Hướng dẫn dùng thuốc kháng đông đường uống an toàn

Sổ tay này cung cấp những thông tin cần thiết và hướng dẫn chi tiết về việc sử dụng các loại thuốc kháng đông đường uống tác dụng trực tiếp (DOACs) bao gồm Apixaban, Dabigatran, Edoxaban và Rivaroxaban. Mục tiêu là trang bị kiến thức vững chắc cho người bệnh và người chăm sóc, giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả tối ưu và giảm thiểu rủi ro, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống.

1. Vai trò của thuốc kháng đông đường uống tác dụng trực tiếp?

Vấn đề đáng lo ngại nhất trong rung nhĩ và thuyên tắc tĩnh mạch là sự hình thành của huyết khối (cục máu đông), có thể dẫn đến những biến cố đột quỵ hay thuyên tắc phổi với tỷ lệ tử vong cao. Vì vậy, thuốc kháng đông nói chung và thuốc kháng đông đường uống tác dụng trực tiếp (DOAC) gồm Apixaban, Dabigatran, Edoxaban, Rivaroxaban có vai trò bảo vệ rất quan trọng trong dự phòng đột quỵ do rung nhĩ và điều trị huyết khối tĩnh mạch. Ngoài ra, DOAC còn được dùng trong phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu hay thuyên tắc phổi sau phẫu thuật khớp gối, khớp háng.

2. Một số hình ảnh minh họa về viên thuốc DOACs

Dưới đây là một số hình ảnh minh họa về các loại viên thuốc kháng đông đường uống tác dụng trực tiếp phổ biến, giúp người bệnh dễ dàng nhận diện.

Lưu ý: Đây không phải kích cỡ thật sự của viên thuốc.

3. Hãy thông báo và tham khảo ý kiến của bác sĩ, nha sĩ và dược sĩ

• Hãy thông báo cho bác sĩ nếu đang dùng hay dự định dùng các loại thuốc khác, kể cả thuốc không kê đơn, thực phẩm chức năng, thảo dược vì chúng có thể ảnh hưởng tới tác dụng của thuốc, gây tăng nguy cơ chảy máu hay hình thành cục máu đông. Tốt nhất nên mang theo hay chụp hình lại tất cả các toa thuốc của mình khi thăm khám hay nhập viện. Một số loại thuốc không được phép dùng cùng thuốc này, ví dụ như thuốc điều trị HIV, động kinh, kháng lao. Tránh dùng các thuốc giảm đau kháng viêm như ibuprofen, diclofenac, meloxicam,...

• Không được bắt đầu, dừng, hoặc thay đổi liều của thuốc kháng đông và bất kỳ thuốc nào khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

• Hãy báo ngay cho bác sĩ nếu có dự định mang thai, đang mang thai hay cho con bú. KHÔNG được dùng DOAC khi có thai hoặc cho con bú.

• Hãy báo sớm cho bác sĩ hoặc nha sĩ biết rằng bạn đang dùng DOAC nếu bạn bị tai nạn chấn thương có chảy máu hoặc bệnh nặng phải vào bệnh viện, đi khám bệnh hoặc trước khi thực hiện thủ thuật y khoa nào kể cả thủ thuật nhỏ tại phòng mạch bác sĩ hoặc phòng khám nha khoa.

• Lập tức liên lạc bác sĩ hoặc đến Khoa Cấp cứu bệnh viện gần nhất nếu bạn có dấu hiệu chảy máu bất thường và báo cho nhân viên y tế biết rằng bạn đang dùng kháng đông DOAC.

Không tự ý uống hay tiêm hay tiêm các thuốc khác khi chưa có sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ

4. Bạn nên uống thuốc như thế nào và làm gì nếu như quên uống 1 liều thuốc 

Tuân thủ dùng thuốc kháng đông là điều thiết yếu ở người bệnh bị rung nhĩ hoặc thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch vì:

Không dùng thuốc nghĩa là bạn không được bảo vệ.

• Quên liều sẽ làm tăng nguy cơ tử vong do tắc mạch ở não, chân hoặc phổi.

• Dùng quá liều làm tăng nguy cơ chảy máu.

Bạn cần tuân thủ dùng thuốc kháng đông DOAC theo đúng chỉ định của bác sĩ để đảm bảo dùng thuốc AN TOÀN và HIỆU QUẢ.

Không tự ý ngưng thuốc kháng đông khi không có ý kiến của bác sĩ. Đi tái khám đúng hẹn để tránh tình trạng hết thuốc cho các cữ uống tiếp theo. Nếu bạn đã bỏ lỡ hơn 1 viên thuốc và không biết nên làm gì, có thể gọi đến Bộ phận tư vấn sử dụng thuốc – Khoa Dược (028) 3952 5295 (trong giờ hành chính) của Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.

5. Các tác dụng phụ của DOAC cần lưu ý?

Tác dụng phụ chính yếu của DOAC là khiến bạn dễ bị chảy máu hơn bình thường [1, 2]. Để làm giảm nguy cơ chảy máu, hãy dùng thuốc theo đúng như bác sĩ hay dược sĩ hướng dẫn.

Đến bệnh viện gần nhất nếu bạn có bất kỳ triệu chứng chảy máu bất thường và báo cho bác sĩ biết bạn đang dùng kháng đông DOAC:

• Bị bầm tím mà không biết lý do, hoặc vết bầm càng lớn ra mà không có nguyên do.

• Chảy máu nướu răng, chảy máu mũi sau 10 phút không kiểm soát được.

• Chảy máu trong mắt.

• Chảy máu vết thương ngoài da nhiều, không thể cầm máu sau băng ép 10 phút.

• Chu kỳ kinh nguyệt kéo dài và nhiều hơn bình thường.

• Nước tiểu đỏ, hồng hoặc sẫm màu.

• Phân đỏ hoặc đen sệt (như hắc ín), lẫn máu có mùi tanh.

• Sưng, phù một bên chân.

Lập tức đi cấp cứu ngay tại bệnh viện gần nhất nếu bạn có triệu chứng sau và báo cho nhân viên y tế biết rằng bạn đang dùng kháng đông DOAC:

• Chảy máu không cầm được.

• Ho ra máu hay nôn mửa với chất nôn sẫm màu như cà phê hoặc có máu đỏ tươi.

• Tức ngực, khó thở.

• Dấu hiệu sớm của đột quỵ: đau đầu nghiêm trọng, choáng váng, lú lẫn; liệt mặt một bên; nhìn mờ một bên; xệ, méo 1 bên mặt; nói đớ, lắp bắp không rõ lời, thay đổi giọng nói, giọng khàn; yếu tay chân (thường một bên cơ thể), cảm giác yếu liệt.

• Ngã nặng, chấn thương đầu, ngay cả khi không có triệu chứng hay dấu hiệu thương tích bên ngoài.

“Thời gian vàng” để xử trí đột quỵ là trong vòng 3 giờ đầu sau đột quỵ.

6. Bạn cần xét nghiệm gì dùng thuốc?

Bạn không cần xét nghiệm theo dõi thường xuyên nhưng cần xét nghiệm máu ít nhất 1 lần/năm để đảm bảo mình được kê thuốc đúng liều lượng, phù hợp với chức năng gan, thận và không có bất cứ tác dụng phụ không mong muốn nào. Khi tái khám hãy báo cho bác sĩ các biểu hiện chảy máu dù nhỏ mà bạn thường gặp (chảy máu cam, chảy máu chân răng, bầm máu) hay nếu bạn thường xuyên bị té ngã.

Hãy đi tái khám đúng hẹn.

7. Những điều tôi cần biết hoặc lưu ý trong sinh hoạt hằng ngày khi dùng thuốc?

• Hãy cẩn thận trong sinh hoạt, hoạt động thể chất và tránh bị thương, phòng ngừa té ngã.

• Cẩn thận khi dùng vật sắc nhọn, không châm cứu, tiêm bắp, cạo gió.

• Sử dụng bàn chải đánh răng mềm và dao cạo điện.

• Tránh hoặc hạn chế uống rượu (1-2 đơn vị chuẩn hằng ngày, ví dụ như 1 đơn vị chuẩn là 1 chai bia 350 ml 5% cồn).

8. Thông tin kiểm duyệt và tài liệu tham khảo:

Tư vấn chuyên môn

• Bác sĩ. Dược - Khoa Dược, Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Tài liệu tham khảo:

• [1] Chen, A., Stecker, E., & Warden, B. A. (2020). Direct Oral Anticoagulant Use: A Practical Guide to Common Clinical Challenges. Journal of the American Heart Association, 9(13), e017559. Truy cập: 2026-01-06.

• [2] Julia, S., & Uprichard, J. (2017). Direct Oral Anticoagulants: A Quick Guide. European Cardiology, 12(1), 40–45. Truy cập: 2026-01-06.

• [3] Thachil, J. (2014). The newer direct oral anticoagulants: a practical guide. Clinical Medicine, 14(2), 165–175. Truy cập: 2026-01-06.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.