Chuẩn bị ruột sạch trước nội soi đại tràng: Bí quyết để kết quả chính xác
1. Vì sao cần chuẩn bị ruột sạch trước nội soi?
Nội soi đại tràng là phương pháp quan trọng giúp phát hiện polyp, viêm loét, khối u hay các dấu hiệu sớm của ung thư đại trực tràng.
Để hình ảnh nội soi rõ ràng, đại tràng phải hoàn toàn không còn phân hoặc cặn thức ăn. Nếu ruột không sạch, người bệnh có thể:
- Bị che khuất polyp hoặc tổn thương nhỏ
- Mất nhiều thời gian hơn khi nội soi
- Thậm chí phải làm lại nội soi vào ngày khác
👉 Vì vậy, chuẩn bị ruột sạch là bước vô cùng quan trọng để đảm bảo kết quả chính xác.
2. Chế độ ăn trước khi nội soi
2.1. Một tuần trước nội soi
❌ Ngưng:
- Thuốc bổ sung chất xơ
- Thuốc sắt
❌ Tránh:
- Rau sống, rau nhiều xơ
- Ngũ cốc nguyên hạt
- Các loại hạt và trái cây có hạt nhỏ
👉 Mục tiêu: giảm lượng cặn trong ruột để việc làm sạch dễ dàng hơn.
2.2. 3–5 ngày trước nội soi
Áp dụng chế độ ăn ít chất xơ – ít bã (Low-residue diet):
NÊN ĂN
- Cơm trắng, bánh mì trắng, mì
- Thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ
- Rau nấu chín mềm, bỏ vỏ
- Trái cây chín mềm, không hạt
KHÔNG NÊN ĂN
- Ngô/bắp, gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt (đậu khô, mè…)
- Rau sống, trái cây tươi nhiều xơ
- Trái cây khô
- Thực phẩm nhiều hạt
👉 Chế độ ăn này giúp hạn chế tối đa lượng chất thải rắn trong đường ruột
2.3. 1 ngày trước nội soi
❌ Không ăn thức ăn rắn.
✅ Chỉ dùng chất lỏng trong suốt, ví dụ:
- Nước lọc
- Nước đường, nước điện giải
- Nước dừa
❌ Không uống đồ màu đỏ hoặc tím (dễ gây nhầm với máu khi nội soi).
👉 Đây là giai đoạn quan trọng nhất để ruột được làm sạch tối đa.
3. Thuốc làm sạch ruột
Tùy từng người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc và phương pháp chuẩn bị làm sạch ruột khác nhau:
PEG điện giải
- Không hấp thu vào cơ thể
- Ít gây rối loạn điện giải hơn so với thuốc thẩm thấu khác
- Được khuyến cáo là lựa chọn ưu tiên cho đa số người bệnh
❌ KHÔNG dùng thuốc PEG nếu người bệnh thuộc một trong các trường hợp sau:
- Tắc ruột hoặc nghi ngờ tắc ruột
- Thủng đường tiêu hóa hoặc nghi ngờ thủng
- Phình đại tràng nhiễm độc (Toxic megacolon)
- Rối loạn làm rỗng dạ dày
- Rối loạn ý thức hoặc nguy cơ hít sặc cao
- Dị ứng với bất kỳ thành phần nào của thuốc PEG
👉 Cần thăm khám bác sĩ nội soi để đánh giá trước khi sử dụng thuốc an toàn
4. Quản lý thuốc đang sử dụng
👉 Báo cho bác sĩ nếu người bệnh đang dùng, điều này giúp giảm nguy cơ tụt huyết áp, hạ đường huyết hoặc rối loạn điện giải.
- Thuốc huyết áp: Thường được phép dùng với một ngụm nước nhỏ vào buổi sáng ngày nội soi, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Thuốc tiểu đường: Có thể cần điều chỉnh liều insulin hoặc thuốc uống để tránh hạ đường huyết do chế độ ăn kiêng.
- Thuốc chống đông (warfarin, rivaroxaban, apixaban…), kháng kết tập tiểu cầu: Có thể cần tạm ngưng 5-7 ngày trước nội soi để giảm nguy cơ chảy máu, đặc biệt nếu có kế hoạch cắt polyp.
- Thuốc lợi tiểu: cần đánh giá nguy cơ ở người bệnh suy thận.
- Thuốc sắt: cần ngưng 1 tuần trước nội soi.
5. Khi nào cần liên hệ cơ sở y tế ngay?
Hãy báo ngay nếu người bệnh gặp:
- Không thể uống đủ lượng thuốc
- Nôn ói nhiều
- Chóng mặt, choáng váng
- Đau bụng nhiều bất thường
- Không đi ngoài ra nước sau khi uống thuốc
Màu sẫm và còn cặn KHÔNG ĐẠT  | Màu nâu và còn cặn KHÔNG ĐẠT  | Màu cam sẫm và hơi trong KHÔNG ĐẠT  | Màu cam nhạt, gần như trong GẦN ĐẠT
 | Màu vàng nhạt, trong như nước tiểu ĐÃ SẴN SÀNG NỘI SOI!  |
6. Tài liệu tham khảo
[1] Patel, N. (2023). Bowel Preparation. StatPearls - NCBI Bookshelf.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK535368/. Truy cập: 2025-12-18.
[2] Mercy.net. Gastrointestinal Prep - Golytely Colonoscopy Preparation Instructions.
https://www.mercy.net/content/dam/mercy/en/pdf/gastrointestinal-prep/golytely-colonoscopy-preparation-instructions.pdf. Truy cập: 2025-12-18.
[3] MHealthFairview.org. Standard Colonoscopy - Vietnamese.
https://www.mhealthfairview.org/-/media/Files/DCTSS/Service/Standard-Colonoscopy-Vietnamese.ashx. Truy cập: 2025-12-18.
[4] Bechtold, M. L. (2016). Optimizing bowel preparation for colonoscopy: a guide to.... PMC.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4805732/. Truy cập: 2025-12-18.
[5] Hassan, C. (2019). Bowel preparation for colonoscopy: European Society of .... PubMed.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31295746/. Truy cập: 2025-12-18.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.