Lấy cao răng: Những hiểu lầm thường gặp và lợi ích thực sự

Nhiều người vẫn còn băn khoăn về việc liệu lấy cao răng có làm yếu chân răng hay không, hoặc lo sợ về những tác động tiêu cực khác. Bài viết này sẽ giải mã những hiểu lầm phổ biến và làm rõ lợi ích thực sự của việc lấy cao răng định kỳ, giúp bạn tự tin hơn trong việc chăm sóc sức khỏe răng miệng.

1. Bạn có biết?

• Cao răng là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh viêm nướu và nha chu [1, 3].

• Việc lấy cao răng định kỳ không chỉ loại bỏ mảng bám mà còn giúp ngăn ngừa sâu răng và hôi miệng [2].

• Các quan niệm sai lầm về sức khỏe răng miệng, bao gồm cả việc lấy cao răng, vẫn còn phổ biến ngay cả trong cộng đồng có trình độ học vấn [1, 2].

2. Cao răng là gì và tại sao chúng ta cần loại bỏ?

Cao răng hình thành như thế nào?

Cao răng (hay vôi răng) là những mảng bám cứng tích tụ trên bề mặt răng, phía trên và dưới đường viền nướu. Quá trình hình thành cao răng bắt đầu từ mảng bám vi khuẩn [1].

• Mảng bám vi khuẩn (plaque): Sau khi ăn uống, các mảnh vụn thức ăn và vi khuẩn trong khoang miệng tạo thành một lớp màng mỏng, dính, không màu gọi là mảng bám. Lớp màng này bám chặt vào bề mặt răng.

• Quá trình khoáng hóa: Nếu mảng bám không được loại bỏ kịp thời qua việc chải răng và dùng chỉ nha khoa, nó sẽ hấp thụ các khoáng chất (chủ yếu là canxi và phốt phát) từ nước bọt và dịch nướu, dần dần cứng lại và tạo thành cao răng [2, 3].

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành cao răng: Tốc độ hình thành cao răng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thói quen vệ sinh răng miệng, chế độ ăn uống, tuổi tác, di truyền, tình trạng sức khỏe tổng thể và việc sử dụng một số loại thuốc [2].

Tác hại của cao răng không được loại bỏ

Cao răng không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe răng miệng nghiêm trọng [1, 3]:

• Viêm nướu (gingivitis): Cao răng tích tụ gây kích ứng và viêm nhiễm vùng nướu xung quanh răng, khiến nướu sưng đỏ, chảy máu khi chải răng [1, 3].

• Viêm nha chu (periodontitis): Nếu không được điều trị, viêm nướu sẽ tiến triển thành viêm nha chu, phá hủy các mô nâng đỡ răng như xương ổ răng và dây chằng nha chu. Điều này có thể dẫn đến răng lung lay và cuối cùng là mất răng [1, 3].

• Hôi miệng: Vi khuẩn trong cao răng phân hủy thức ăn, tạo ra các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi, gây hôi miệng khó chịu.

• Sâu răng: Bề mặt cao răng xù xì tạo điều kiện cho mảng bám bám chặt hơn, gây khó khăn cho việc vệ sinh răng miệng và tăng nguy cơ sâu răng.

• Ảnh hưởng thẩm mỹ: Cao răng thường có màu vàng hoặc nâu, làm răng trông ố vàng và mất đi vẻ trắng sáng tự nhiên.

3. Lấy cao răng có làm yếu chân răng không? – Sự thật đằng sau những lầm tưởng

Đây là một trong những lo lắng phổ biến nhất của nhiều người khi cân nhắc việc lấy cao răng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy đây là một hiểu lầm.

Hiểu lầm phổ biến về việc lấy cao răng

• Lấy cao răng làm răng lung lay, thưa kẽ: Nhiều người lầm tưởng rằng sau khi lấy cao răng, răng sẽ trở nên lung lay hoặc xuất hiện các kẽ hở giữa răng. Thực tế, cao răng đã bám chặt vào răng và nướu, tạo cảm giác như một phần của răng. Khi cao răng được loại bỏ, khoảng trống mà cao răng từng chiếm giữ sẽ lộ ra, khiến bệnh nhân có cảm giác răng bị yếu đi hoặc thưa kẽ. Tuy nhiên, đây chỉ là cảm giác tạm thời khi nướu chưa kịp phục hồi và ôm sát chân răng [1, 2].

• Lấy cao răng làm mòn men răng: Với kỹ thuật hiện đại, đặc biệt là lấy cao răng bằng máy siêu âm, các rung động nhẹ nhàng chỉ tác động làm bong tróc cao răng mà không gây tổn hại đến men răng hay bề mặt chân răng [3].

• Lấy cao răng gây ê buốt răng: Một số người có thể cảm thấy ê buốt nhẹ sau khi lấy cao răng, đặc biệt nếu có tình trạng viêm nướu hoặc tụt nướu từ trước. Tuy nhiên, cảm giác này thường chỉ tạm thời và sẽ giảm dần trong vài ngày. Đó là do phần chân răng bị cao răng che phủ nay được làm sạch, trở nên nhạy cảm hơn với nhiệt độ hoặc không khí [2].

Cơ chế hoạt động của việc lấy cao răng

Tại Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC), việc lấy cao răng được thực hiện bởi đội ngũ y bác sĩ chuyên nghiệp với các thiết bị hiện đại, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

• Sử dụng sóng siêu âm: Phương pháp lấy cao răng phổ biến nhất hiện nay là sử dụng máy siêu âm. Đầu máy siêu âm rung với tần số cao, tạo ra sóng siêu âm làm vỡ liên kết của các mảng cao răng mà không gây tổn thương đến men răng hay các mô mềm xung quanh [3]. Đồng thời, tia nước từ đầu máy sẽ liên tục làm sạch các mảnh cao răng và mảng bám, giúp quá trình nhanh chóng và hiệu quả hơn.

• Loại bỏ mảng bám và cao răng mà không ảnh hưởng đến men răng: Các rung động của sóng siêu âm được thiết kế đặc biệt để chỉ tác động đến cấu trúc cứng của cao răng, giúp tách chúng ra khỏi bề mặt răng một cách nhẹ nhàng.

Lợi ích thực sự của việc lấy cao răng

Lấy cao răng định kỳ mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho sức khỏe răng miệng và tổng thể:

• Loại bỏ vi khuẩn và độc tố: Giúp loại bỏ hoàn toàn mảng bám và cao răng, nơi cư trú của hàng tỷ vi khuẩn gây hại, từ đó giảm thiểu tác động của độc tố vi khuẩn lên nướu và chân răng [1, 2].

• Ngăn ngừa bệnh viêm nướu và nha chu: Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất các bệnh lý về nướu và nha chu, giúp giữ cho nướu khỏe mạnh và ngăn chặn quá trình tiêu xương ổ răng [1, 3].

• Giảm nguy cơ sâu răng và hôi miệng: Khi bề mặt răng được làm sạch, vi khuẩn gây sâu răng sẽ khó bám dính hơn, đồng thời loại bỏ nguồn gốc gây hôi miệng.

• Cải thiện thẩm mỹ răng miệng: Răng sẽ trở nên sạch sẽ, sáng bóng hơn, cải thiện đáng kể vẻ đẹp của nụ cười.

• Phát hiện sớm các vấn đề răng miệng khác: Quá trình lấy cao răng cũng là cơ hội để nha sĩ kiểm tra tổng thể khoang miệng, phát hiện sớm các vấn đề như sâu răng, viêm tủy, hoặc các tổn thương khác để có hướng điều trị kịp thời.

4. Quy trình lấy cao răng chuẩn y khoa tại Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Tại Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC), quy trình lấy cao răng được thực hiện theo các bước chuẩn y khoa, đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu cho người bệnh.

Các bước thực hiện

• Thăm khám và đánh giá tình trạng răng miệng: Bác sĩ sẽ kiểm tra tổng thể khoang miệng, đánh giá mức độ tích tụ cao răng, tình trạng nướu và các vấn đề răng miệng khác để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

• Cạo vôi răng bằng máy siêu âm: Sử dụng máy cạo vôi răng siêu âm hiện đại, bác sĩ sẽ nhẹ nhàng loại bỏ cao răng bám trên bề mặt răng và dưới nướu. Các đầu cạo siêu âm có kích thước nhỏ, linh hoạt, dễ dàng tiếp cận mọi ngóc ngách trong khoang miệng.

• Đánh bóng răng: Sau khi cao răng được loại bỏ hoàn toàn, răng sẽ được đánh bóng bằng chổi và thuốc đánh bóng chuyên dụng. Bước này giúp làm mịn bề mặt răng, hạn chế sự tái bám dính của mảng bám và cao răng, đồng thời giúp răng sáng bóng hơn.

• Hướng dẫn chăm sóc tại nhà: Bác sĩ sẽ hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc răng miệng đúng cách tại nhà, bao gồm kỹ thuật chải răng, dùng chỉ nha khoa và nước súc miệng, để duy trì hiệu quả sau khi lấy cao răng và ngăn ngừa cao răng tái hình thành.

Công nghệ và thiết bị hỗ trợ

UMC luôn chú trọng đầu tư vào các công nghệ và thiết bị tiên tiến nhất để mang lại trải nghiệm tốt nhất cho bệnh nhân:

• Máy cạo vôi răng siêu âm: Sử dụng công nghệ tần số cao, giúp loại bỏ cao răng hiệu quả mà không gây đau hay tổn thương.

• Các dụng cụ chuyên dụng khác: Đảm bảo vô trùng tuyệt đối, an toàn cho mọi bệnh nhân.

5. Khi nào cần lấy cao răng và tần suất khuyến nghị

• Dấu hiệu nhận biết cần lấy cao răng:

  + Răng có mảng bám màu vàng, nâu.

  + Nướu sưng đỏ, dễ chảy máu khi chải răng hoặc dùng chỉ nha khoa.

  + Có mùi hôi miệng dai dẳng.

  + Cảm giác răng bị "nổi cục" hoặc có lớp sần sùi trên bề mặt.

• Khuyến nghị tần suất lấy cao răng định kỳ:

  + Thông thường, bác sĩ khuyến nghị lấy cao răng định kỳ 6 tháng/lần.

  + Đối với những người có cơ địa dễ hình thành cao răng, vệ sinh răng miệng chưa tốt, hoặc mắc các bệnh lý nha chu, tần suất có thể cần rút ngắn hơn, khoảng 3-4 tháng/lần theo chỉ định của bác sĩ [2].

6. Cách chăm sóc răng miệng sau khi lấy cao răng

Để duy trì hiệu quả sau khi lấy cao răng và bảo vệ sức khỏe răng miệng lâu dài, việc chăm sóc tại nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng:

• Vệ sinh răng miệng đúng cách:

  + Chải răng: Chải răng ít nhất 2 lần/ngày (sáng và tối) với kem đánh răng chứa fluoride, sử dụng bàn chải lông mềm và chải đúng kỹ thuật.

  + Dùng chỉ nha khoa: Sử dụng chỉ nha khoa ít nhất 1 lần/ngày để loại bỏ mảng bám và thức ăn thừa mắc kẹt giữa các kẽ răng mà bàn chải không tới được.

  + Nước súc miệng: Có thể sử dụng nước súc miệng diệt khuẩn theo hướng dẫn của nha sĩ để hỗ trợ làm sạch khoang miệng.

• Chế độ ăn uống: Hạn chế thực phẩm và đồ uống có đường, tinh bột, vì chúng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và hình thành mảng bám. Tăng cường rau xanh, trái cây và uống đủ nước.

• Tránh các thói quen xấu: Hạn chế hút thuốc lá, uống cà phê, trà đậm màu vì chúng có thể làm răng ố vàng và tăng tốc độ hình thành cao răng.

7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Lấy cao răng có đau không? Thông thường, việc lấy cao răng không gây đau đớn mà chỉ có cảm giác ê buốt nhẹ, đặc biệt là ở những vùng nướu nhạy cảm hoặc có nhiều cao răng. Bác sĩ có thể sử dụng thuốc tê tại chỗ nếu cần để giảm thiểu khó chịu.

• Tại sao sau khi lấy cao răng lại cảm thấy ê buốt? Cảm giác ê buốt sau lấy cao răng xảy ra do các vùng chân răng bị cao răng che phủ nay được làm sạch, lộ ra và trở nên nhạy cảm hơn với các kích thích nhiệt độ hoặc không khí. Tình trạng này thường giảm dần và biến mất trong vài ngày.

• Lấy cao răng có làm trắng răng không? Lấy cao răng giúp loại bỏ các mảng bám và vết ố vàng trên bề mặt răng do cao răng gây ra, làm răng trông sáng hơn. Tuy nhiên, nó không làm thay đổi màu sắc tự nhiên của men răng như các phương pháp tẩy trắng răng chuyên sâu.

• Phụ nữ mang thai có nên lấy cao răng không? Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể và nên lấy cao răng. Trên thực tế, do thay đổi nội tiết tố, phụ nữ mang thai thường dễ bị viêm nướu hơn, nên việc duy trì vệ sinh răng miệng và lấy cao răng định kỳ là rất quan trọng để tránh các biến chứng.

• Trẻ em có cần lấy cao răng không? Trẻ em cũng có thể hình thành cao răng, đặc biệt nếu vệ sinh răng miệng không tốt. Việc lấy cao răng ở trẻ em được thực hiện khi có chỉ định của nha sĩ để ngăn ngừa các vấn đề răng miệng.

• Có thể tự lấy cao răng tại nhà không? Không nên tự ý lấy cao răng tại nhà bằng các dụng cụ không chuyên. Việc này có thể gây tổn thương nướu, men răng, hoặc nhiễm trùng, làm trầm trọng thêm tình trạng răng miệng. Lấy cao răng cần được thực hiện bởi nha sĩ có chuyên môn.

8. Thông tin kiểm duyệt và tài liệu tham khảo

Thông tin kiểm duyệt:

• Tư vấn chuyên môn: TS.BS. Trần Minh Cường, Khoa Phẫu Thuật Hàm Mặt - Răng Hàm Mặt, Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

• Ngày cập nhật: 2025-11-29

Tài liệu tham khảo:

• [1] Wei, Y., Dang, G. P., Ren, Z. Y., Wan, M. C., Wang, C. Y., Li, H. B., ... & Niu, L. N. (2024). Recent advances in the pathogenesis and prevention strategies of dental calculus. NPJ Biofilms and Microbiomes, 10(1), 56. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11246453/. Truy cập: 2025-11-29.

• [2] White, D. J. (1997). Dental calculus: recent insights into occurrence, formation, prevention, removal and oral health effects of supragingival and subgingival deposits. European Journal of Oral Sciences, 105(5 Pt 2), 508-522. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9395117/. Truy cập: 2025-11-29.

• [3] Kamath, D. G., & Nayak, S. U. (2013). Detection, removal and prevention of calculus: Literature Review. Saudi Dental Journal, 26(1), 7-13. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3923169/. Truy cập: 2025-11-29.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.