Danh mục thuốc cần lưu ý khi bẻ, nhai, nghiền

Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người. Do đó, việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, hiệu quả là vấn đề được đặt lên hàng đầu.

Tuy nhiên, với một số người bệnh đặc biệt (trẻ em, người cao tuổi, người mắc bệnh khó nuốt hay người bệnh có đặt ống thông dạ dày), việc uống nguyên viên thuốc rất khó khăn. Vì vậy, bác sĩ điều trị thường lựa chọn đường dùng khác thay thế hoặc bất đắc dĩ phải dùng giải pháp nghiền hay bẻ viên thuốc.

Trong một số trường hợp, để thuận tiện, người bệnh tự ý bẻ, nhai, nghiền viên nén hoặc mở viên nang khi sử dụng. Hành động này không phải lúc nào cũng phù hợp, vì có thể làm giảm hiệu quả điều trị của thuốc hoặc dẫn đến những độc tính chết người.

Nếu tên thuốc có những chữ viết tắt trên kèm theo sau, thuốc không nên bẻ, nhai hoặc nghiền:

ER/XR/XL: Extended Release (Phóng thích kéo dài)

SR: Sustained Release/Slow Release (Phóng thích kéo dài)

LP: Libération Prolongée (Phóng thích kéo dài)

CR: Controlled Release (Phóng thích có kiểm soát)

CD: Controlled Delivery (Phóng thích có kiểm soát)

MR: Modified Release (Phóng thích có kiểm soát)

LA: Long-acting (Tác dụng kéo dài)

EC: Enteric-coated (Viên bao tan trong ruột)

OCAS: Oral Controlled Absorption System Chrono Retard

1. Những nguyên nhân không tin chia nhỏ viên thuốc

Dạng bào chế

Một số thuốc được bào chế ở dạng phóng thích hoạt chất đặc biệt hơn so với dạng thông thường:

• Dạng phóng thích chậm: thuốc đi qua dạ dày còn nguyên vẹn, chỉ tan ở phần đầu ruột non (tá tràng) và cuối cùng phóng thích hoạt chất ở ruột.

• Dạng phóng thích kéo dài: thuốc được bào chế với các dạng cấu trúc đặc biệt giúp phóng thích hoạt chất trong suốt thời gian di chuyển trong ống tiêu hóa.

Độc tính của thuốc khi tiếp xúc

Với các thuốc điều trị ung thư, thuốc độc tế bào, thuốc ức chế miễn dịch thì việc nghiền viên nén hoặc mở viên nang sẽ làm bột thuốc phân tán, tiếp xúc với da hoặc niêm mạc gây kích ứng. Một số thuốc có thể xâm nhập vào cơ thể phụ nữ mang thai, gây độc cho phôi thai.

Mùi vị dược chất

Có một số thuốc khi bẻ nhỏ, nghiền nát, người bệnh sẽ không chịu được mùi khó chịu hoặc vị rất đắng của hoạt chất; vì vậy nên được uống nguyên viên.

2. Các dạng bào chế đặc biệt

• Viên bao tan trong ruột

• Hệ thống phóng thích nhờ cơ chế khuếch tán

• Hệ thống phóng thích nhờ cơ chế hòa tan

• Hệ thống phóng thích nhờ cơ chế thẩm thấu

• Lõi viên thuốc chứa thuốc cùng với vật liệu

3. Tác hại của việc chia nhỏ viên thuốc: 3 trường hợp

Một số quy tắc

Đối với viên nang (nang cứng, nang mềm): nếu không có hướng dẫn gì thêm, nên uống nguyên viên và không mở viên nang.

Đối với thuốc có mùi vị khó chịu, nên thay thế bằng dạng bào chế khác có vị dễ chịu hơn của cùng hoạt chất đó (nếu có).

Nên đeo khẩu trang và găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với các thuốc độc tế bào.

Đối với phần viên còn lại sau khi bẻ, nên cho vào túi zipper để tránh ẩm, bảo quản dưới 30°C và tránh ánh sáng trực tiếp.

Khi không chắc chắn về việc có thể chia nhỏ viên thuốc được hay không, xin liên hệ với Tổ Thông tin thuốc – Dược lâm sàng, Khoa Dược.

Danh mục các thuốc viên đường uống cần lưu ý khi bẻ, nhai, nghiền