cứu. Việc gia tăng số lượng và chất lượng công bố phản ánh chiến lược đầu tư bài bản cho hoạt động nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực khoa học.
Khoa tích cực tham gia Hội nghị Khoa học Tuổi trẻ và Hội nghị Khoa học hằng năm của bệnh viện và đạt nhiều thành tích nổi bật qua các năm, thể hiện sự trưởng thành toàn diện về chuyên môn và năng lực nghiên cứu. Năm 2025, tại Hội nghị Dược lâm sàng Châu Á lần thứ 24 (Asian Conference on Clinical Pharmacy – ACCP 2025) tổ chức tại Indonesia, PGS.TS.DS. Đặng Nguyễn Đoan Trang – Trưởng Khoa Dược Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh – đã vinh dự đạt Giải Nhì báo cáo Oral với đề tài nghiên cứu về sử dụng ceftazidime-avibactam và ceftolozane-tazobactam tại bệnh viện. Thành tích này không chỉ ghi nhận năng lực nghiên cứu chuyên sâu trong lĩnh vực quản lý sử dụng kháng sinh, mà còn khẳng định vị thế học thuật của bệnh viện trên diễn đàn Dược lâm sàng khu vực châu Á, là dấu ấn quan trọng trong chiến lược hội nhập quốc tế và phát triển Dược lâm sàng chuyên sâu đến năm 2030.
Bên cạnh công bố khoa học, Khoa Dược còn tham gia biên soạn nhiều tài liệu hướng dẫn chuyên môn cấp quốc gia, đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách và chuẩn hóa thực hành dược lâm sàng (“Hướng dẫn thực hành dược lâm sàng cho dược sĩ trong một số bệnh không lây nhiễm” của Bộ Y tế - Cục quản lý khám chữa bệnh, “Hướng dẫn sử dụng kháng sinh” của Hội Hồi sức cấp cứu và chống độc Việt Nam, “Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu” của Hội Tiết niệu Thận học Việt Nam, “Hướng dẫn giám sát phản ứng có hại của thuốc (ADR) tại các cơ sở khám chữa bệnh theo QĐ số 29/QĐ-BYT ngày 05 tháng 01 năm 2022). Những đóng góp này khẳng định vai trò chuyên môn của Khoa Dược trong việc chuẩn hóa thực hành dược lâm sàng ở tầm vĩ mô và đóng góp vào hệ thống y tế quốc gia.
Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Khoa Dược định hướng tham gia các nhóm nghiên cứu tiềm năng và tiệm cận mạnh trong các lĩnh vực dược lâm sàng chuyên sâu, theo dõi nồng độ thuốc trong trị liệu, quản lý sử dụng kháng sinh, quản lý thuốc kháng đông và cá thể hóa điều trị với mục tiêu là tăng cường công bố quốc tế, mở rộng hợp tác nghiên cứu đa trung tâm và xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu gắn kết giữa thực hành lâm sàng, dữ liệu số và phân tích chuyên sâu.
Khẳng định vị thế – hướng đến 2030
Liên tục được bình chọn là một trong những đơn vị có hoạt động Dược lâm sàng nổi bật tại Hội nghị Dược bệnh viện TP. Hồ Chí Minh mở rộng từ năm 2015 đến nay, Khoa Dược tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và hội nhập quốc tế.
Với nền tảng chuyên môn vững chắc, chiến lược phát triển rõ ràng và định hướng hội nhập toàn cầu, Khoa Dược cam kết tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học và đào tạo hướng đến mục tiêu trở thành đơn vị dược lâm sàng chuẩn mực, có ảnh hưởng trong khu vực vào năm 2030.
Trang thiết bị
Phần mềm hệ thống xây dựng riêng cho từng bộ phận: Dược lâm sàng, hệ thống kho, đấu thầu, nhà thuốc liên kết cơ sở dữ liệu với nhau và liên kết với bệnh án điện tử phục vụ đắc lực cho công tác chuyên môn. Đặc biệt hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng được tích hợp phần mềm bệnh án điện tử bao gồm: tương tác thuốc-thuốc, thuốc cho phụ nữ có thai, trùng thuốc, cảnh báo liều dùng...nhằm cung cấp thông tin đầy đủ, cập nhật giúp nhân viên y tế trong công tác điều trị bệnh.
Đội ngũ nhân sự
Đội ngũ quản lý tại Khoa Dược là những Phó giáo sư Tiến sĩ Dược sĩ, Thạc sĩ Dược sĩ, Dược sĩ CKII với bề dày kinh nghiệm, luôn được bồi dưỡng về chuyên môn và kỹ năng làm việc để mang đến cho người bệnh sự chính xác, hiệu quả nhất trong kê đơn điều trị.