Cảnh báo 2025: RSV đang rình rập trẻ sơ sinh, mẹ bầu cần tiêm vắc xin bảo vệ con!

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là một loại virus gây bệnh hô hấp nguy hiểm cho trẻ sơ sinh trên toàn thế giới và cả ở Việt Nam. RSV là nguyên nhân chính gây các bệnh viêm đường hô hấp nặng ở trẻ nhỏ. Tại Việt Nam, RSV thường gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ em [1, 2, 4].

1. Vì sao trẻ sơ sinh dễ mắc bệnh RSV?

Hệ miễn dịch còn yếu

Trẻ sơ sinh, đặc biệt là những bé sinh non hoặc có bệnh nền, có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Điều này làm cho cơ thể bé khó chống lại virus RSV, dễ mắc bệnh nặng và có nhiều biến chứng hơn [5, 6].

Đường thở nhỏ và nhạy cảm

Đường hô hấp của trẻ sơ sinh rất nhỏ. Khi bị viêm do RSV, các ống dẫn khí này dễ bị sưng và tắc nghẽn bởi đờm nhớt, khiến bé khó thở nghiêm trọng [3].

2. Nhiều trẻ nhập viện vì RSV ở Việt Nam

Một nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Hải Phòng (2016-2017) cho thấy số trẻ nhập viện vì viêm tiểu phế quản do RSV tăng cao vào mùa đông – xuân (từ tháng 10 đến tháng 3) [1]. Một nghiên cứu khác tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 TP. Hồ Chí Minh (2010-2011) tìm thấy RSV trong gần 24% mẫu bệnh phẩm hô hấp của trẻ bị nhiễm trùng hô hấp cấp tính [4]. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng trẻ càng nhỏ thì bệnh do RSV càng nặng [4].

3. RSV có nguy hiểm ở trẻ sơ sinh?

Triệu chứng ban đầu của bệnh dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác:

Lúc đầu, các dấu hiệu nhiễm RSV ở trẻ sơ sinh có thể giống cảm lạnh thông thường: chảy nước mũi, ho nhẹ, sốt nhẹ. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, bệnh có thể trở nặng rất nhanh [3].

RSV có thể gây viêm tiểu phế quản (viêm các ống dẫn khí nhỏ trong phổi) và viêm phổi (nhiễm trùng phổi). Khi đó, trẻ có thể có các triệu chứng nặng như thở nhanh, thở khò khè, lõm ngực khi thở, phập phồng cánh mũi, da xanh xao hoặc tím tái [3,5].

Nguy cơ nhập viện và tử vong:

RSV là nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh phải nhập viện [7]. Trên toàn cầu, mỗi năm có hơn 3,6 triệu trẻ dưới 5 tuổi phải nhập viện và khoảng 100.000 trẻ tử vong vì RSV. Một nửa số ca tử vong này là ở trẻ dưới 6 tháng tuổi [2]. Tại Việt Nam, nhiều trường hợp trẻ nhiễm RSV nặng cần phải thở máy hoặc gặp các biến chứng nguy hiểm [1, 2, 6].

Nhiễm trùng hô hấp cấp tính dưới (ALRI) là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi trên thế giới [8]. Tại Việt Nam, vào năm 2017, ALRI gây ra khoảng 13% số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi [9]. RSV là tác nhân chính gây ALRI ở miền Nam và miền Trung Việt Nam [9].
Một nghiên cứu năm 2023 tại miền Nam Việt Nam cho thấy chi phí trung bình cho một lần nhập viện vì nhiễm trùng hô hấp dưới do RSV (LRTI) ở trẻ là 165 USD [9]. Chi phí này có thể chiếm từ 32% đến 70% lương tối thiểu hàng tháng của một người ở TP. Hồ Chí Minh. Điều này cho thấy RSV gây ra gánh nặng kinh tế lớn cho các gia đình Việt Nam.

4. Vắc-xin RSV cho mẹ bầu: "Lá chắn" bảo vệ con

Tiêm vắc-xin RSV cho phụ nữ mang thai là cách hiệu quả để bảo vệ trẻ sơ sinh. Khi mẹ tiêm vắc-xin, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể chống lại virus RSV. Những kháng thể này sẽ truyền qua nhau thai sang thai nhi, giúp bé có miễn dịch thụ động ngay từ khi sinh ra và trong vài tháng đầu đời – giai đoạn bé dễ bị tổn thương nhất [2, 7].

Vắc-xin RSV cho mẹ bầu đã được chứng minh là giúp giảm đáng kể nguy cơ trẻ sơ sinh mắc bệnh RSV nặng. Theo WHO, vắc-xin RSV đầu tiên dành cho mẹ bầu đã được kiểm định vào tháng 3 năm 2025 để bảo vệ trẻ sơ sinh [2]. Vắc-xin này giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và phải nhập viện do RSV ở trẻ nhỏ [7].

Thời điểm tiêm vắc-xin tốt nhất khi nào cho mẹ bầu?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị phụ nữ mang thai nên tiêm vắc-xin từ tuần thứ 28 của thai kỳ trở đi để truyền được nhiều kháng thể nhất cho thai nhi [2].

Mẹ bầu cần làm gì?

Nếu bạn đang mang thai hoặc dự định có thai, hãy tìm hiểu về vắc-xin RSV và nói chuyện với bác sĩ của mình. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể và xem xét bạn có phù hợp để tiêm vắc-xin này không, dựa trên tình trạng sức khỏe và các khuyến nghị y tế mới nhất.

Các cách phòng ngừa khác phòng nhiễm RSV cho con không?

Bên cạnh tiêm vắc-xin, các biện pháp sau ba mẹ cũng lưu ý để bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi RSV:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Tránh tiếp xúc gần với người đang bị bệnh.
• Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi.
• Tránh đưa trẻ đến nơi đông người, đặc biệt vào mùa dịch.
• Giữ nhà cửa sạch sẽ.

Cần làm gì khi trẻ có dấu hiệu bệnh?

Nếu trẻ sơ sinh có bất kỳ dấu hiệu nhiễm RSV nào như khó thở, thở khò khè, sốt cao, bỏ bú, hoặc có vẻ mệt mỏi bất thường, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức để được khám và điều trị kịp thời.

5. Thông tin kiểm duyệt & tài liệu tham khảo

Tư vấn chuyên môn:

• ThS BS. Nguyễn Hiền Minh - Phó trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.

Tài liệu tham khảo:

• [1] Nguyen SN, Nguyen TNT, Vu LT, Nguyen TD. Clinical Epidemiological Characteristics and Risk Factors for Severe Bronchiolitis Caused by Respiratory Syncytial Virus in Vietnamese Children. Int J Pediatr. 2021;2021:9704666. Published 2021 Nov 15. doi:10.1155/2021/9704666. Truy cập: 2025-11-15.
• [2] WHO. (2025). WHO prequalifies first maternal respiratory syncytial virus vaccine. www.who.int/news/item/19-03-2025-who-prequalifies-first-maternal-respiratory-syncytial-virus-vaccine. Truy cập: 2025-11-15.
• [3] WHO. (2025). WHO outlines recommendations to protect infants against RSV – respiratory syncytial virus. www.who.int/news/item/30-05-2025-who-outlines-recommendations-to-protect-infants-against-rsv-respiratory-syncytial-virus. Truy cập: 2025-11-15.
• [4] DN Tran. (2013). Molecular epidemiology and disease severity of human respiratory syncytial virus in Vietnam. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23349659/. Truy cập: 2025-11-15.
• [5] Mayo Clinic. (N/A). Respiratory syncytial virus (RSV) - Symptoms & causes. www.mayoclinic.org/diseases-conditions/respiratory-syncytial-virus/symptoms-causes/syc-20353098. Truy cập: 2025-11-15.
• [6] WHO. (N/A). Respiratory syncytial virus (RSV). www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/respiratory-syncytial-virus-(rsv). Truy cập: 2025-11-15.
• [7] CDC. (2025). RSV Immunization Guidance for Infants and Young Children. www.cdc.gov/rsv/hcp/vaccine-clinical-guidance/infants-young-children.html. Truy cập: 2025-11-15.
• [8] Ali Alsuheel Asseri. (2025). Respiratory Syncytial Virus: A Narrative Review of Updates and Recent Advances in Epidemiology, Pathogenesis, Diagnosis, Management and Prevention. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12156131/. Truy cập: 2025-11-15.
• [9] Do LAH, Le NTN, Mahmud S, Mulholland K, Pecenka C, Clark A. Impact and cost-effectiveness of strategies to prevent respiratory syncytial virus (RSV) disease in Vietnam: A modelling study. Vaccine. 2023;41(46):6782-6790. doi:10.1016/j.vaccine.2023.09.003. Truy cập: 2025-11-15.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.