Lạnh run sau gây tê trục thần kinh mổ lấy thai: Nguyên nhân & xử lý
Sau ca mổ lấy thai với phương pháp gây tê trục thần kinh, nhiều sản phụ có thể trải qua cảm giác lạnh run không kiểm soát. Hiện tượng này, tuy thường lành tính, nhưng lại gây khó chịu và lo lắng đáng kể. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân vì sao cơ thể lại phản ứng như vậy và những cách xử lý để giúp sản phụ cảm thấy thoải mái hơn trong giai đoạn hồi phục quan trọng này, đảm bảo trải nghiệm sinh nở an toàn và dễ chịu.
1. Lạnh run sau gây tê trục thần kinh là gì?
Lạnh run (shivering) là một phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tăng sản xuất nhiệt để chống lại cảm giác lạnh, biểu hiện bằng sự co cơ không chủ ý ở các chi, cổ và hàm [1]. Đây là một biến chứng phổ biến sau gây tê trục thần kinh (gây tê tủy sống hoặc gây tê ngoài màng cứng) trong mổ lấy thai, với tỷ lệ mắc phải dao động từ 29% đến 54% [1].
2. Cơ chế gây lạnh run sau gây tê trục thần kinh
Mặc dù chưa được hiểu rõ hoàn toàn, lạnh run sau gây tê trục thần kinh thường liên quan đến các cơ chế sau:
2.1. Hạ thân nhiệt
Đây là nguyên nhân chính. Gây tê trục thần kinh làm giãn mạch máu ở phần dưới cơ thể, khiến máu ấm từ trung tâm cơ thể di chuyển ra ngoại vi, gây giảm nhiệt độ vùng trung tâm. Đồng thời, nó cũng làm suy yếu khả năng điều hòa thân nhiệt tự nhiên của cơ thể. Môi trường phòng mổ thường lạnh và việc truyền dịch cũng góp phần làm sản phụ mất nhiệt [1, 4].
2.2. Tác động của thuốc tê
Các loại thuốc tê và thuốc giảm đau được sử dụng có thể ảnh hưởng đến ngưỡng lạnh run của cơ thể, khiến sản phụ dễ bị lạnh run hơn [3].
2.3. Phản ứng viêm
Phản ứng viêm do phẫu thuật hoặc do thuốc có thể gián tiếp góp phần vào cơ chế gây lạnh run [4].
2.4. Stress và lo lắng
Cảm giác căng thẳng, lo lắng trước và trong quá trình phẫu thuật cũng có thể ảnh hưởng đến phản ứng của cơ thể và làm tăng cảm giác lạnh run [1].
3. Ảnh hưởng của lạnh run đến sản phụ và thai nhi
Dù thường lành tính, lạnh run có thể gây ra một số ảnh hưởng đáng kể [4]:
3.1. Tăng chuyển hóa và tiêu thụ oxy
Lạnh run làm tăng đáng kể nhu cầu oxy của cơ thể (có thể tăng gấp 2-3 lần), gây căng thẳng cho hệ tim mạch và hô hấp, đặc biệt ở sản phụ có bệnh tim hoặc phổi tiềm ẩn [1, 2].
3.2. Gây khó chịu và lo lắng
Lạnh run gây cảm giác khó chịu, bồn chồn và lo lắng, ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm sinh nở và quá trình hồi phục của người mẹ [4].
3.3. Ảnh hưởng đến hồi phục vết mổ
Lạnh run dữ dội có thể gây căng tức vết mổ, làm tăng đau và có thể ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương [4].
3.4. Tác động đến thai nhi (nếu có)
Một số nghiên cứu cho thấy trẻ sơ sinh của các bà mẹ bị hạ thân nhiệt có thể có nguy cơ nhiệt độ thấp hơn hoặc điểm Apgar thấp hơn [1].
4. Phòng ngừa lạnh run sau gây tê trục thần kinh
Để phòng ngừa lạnh run, các biện pháp làm ấm cần được thực hiện liên tục trong suốt quá trình phẫu thuật [1]:
- Làm ấm trước phẫu thuật: Sử dụng chăn ấm hoặc thiết bị làm ấm da trước khi gây tê.
- Làm ấm dịch truyền: Truyền dịch tĩnh mạch đã được làm ấm để tránh làm giảm thân nhiệt.
- Sử dụng thiết bị làm ấm: Dùng chăn làm ấm bằng máy thổi hơi ấm che phủ nửa người trên của sản phụ trong và sau phẫu thuật.
- Tiếp tục giữ ấm sau phẫu thuật: Duy trì môi trường ấm áp và sử dụng chăn ấm cho sản phụ trong phòng hồi tỉnh.
5. Xử lý lạnh run khi đã xảy ra
Khi lạnh run xuất hiện sau khi gây tê, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng một số loại thuốc để điều trị lạnh run, tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của sản phụ. Các loại thuốc này có thể bao gồm opioid (như meperidine, fentanyl, tramadol) hoặc thuốc đối kháng thụ thể alpha-2 adrenergic (như dexmedetomidine), đối kháng thụ thể 5-HT3 (ondansetron) [1]. Các thuốc này được sử dụng sau khi đã kẹp dây rốn để tránh ảnh hưởng của thuốc lên bé.
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao tôi lại bị lạnh run nhiều hơn những người khác?
Mức độ lạnh run có thể khác nhau tùy thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ cơ thể ban đầu, thời gian phẫu thuật, nhiệt độ phòng mổ, lượng dịch truyền và phản ứng cá nhân với thuốc gây tê [2].
Có cách nào để ngăn ngừa hoàn toàn lạnh run không?
Hoàn toàn ngăn ngừa lạnh run có thể khó khăn, nhưng có nhiều biện pháp hiệu quả để giảm đáng kể nguy cơ và mức độ nghiêm trọng. Các biện pháp làm ấm chủ động trước, trong và sau phẫu thuật, cùng với việc sử dụng các loại thuốc hỗ trợ phù hợp theo chỉ định của bác sĩ, có thể giúp kiểm soát tốt tình trạng này [1].
Khi nào thì tình trạng lạnh run sẽ hết?
Thời gian lạnh run kéo dài khác nhau ở mỗi người. Thông thường, nó sẽ giảm dần trong vài giờ khi cơ thể điều hòa lại thân nhiệt và tác dụng của thuốc gây tê giảm đi [2].
7. Tài liệu tham khảo
- [1] Kumar, K., Lin, C., Symons, T., & Railton, C. (2023). Narrative Review on Perioperative Shivering during Caesarean Section under Neuraxial Anaesthesia. Rom J Anaesth Intensive Care, 29(1), 41–46. Truy cập: 2025-12-24.
- [2] Ferede, Y. A., Aytolign, H. A., & Mersha, A. T. (2021). “The magnitude and associated factors of intraoperative shivering after cesarean section delivery under Spinal anesthesia’’: A cross sectional study. Ann Med Surg (Lond), 72, 103022. Truy cập: 2025-12-24.
- [3] Thakur, N., Balachander, H., Rudingwa, P., & Panneerselvam, S. (2022). Shivering and changes in body temperature in patients undergoing caesarean section under spinal anaesthesia with bupivacaine vs bupivacaine and fentanyl: A randomized clinical study. J Anaesthesiol Clin Pharmacol, 39(1), 67–73. Truy cập: 2025-12-24.
- [4] Lopez, M. B. (2018). Postanaesthetic shivering – from pathophysiology to prevention. Rom J Anaesth Intensive Care, 25(1), 73–81. Truy cập: 2025-12-24.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.