EBUS-TBNA: Chẩn đoán ung thư phổi chính xác
Kỹ thuật sinh thiết kim qua nội soi phế quản dưới hướng dẫn siêu âm (EBUS-TBNA) là một phương pháp hiện đại giúp chẩn đoán và phân loại ung thư phổi. Việc phân tích tế bào và mô bệnh học từ mẫu sinh thiết cung cấp thông tin quan trọng, giúp bác sĩ đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp nhất cho từng người bệnh [1, 2].
1. EBUS-TBNA là gì và được dùng khi nào?
EBUS-TBNA là một kỹ thuật nội soi, cho phép bác sĩ lấy mẫu từ các hạch bạch huyết hoặc khối u ở vùng trung thất (giữa hai phổi) và phổi một cách chính xác nhờ sự hỗ trợ của siêu âm [3, 4].
Cách thực hiện
Bác sĩ sẽ đưa một ống nội soi nhỏ có gắn siêu âm vào đường thở. Hình ảnh siêu âm giúp xác định vị trí cần lấy mẫu. Sau đó, một kim nhỏ sẽ được đưa qua ống nội soi để lấy tế bào hoặc mảnh mô [3, 4]. Thủ thuật này thường được thực hiện khi người bệnh đã được gây mê hoặc an thần nhẹ [2, 4].
Vì sao cần EBUS-TBNA?
Kỹ thuật này giúp xác định có tế bào ung thư trong các hạch bạch huyết hay không, từ đó đánh giá giai đoạn bệnh và quyết định phương pháp điều trị, đặc biệt là phẫu thuật [1, 3].
2. Tế bào học: Phát hiện ung thư sớm
Tế bào học là phương pháp phân tích các tế bào thu được từ EBUS-TBNA để tìm dấu hiệu ung thư.
Cách lấy mẫu tế bào
Mẫu tế bào có thể được phết trực tiếp lên lam kính hoặc được rửa trong dung dịch đặc biệt để xử lý, giúp tăng chất lượng mẫu và dễ dàng phân tích hơn [2, 3, 4].
3. Mô bệnh học: Phân loại ung thư và hướng điều trị
Phân tích mẫu mô
Phần còn lại của mẫu sinh thiết sẽ được xử lý để tạo thành khối tế bào (cell block). Sau đó, khối này sẽ được cắt mỏng và nhuộm để soi dưới kính hiển vi. Cell block rất quan trọng vì nó bảo tồn cấu trúc mô, cho phép thực hiện nhiều xét nghiệm chuyên sâu [3, 4].
Các xét nghiệm giúp điều trị đích
Trên mẫu mô bệnh học, bác sĩ có thể làm thêm các xét nghiệm đặc biệt:
Hóa mô miễn dịch (IHC): Giúp xác định các loại ung thư khác nhau và nguồn gốc của khối u bằng cách tìm các protein đặc hiệu trên tế bào ung thư [3, 4].
Xét nghiệm gen (EGFR, ALK, PD-L1): Tìm kiếm các đột biến gen hoặc protein đặc biệt, giúp bác sĩ lựa chọn các loại thuốc điều trị đích hoặc liệu pháp miễn dịch phù hợp cho người bệnh [2, 3, 4]. EBUS-TBNA có thể cung cấp đủ mẫu cho các xét nghiệm này [2, 3].
4. EBUS-TBNA có ưu điểm gì?
EBUS-TBNA mang lại nhiều lợi ích quan trọng trong chẩn đoán ung thư phổi.
An toàn và ít xâm lấn
So với phẫu thuật, EBUS-TBNA ít xâm lấn hơn, giúp giảm rủi ro biến chứng và thời gian hồi phục cho người bệnh [1, 2, 4].
Chính xác và đủ mẫu xét nghiệm
Nhờ siêu âm hướng dẫn, kỹ thuật này lấy mẫu rất chính xác từ các tổn thương nhỏ và nằm sâu [1, 2]. Đồng thời, nó cung cấp đủ lượng mô cần thiết cho cả chẩn đoán mô bệnh học, xét nghiệm IHC và các xét nghiệm gen phức tạp, giúp định hướng điều trị hiệu quả [2, 4]. EBUS-TBNA có độ chính xác chẩn đoán ung thư phổi từ 88% đến 94,5% [1, 4].
5. Những điều cần biết về EBUS-TBNA
Độ chính xác của kỹ thuật
Việc kết hợp tế bào học (có ROSE) và mô bệnh học (từ cell block) cùng các xét nghiệm chuyên sâu giúp tối đa hóa thông tin từ một lần sinh thiết. Điều này không chỉ tăng độ chính xác mà còn giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh chóng hơn [1, 2, 4].
Rủi ro và biến chứng
EBUS-TBNA là thủ thuật an toàn, nhưng vẫn có một số rủi ro nhỏ như chảy máu nhẹ, xẹp phổi (tràn khí màng phổi) hoặc nhiễm trùng. Các biến chứng nghiêm trọng rất hiếm gặp [2, 4].
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
EBUS-TBNA có đau không? Thủ thuật thường được thực hiện dưới gây mê hoặc an thần nhẹ, nên người sẽ không cảm thấy đau trong lúc làm [2, 4]. Sau đó có thể có cảm giác khó chịu nhẹ.
Mẫu tế bào học và mô bệnh học khác nhau thế nào? Mẫu tế bào học là các tế bào riêng lẻ, dùng để chẩn đoán nhanh. Mẫu mô bệnh học là mảnh mô nhỏ, giữ nguyên cấu trúc, giúp chẩn đoán và phân loại ung thư chi tiết hơn [3, 4].
EBUS-TBNA có thể phát hiện mọi loại ung thư phổi không? Kỹ thuật này rất hiệu quả cho các tổn thương ở trung thất và rốn phổi. Đối với tổn thương khó tiếp cận, có thể cần thêm các kỹ thuật khác [4].
Nếu kết quả EBUS-TBNA âm tính, có cần làm thêm xét nghiệm gì không? Nếu bác sĩ vẫn nghi ngờ, có thể cần làm thêm xét nghiệm hình ảnh, sinh thiết lại hoặc các thủ thuật khác để đảm bảo không bỏ sót bệnh [4].
EBUS-TBNA có dùng để theo dõi điều trị không? EBUS-TBNA chủ yếu dùng để chẩn đoán và xác định giai đoạn ban đầu. Trong một số trường hợp, nó có thể được dùng để kiểm tra lại sau điều trị, nhưng vai trò chính vẫn là chẩn đoán ban đầu [2].
7. Tài liệu tham khảo
[1] Navani, N., Nankivell, M., Lawrence, D. R., Lock, S., Makker, H., Baldwin, D. R., Stephens, R. J., Parmar, M. K., Spiro, S. G., Morris, S., & Janes, S. M. (2015). Lung cancer diagnosis and staging with endobronchial ultrasound-guided transbronchial needle aspiration compared with conventional approaches: an open-label, pragmatic, randomised controlled trial. Lancet Respiratory Medicine, 3(4), 282–289. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4648022/.
[2] Torre, M., Reda, M., Musso, V., Danuzzo, F., Mohamed, S., & Conforti, S. (2021). Diagnostic accuracy of endobronchial ultrasound-transbronchial needle aspiration (EBUS-TBNA) for mediastinal lymph node staging of lung cancer. Mediastinum, 5, 15. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8794299/.
[3] Haranguş, A., Berindan-Neagoe, I., Toma, L., Şimon, I., Pop, O., & Şimon, M. (2021). EBUS in optimizing non-small cell lung cancer diagnosis and treatment. Medical Pharmaceutic Report, 94(2), 176–184. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8118210/.
[4] Liu, A., Qian, L., Zhong, Y., Lu, X., & Zhao, Y. (2017). Endobronchial ultrasound guided transbronchial needle aspiration combining with immunohistochemistry and genotype in lung cancer: A single-center, 55 cases retrospective study. Annals of Medicine and Surgery (London), 23, 1–7. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5607116/.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.