Người bệnh & Cộng đồngChuyên gia y tếUMCers
|Đấu thầu|Liên hệ
Logo
logo pre header
ỨNG DỤNG UMC CARE
Đấu thầu
Tiếng việt
English

Kích thích từ trường xuyên sọ (TMS): Hiểu rõ để an tâm điều trị

|
Khoa Ngoại Thần kinh
Tìm hiểu về Kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) – một phương pháp điều trị tiên tiến cho nhiều bệnh lý thần kinh và tâm thần. Bài viết cung cấp thông tin chi tiết về kỹ thuật, quy trình, lợi ích và những điều cần lưu ý để bạn an tâm điều trị.

Bạn đang tìm hiểu về Kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) – một phương pháp điều trị tiên tiến cho nhiều bệnh lý thần kinh và tâm thần? Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về kỹ thuật TMS, từ nguyên lý hoạt động đến quy trình thực hiện và những điều cần lưu ý, giúp bạn và người thân an tâm hơn trong quá trình điều trị.

1. Kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) là gì?

Kích thích từ trường xuyên sọ (Transcranial Magnetic Stimulation – TMS) là một kỹ thuật không xâm lấn, sử dụng từ trường để kích thích hoặc điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh trong não bộ [1, 2, 5]. Đây là một phương pháp đã được nghiên cứu và chứng minh hiệu quả trong điều trị nhiều tình trạng sức khỏe tâm thần và thần kinh.

2. Ai có thể hưởng lợi từ liệu pháp TMS? (Chỉ định)

Liệu pháp TMS đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận cho điều trị một số tình trạng bệnh lý thần kinh và tâm thần [1, 5].

2.1. Các bệnh lý thường được điều trị bằng TMS

TMS được chỉ định cho các bệnh lý sau [5]:

  • Trầm cảm kháng trị (Treatment-resistant depression - MDD): Đây là chỉ định phổ biến nhất, đặc biệt khi các phương pháp điều trị bằng thuốc chống trầm cảm không hiệu quả [1, 5].
  • Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (Obsessive-compulsive disorder - OCD) [5].
  • Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (Posttraumatic stress disorder - PTSD) [5].
  • Đau mạn tính [5].
  • Rối loạn lo âu tổng quát (Generalized anxiety disorder - GAD) [5].
  • Rối loạn vận động như bệnh Parkinson, run vô căn, động kinh cục bộ, giật rung cơ vỏ não, co cứng [5].
  • Phục hồi chức năng sau đột quỵ [5].
  • Hỗ trợ cai thuốc lá (giảm cảm giác thèm thuốc ở người hút thuốc lá mạn tính) [5].

2.2. Khi nào nên cân nhắc điều trị bằng TMS?

TMS thường được cân nhắc khi các phương pháp điều trị ban đầu (như dùng thuốc, tâm lý trị liệu) không mang lại hiệu quả mong muốn hoặc khi bệnh nhân không dung nạp được các tác dụng phụ của thuốc. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng tình trạng bệnh, tiền sử y tế và các phương pháp điều trị đã thử để xác định xem TMS có phải là lựa chọn phù hợp hay không [5].

3. Quy trình điều trị TMS: Từ chuẩn bị đến theo dõi

Quy trình điều trị TMS thường được thực hiện ngoại trú và không yêu cầu gây mê [5].

3.1. Chuẩn bị trước buổi điều trị

Trước khi bắt đầu liệu trình TMS, bệnh nhân sẽ được thăm khám sức khỏe tổng quát và đánh giá tâm thần kỹ lưỡng [5]. Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình (đặc biệt là động kinh), các loại thuốc đang sử dụng, và liệu có bất kỳ thiết bị kim loại hoặc điện tử nào được cấy ghép trong cơ thể (như máy tạo nhịp tim, cấy ghép ốc tai điện tử, kẹp phình mạch não, stent) [5]. Những thiết bị này thường là chống chỉ định tuyệt đối do từ trường mạnh của TMS [5].

3.2. Diễn biến trong buổi điều trị

Trong mỗi buổi điều trị, bệnh nhân sẽ ngồi trên một chiếc ghế tựa thoải mái và được đeo nút bịt tai để bảo vệ thính giác khỏi tiếng lách cách của thiết bị [5]. Kỹ thuật viên hoặc bác sĩ sẽ đặt một cuộn dây điện từ lên một vùng cụ thể trên da đầu. Tùy thuộc vào vùng não cần kích thích, cuộn dây có thể là loại hình tròn hoặc hình số 8 [5].

Ban đầu, bác sĩ sẽ thực hiện "lập bản đồ" (mapping) để xác định ngưỡng vận động (motor threshold - MT) của bệnh nhân, tức là mức năng lượng từ trường nhỏ nhất cần thiết để gây ra một cử động nhỏ ở ngón tay hoặc bàn tay đối diện [5]. Đây là mức cường độ cơ bản để cá nhân hóa liều điều trị. Trong quá trình điều trị, các xung từ trường sẽ được phát ra liên tục trong vài giây, sau đó là một khoảng nghỉ ngắn [5]. Bệnh nhân có thể cảm thấy một cảm giác gõ nhẹ hoặc rung ở vùng da đầu, và có thể có co giật cơ mặt nhẹ [5]. Mỗi buổi điều trị thường kéo dài khoảng 20-60 phút, tùy thuộc vào phác đồ [5].

3.3. Chăm sóc và theo dõi sau buổi điều trị

Sau mỗi buổi điều trị, bệnh nhân có thể trở lại các hoạt động sinh hoạt hàng ngày bình thường mà không cần thời gian hồi phục [5]. Bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ các triệu chứng và tác dụng phụ (nếu có) để điều chỉnh phác đồ phù hợp [5]. Để duy trì hiệu quả, liệu pháp TMS có thể được kết hợp với các phương pháp điều trị khác như tâm lý trị liệu hoặc thuốc [5].

4. Lợi ích tiềm năng của liệu pháp TMS

TMS mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho người bệnh, đặc biệt là những người không đáp ứng với các phương pháp điều trị truyền thống.

4.1. Hiệu quả điều trị

TMS đã chứng minh hiệu quả trong việc cải thiện các triệu chứng trầm cảm, lo âu, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, và các rối loạn vận động [1, 5]. Đối với trầm cảm kháng trị, nhiều nghiên cứu cho thấy TMS có thể giúp giảm đáng kể triệu chứng, thậm chí đạt được sự thuyên giảm hoàn toàn ở một số bệnh nhân [1, 5].

4.2. Ưu điểm không xâm lấn

Là một phương pháp không xâm lấn, TMS không yêu cầu phẫu thuật hay gây mê, giảm thiểu rủi ro và thời gian hồi phục so với các liệu pháp khác như liệu pháp sốc điện (ECT) [1, 5].

4.3. Cải thiện chất lượng cuộc sống

Bằng cách giảm nhẹ các triệu chứng bệnh, TMS giúp bệnh nhân phục hồi các chức năng xã hội, công việc và cải thiện chất lượng cuộc sống tổng thể. Nhiều bệnh nhân báo cáo sự cải thiện về tâm trạng, năng lượng, giấc ngủ và khả năng tập trung sau liệu trình điều trị [5].

5. Rủi ro và tác dụng phụ tiềm ẩn của TMS

Mặc dù TMS được coi là an toàn và dung nạp tốt, nhưng vẫn có một số rủi ro và tác dụng phụ cần được lưu ý [5].

5.1. Các tác dụng phụ thường gặp (nhẹ và thoáng qua)

Các tác dụng phụ phổ biến nhất thường nhẹ và tự hết sau vài ngày điều trị đầu tiên [5]:

  • Đau đầu hoặc khó chịu ở da đầu tại vị trí đặt cuộn dây [5].
  • Co giật cơ mặt thoáng qua trong quá trình điều trị [5].
  • Ù tai thoáng qua hoặc tăng thính lực (hyperacusis) do tiếng lách cách lớn của thiết bị [5].

5.2. Rủi ro hiếm gặp nhưng nghiêm trọng (ví dụ: co giật)

Rủi ro nghiêm trọng nhất của TMS là gây co giật, mặc dù rất hiếm gặp [5]. Tỷ lệ co giật ở bệnh nhân không có tiền sử động kinh là dưới 0,01% mỗi buổi điều trị [5]. Tuy nhiên, nguy cơ này cao hơn ở bệnh nhân động kinh (dưới 3% mỗi buổi) [5]. Các yếu tố khác như bệnh thần kinh sẵn có, thay đổi phác đồ thuốc, hoặc sử dụng chất kích thích trong quá trình điều trị cũng có thể làm giảm ngưỡng co giật [5].

5.3. Chống chỉ định của TMS

TMS chống chỉ định trong các trường hợp sau [5]:

  • Có thiết bị kim loại hoặc điện tử cấy ghép trong đầu hoặc cơ thể (ví dụ: máy tạo nhịp tim, cấy ghép ốc tai điện tử, kẹp phình mạch não, stent, hoặc các thiết bị kích thích não sâu) [5].
  • Tiền sử động kinh hoặc các bệnh lý thần kinh làm tăng nguy cơ co giật [5].

Bác sĩ sẽ kiểm tra kỹ lưỡng các chống chỉ định này trước khi quyết định điều trị bằng TMS.

6. Thế mạnh của Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) trong điều trị TMS

Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) tự hào là một trong những đơn vị tiên phong áp dụng liệu pháp Kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) với những thế mạnh vượt trội:

6.1. Đội ngũ chuyên gia

UMC sở hữu đội ngũ bác sĩ, chuyên gia thần kinh và tâm thần có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phức tạp. Các chuyên gia luôn cập nhật kiến thức và phác đồ điều trị tiên tiến nhất, đảm bảo mang lại hiệu quả tối ưu và an toàn cho người bệnh.

6.2. Trang thiết bị hiện đại

Bệnh viện được trang bị hệ thống máy TMS hiện đại, đạt chuẩn quốc tế, cho phép thực hiện các phác đồ điều trị chính xác, cá nhân hóa theo từng bệnh nhân. Công nghệ tiên tiến giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

6.3. Quy trình điều trị chuẩn quốc tế

Tại UMC, quy trình điều trị TMS được xây dựng và thực hiện nghiêm ngặt theo các hướng dẫn lâm sàng quốc tế. Từ khâu thăm khám, đánh giá, lập kế hoạch điều trị, thực hiện cho đến theo dõi sau điều trị, tất cả đều tuân thủ các tiêu chuẩn cao nhất, đảm bảo an toàn và chất lượng dịch vụ y tế.

7. Thông tin kiểm duyệt và tài liệu tham khảo

Tài liệu tham khảo:

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.

Chia sẻ

Bài viết liên quan