Kính chống ánh sáng xanh có thực sự cần thiết để bảo vệ mắt khi dùng máy tính?

1. Ánh sáng xanh là gì?

Ánh sáng xanh là một phần của ánh sáng nhìn thấy, tồn tại tự nhiên trong ánh sáng mặt trời và cũng được phát ra từ các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại thông minh và máy tính bảng. Ánh sáng xanh có vai trò giúp cơ thể tỉnh táo và điều hòa nhịp sinh học vào ban ngày.

Tuy nhiên, nếu tiếp xúc nhiều ánh sáng xanh vào buổi tối, đặc biệt trước giờ ngủ, ánh sáng này có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và giấc ngủ. Cần lưu ý rằng cường độ ánh sáng xanh phát ra từ màn hình điện tử thấp hơn rất nhiều so với ánh sáng mặt trời, do đó nguy cơ gây hại cho mắt là không giống nhau [1].

2. Kính chống ánh sáng xanh có bảo vệ mắt không?

Hiện nay, kính chống ánh sáng xanh thường được quảng cáo là có khả năng bảo vệ mắt, chẳng hạn như: giảm mỏi mắt khi sử dụng vi tính, bảo vệ thần kinh mắt và phòng ngừa các bệnh lý mắt nghiêm trọng. Thế nhưng trên thực tế lại chưa có nhiều nghiên cứu khoa học có thể chứng minh được những lợi ích này của kính chống ánh sáng xanh. Thậm chí, một tổng quan hệ thống của Cochrane năm 2023 cho thấy kính lọc ánh sáng xanh không hiệu quả hơn kính thông thường trong việc giảm mỏi mắt, cải thiện thị lực hay bảo vệ sức khỏe mắt ở người sử dụng thiết bị điện tử [2].

Vậy kính chống ánh sáng xanh có tác dụng gì không?

Một số nghiên cứu nhỏ gợi ý rằng việc lọc ánh sáng xanh có thể giúp giảm sự ức chế melatonin, hormone liên quan tới giấc ngủ. Tuy nhiên, bằng chứng đối với tác dụng này không thống nhất và chưa mạnh mẽ cho toàn dân số chung. Hầu hết nghiên cứu dựa vào nhóm nhỏ hoặc những người có vấn đề giấc ngủ ban đầu, nên khó khái quát kết quả cho tất cả mọi người.

3. Vì sao nhiều người vẫn cảm thấy đỡ mỏi mắt khi đeo kính chống ánh sáng xanh?

Một số người dùng báo cáo giảm cảm giác mỏi mắt hoặc dịu mắt hơn khi đeo kính lọc ánh sáng xanh và điều này có thể do:
Giảm phản xạ/độ chói: một số tròng kính có lớp phủ chống lóa/ phản xạ; hiệu quả này không nhất thiết từ việc lọc ánh sáng xanh.
Điều chỉnh thói quen tốt hơn: việc đeo kính có thể nhắc nhở bạn nghỉ mắt thường xuyên hơn.
Hiệu ứng tâm lý (placebo): nếu bạn nghĩ rằng kính hữu ích, bạn cảm thấy dễ chịu hơn.
Tuy nhiên, chính những yếu tố hành vi này — như nghỉ mắt, điều chỉnh độ sáng, đặt màn hình đúng vị trí — thường có tác động đáng kể hơn đến tình trạng mỏi mắt so với chỉ lọc ánh sáng xanh đơn thuần

4. Kết luận:

Kính chống ánh sáng xanh không phải là điều bắt buộc để bảo vệ mắt khi dùng máy tính vì chưa có nhiều bằng chứng khoa học mạnh cho thấy kính chống ánh sáng xanh bảo vệ mắt khỏi tổn thương hay bệnh lý mắt nghiêm trọng do xem màn hình và cũng như loại kính này chưa được khuyến nghị bắt buộc bởi các tổ chức chuyên môn (ví dụ Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ). Tuy nhiên, kính có thể hữu ích cho một số người nếu mục tiêu là giảm ánh sáng xanh vào buổi tối, góp phần hỗ trợ giấc ngủ (cần nghiên cứu thêm). Một số phiên bản kính có lớp phủ chống lóa/ phản xạ có thể giúp giảm cảm giác mỏi mắt đơn thuần khi nhìn màn hình — nhưng đó chưa phải lý do bắt buộc để mọi người đều phải đeo. Vậy nên, việc sử dụng kính chống ánh sáng xanh là lựa chọn cá nhân, không phải yêu cầu y tế bắt buộc.

5. Lời khuyên thực tế để bảo vệ mắt khi dùng máy tính

Hãy ưu tiên các biện pháp đã được chứng minh giúp giảm mỏi mắt và khó chịu:
Quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút, nhìn xa 20 feet ( 6 mét ) trong 20 giây.
Điều chỉnh độ sáng màn hình và môi trường ánh sáng phù hợp.
Nghỉ giải lao đều đặn thay vì ngồi liên tục nhiều giờ.
Giữ khoảng cách và tư thế đúng khi làm việc.
Khám mắt định kỳ để đảm bảo thị lực được hỗ trợ đúng mức

6. Tài liệu tham khảo

American Academy of Ophthalmology. Blue light and digital eye strain.
Downie LE, et al. Blue-light filtering spectacle lenses for visual performance, sleep, and eye health. Cochrane Database Syst Rev, 2023.
Shechter A, et al. Blocking nocturnal blue light for insomnia. J Psychiatr Res, 2018.
Rosenfield M. Computer vision syndrome: a review. Surv Ophthalmol, 2011.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.