Hướng dẫn chi tiết lấy mẫu nước tiểu 24 giờ tại nhà

Xét nghiệm nước tiểu 24 giờ là một phương pháp quan trọng giúp đánh giá chức năng thận và phát hiện các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như bệnh thận, sỏi thận, hoặc các rối loạn chuyển hóa khác [2]. Để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác, việc thu thập mẫu đúng quy trình là vô cùng cần thiết. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước để người bệnh có thể thực hiện việc lấy mẫu tại nhà một cách hiệu quả và đáng tin cậy.

1. Quy trình thu thập mẫu nước tiểu 24 giờ

Việc tuân thủ đúng quy trình là yếu tố then chốt để đảm bảo độ chính xác của xét nghiệm nước tiểu 24 giờ. Người bệnh sẽ được nhận một bình nhựa 5 lít có hoặc không có chất bảo quản nước tiểu từ cơ sở y tế.

1.1. Chuẩn bị

Để quá trình thu thập mẫu diễn ra thuận lợi và chính xác, người bệnh cần lưu ý các bước chuẩn bị sau:

Bình chứa chuyên dụng: Người bệnh sẽ được cung cấp một bình nhựa 5 lít có hoặc không có chất bảo quản nước tiểu từ cơ sở y tế. Điều quan trọng là không được vứt bỏ hoặc thay thế chất bảo quản (nếu có) trong bình [2, 4].
Thông báo về thuốc và chế độ sinh hoạt: Cần thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc đang sử dụng, bao gồm cả thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin, thảo dược và thực phẩm chức năng, vì một số loại có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm [2, 4].
Vệ sinh cá nhân: Vệ sinh sạch sẽ bộ phận sinh dục ngoài bằng nước sạch trước khi lấy mẫu để tránh nhiễm khuẩn mẫu [1].
Lưu ý đặc biệt: Không lấy mẫu khi phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt để tránh làm sai lệch kết quả xét nghiệm.

1.2. Thực hiện

Quá trình thu thập mẫu nước tiểu 24 giờ cần được thực hiện cẩn thận theo 5 bước sau:

Bước 1: Bỏ lần tiểu đầu tiên (bắt đầu thời gian thu thập)
- Sáng lúc 6 giờ (hoặc thời điểm bắt đầu được chỉ định bởi bác sĩ), bạn đi tiểu hết vào bồn cầu và bỏ đi lượng nước tiểu này. KHÔNG thu thập lần tiểu này vào bình. Đây là thời điểm đánh dấu sự bắt đầu của chu kỳ 24 giờ [2, 4, 5].
Bước 2: Thu thập tất cả nước tiểu trong 24 giờ tiếp theo
- Kể từ lần đi tiểu kế tiếp, tất cả nước tiểu trong vòng 24 giờ phải được thu thập vào bình chứa. Điều này bao gồm cả nước tiểu khi đi đại tiện và khi tắm [2, 4, 5].
- Đối với trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ: Dùng túi thu thập nước tiểu chuyên dụng được dán quanh vùng niệu đạo. Sau mỗi lần trẻ tiểu, đổ nước tiểu từ túi vào bình chứa chính. Cần kiểm tra và thay túi thường xuyên [4].
Bước 3: Duy trì sinh hoạt bình thường
- Trong suốt quá trình thu thập, bạn sinh hoạt và ăn uống bình thường theo chế độ hàng ngày, trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ [2].
Bước 4: Hoàn tất việc thu thập
- Sáng hôm sau lúc 6 giờ (hoặc đúng 24 giờ sau lần tiểu bỏ đầu tiên), bạn đi tiểu thêm 1 lần CUỐI CÙNG và cho vào bình. Đây là lần tiểu kết thúc quá trình thu thập 24 giờ [2, 4, 5].
Bước 5: Mang mẫu đến cơ sở y tế
- Ngay sau khi hoàn tất việc thu thập, đậy chặt nắp bình và mang CẢ BÌNH nước tiểu đến Khoa Xét nghiệm hoặc phòng khám theo hướng dẫn càng sớm càng tốt [2, 4].

Lưu ý quan trọng trong quá trình thực hiện:

Đảm bảo thời gian thu thập chính xác 24 giờ, từ lần tiểu bỏ đầu tiên đến lần tiểu cuối cùng vào bình [2].
Trộn đều và lắc nhẹ bình trước khi chuyển đi làm xét nghiệm để đảm bảo mẫu được đồng nhất và các chất bảo quản (nếu có) được phân tán đều [1].
Rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng và nước trước và sau khi xử lý mẫu nước tiểu [1].
Tránh để bất kỳ vật thể lạ nào (như giấy vệ sinh, phân) rơi vào bình chứa nước tiểu [1].

1.3. Kết thúc và Bảo quản

Sau khi hoàn tất việc thu thập, cần đảm bảo:

Đảm bảo nắp bình được đậy kín để tránh rò rỉ và nhiễm khuẩn.
Vận chuyển mẫu đến phòng xét nghiệm càng sớm càng tốt sau khi hoàn tất thu thập để đảm bảo chất lượng mẫu và độ chính xác của kết quả [4].

2. Rủi ro và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả

Mặc dù xét nghiệm nước tiểu 24 giờ là một thủ thuật an toàn và không xâm lấn, nhưng có một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả xét nghiệm.

2.1. Sai sót trong quá trình thu thập

Thu thập không đủ hoặc quá thời gian: Bỏ sót bất kỳ lần đi tiểu nào hoặc thu thập không đủ 24 giờ có thể làm giảm nồng độ các chất trong mẫu, dẫn đến kết quả không chính xác. Ngược lại, thu thập quá thời gian 24 giờ hoặc thu thập cả lần tiểu bỏ đầu tiên cũng có thể làm tăng nồng độ, gây sai lệch kết quả [2, 4].
Nhiễm bẩn mẫu: Để lẫn các chất khác như phân, giấy vệ sinh, hoặc nước vào mẫu có thể làm sai lệch kết quả phân tích [1].

2.2. Ảnh hưởng của thuốc

Một số loại thuốc có thể làm thay đổi nồng độ các chất trong nước tiểu, dẫn đến kết quả dương tính hoặc âm tính giả [2, 4]. Ví dụ:

Thuốc lợi tiểu có thể ảnh hưởng đến thể tích nước tiểu và nồng độ các chất điện giải.
Thuốc huyết áp hoặc vitamin C liều cao có thể làm thay đổi một số chỉ số nhất định [2].
Một số kháng sinh có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm creatinine hoặc protein niệu.

2.3. Chế độ ăn uống và tập luyện

Chế độ ăn uống: Chế độ ăn giàu protein, muối hoặc oxalate có thể ảnh hưởng đến nồng độ các chất như canxi, axit uric, oxalate trong nước tiểu [2].
Tập thể dục gắng sức: Tập thể dục gắng sức trước hoặc trong quá trình lấy mẫu có thể làm tăng protein niệu tạm thời [4].

2.4. Các yếu tố khác

Mất nước (dehydration): Tình trạng mất nước có thể làm tăng nồng độ nước tiểu, dẫn đến kết quả không phản ánh đúng tình trạng sức khỏe [4].
Nhiễm trùng đường tiết niệu: Nhiễm trùng có thể làm thay đổi thành phần nước tiểu, gây sai lệch kết quả xét nghiệm [4].
Căng thẳng cảm xúc nghiêm trọng: Căng thẳng có thể ảnh hưởng đến một số hormone và chất chuyển hóa bài tiết qua nước tiểu [4].

3. Điểm mạnh của xét nghiệm nước tiểu 24 giờ tại Bệnh viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Bệnh viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh cam kết mang lại dịch vụ y tế chất lượng cao, đặc biệt trong các xét nghiệm chuyên sâu như lấy mẫu nước tiểu 24 giờ, với những điểm mạnh nổi bật sau:

Đội ngũ chuyên môn cao: Bệnh viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh sở hữu đội ngũ y bác sĩ, kỹ thuật viên xét nghiệm được đào tạo bài bản, giàu kinh nghiệm, đảm bảo quá trình phân tích mẫu chính xác và tin cậy. Họ luôn sẵn sàng hướng dẫn và giải đáp mọi thắc mắc của người bệnh.
Trang thiết bị hiện đại: Bệnh viện được trang bị hệ thống máy móc, thiết bị xét nghiệm tiên tiến, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, giúp phân tích các chỉ số trong nước tiểu 24 giờ một cách toàn diện và chính xác, từ đó hỗ trợ chẩn đoán và điều trị hiệu quả.
Quy trình chuẩn hóa: Các quy trình thu thập, bảo quản và phân tích mẫu nước tiểu 24 giờ tại ệnh viện được chuẩn hóa nghiêm ngặt, tuân thủ các hướng dẫn y khoa mới nhất. Điều này giúp giảm thiểu sai sót, đảm bảo chất lượng mẫu và độ tin cậy của kết quả xét nghiệm.
Tư vấn và hỗ trợ tận tình: Người bệnh sẽ nhận được hướng dẫn chi tiết và sự hỗ trợ nhiệt tình từ nhân viên y tế trong suốt quá trình chuẩn bị và thực hiện thu thập mẫu, giúp loại bỏ những băn khoăn và thực hiện đúng cách, đảm bảo kết quả tốt nhất.

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao tôi cần phải lấy mẫu nước tiểu trong 24 giờ? Xét nghiệm nước tiểu 24 giờ giúp bác sĩ đánh giá chức năng thận, định lượng chính xác các chất được bài tiết qua nước tiểu trong một ngày, từ đó chẩn đoán và theo dõi nhiều bệnh lý liên quan đến thận và chuyển hóa [2].
Nếu tôi quên thu thập một lần tiểu thì sao? Nếu bạn bỏ sót bất kỳ lần tiểu nào, quá trình thu thập sẽ không chính xác và có thể cần phải bắt đầu lại từ đầu để đảm bảo kết quả đáng tin cậy. Hãy thông báo ngay cho nhân viên y tế nếu điều này xảy ra [2].
Tôi có cần thay đổi chế độ ăn uống hoặc ngừng dùng thuốc trước khi lấy mẫu không? Trừ khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ, bạn nên duy trì chế độ ăn uống và các loại thuốc đang dùng như bình thường. Tuy nhiên, cần thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc bạn đang sử dụng để bác sĩ có thể đánh giá ảnh hưởng đến kết quả [2, 4].
Làm thế nào để bảo quản mẫu nước tiểu trong quá trình thu thập? Bạn cần tuân thủ hướng dẫn cụ thể từ cơ sở y tế về cách bảo quản mẫu để đảm bảo chất lượng mẫu và độ chính xác của kết quả.
Tôi có thể đi đại tiện hoặc tắm trong quá trình thu thập không? Có, bạn có thể đi đại tiện và tắm bình thường. Quan trọng là tất cả nước tiểu trong khoảng thời gian 24 giờ phải được thu thập vào bình chứa, tránh để nước hoặc các chất khác lẫn vào mẫu [4].

5. Tài liệu tham khảo

[1] NIDDK Central Repository. Instructions for 24-Hour Urine Collection. https://repository.niddk.nih.gov/media/studies/halt_pkd_a/Forms/F037A%20Instructions%20for%2024-Hour%20Urine%20Collection.pdf. Truy cập: 2026-05-11.
[2] Leslie SW, Rathi BM, Sharif S, et al. (2024). 24-Hour Urine Collection and Analysis. StatPearls - NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482482/. Truy cập: 2026-05-11.
[3] MedlinePlus. (2025). 24-hour urine copper test. MedlinePlus Medical Encyclopedia. https://medlineplus.gov/ency/article/003604.htm. Truy cập: 2026-05-11.
[4] MedlinePlus. (2024). 24-hour urine protein. MedlinePlus Medical Encyclopedia. https://medlineplus.gov/ency/article/003622.htm. Truy cập: 2026-05-11.
[5] PMC NCBI. (2014). Low level of adherence to instructions for 24-hour urine collection.... NCBI. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3900070/. Truy cập: 2026-05-11.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.