Mẹ bầu tiêm vắc xin: Vì sao "ngày xưa khác, ngày nay khác"?

A21-098
ThS BS.
Nguyễn Hiền Minh
Khoa Khám bệnh

1. Mẹ bầu tiêm vắc xin: Vì sao "ngày xưa khác, ngày nay khác"?

Thai kỳ là hành trình thiêng liêng, và việc bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé luôn là ưu tiên hàng đầu. Nhiều mẹ bầu thường nghe những lời khuyên từ thế hệ trước rằng "ngày xưa có ai tiêm vắc xin đâu mà vẫn khỏe mạnh". Vậy đâu là sự khác biệt giữa "ngày xưa" và "ngày nay" trong việc tiêm chủng cho thai phụ? Hãy cùng tìm hiểu lý do vì sao tiêm vắc xin lại trở thành khuyến nghị quan trọng trong thai kỳ hiện đại, giúp mẹ có một thai kỳ an toàn và bé chào đời khỏe mạnh.

2. Môi trường sống đã "khác xưa" nhiều lắm

Ngày xưa không khí trong lành, nhà cửa thưa thớt, ít giao thương đi lại. Con vi khuẩn, virus vì thế mà cũng "hiền" hơn, ít lây lan hơn.

Ngày nay, chúng ta sống ở đô thị đông đúc, sáng đi làm, chiều đi siêu thị, tiếp xúc với hàng trăm người. Vi khuẩn, virus bây giờ cũng "thông minh" và biến đổi khôn lường (như virus Cúm thay đổi mỗi năm). Thế giới hiện đại mang lại tiện nghi, nhưng cũng mang theo nhiều nguy cơ lây nhiễm hơn. Vì thế, mẹ bầu cần một "chiếc khiêng" chắc chắn hơn các cụ ngày xưa.

3. Đừng lầm tưởng về khả năng miễn dịch tự nhiên

Nhiều người nghĩ rằng mình đã từng mắc bệnh hoặc có sức khỏe tốt thì không cần tiêm vắc xin. Tuy nhiên, khả năng miễn dịch tự nhiên từ việc mắc bệnh có thể không đủ mạnh hoặc không kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn mang thai khi hệ miễn dịch của mẹ thay đổi. Hơn nữa, các chủng virus và vi khuẩn có thể biến đổi theo thời gian, khiến miễn dịch cũ không còn hiệu quả hoàn toàn.

4. Ngày nay con cái chúng ta cần "nâng cấp" sự bảo vệ

Ngày xưa chưa có siêu âm 4D, chưa có sàng lọc trước sinh, các cụ vẫn sinh nở được. Nhưng ngày nay chúng ta làm những điều đó để đảm bảo an toàn tối đa. Vắc xin cũng vậy!

Tiêm vắc xin không có nghĩa là chê cách nuôi con của các cụ dở, mà là chúng ta đang tận dụng thành tựu y học để bảo vệ con tốt hơn nữa. Đó là sự "nâng cấp" cần thiết cho một thai kỳ hiện đại.

Nhưng ngày xưa các bà không tiêm con vẫn lớn. Vậy tiêm có thật sự cần thiết không?

"Ngày xưa con vẫn lớn" là đúng, nhưng chúng ta đã không nhìn thấy những em bé không may mắn không thể lớn lên được vì uốn ván rốn, ho gà, bạch hầu...

Tiêm vắc xin ngày nay không chỉ để "con vẫn lớn", mà là để "con lớn lên một cách AN TOÀN và KHỎE MẠNH nhất".

Mục tiêu của y học hiện đại là giảm thiểu rủi ro xuống mức thấp nhất. Chúng ta không thể "đánh cược" sức khỏe của con mình vào sự may rủi, trong khi chúng ta có vũ khí bảo vệ con là vắc xin.

5. Món quà "kháng thể" truyền qua nhau thai

Đây là điều kỳ diệu nhất mà các cụ ngày xưa chưa được biết đến. Khi mẹ tiêm vắc xin

  • Cơ thể mẹ sinh ra kháng thể.
  • Kháng thể này như những "chú lính chì dũng cảm" đi qua nhau thai sang bảo vệ em bé.

Tại sao điều này quan trọng? Vì khi chào đời, trong 2-3 tháng đầu, em bé chưa đủ tuổi để tiêm vắc xin (ví dụ như Ho gà). Lúc này, kháng thể mẹ truyền cho chính là "tấm lá chắn" duy nhất giúp con chống chọi với bệnh tật. Nếu mẹ không tiêm, con sẽ hoàn toàn "tay không bắt giặc" trong những tháng non nớt nhất.

6. Một bài toán kinh tế đơn giản

Bà nội hay bà ngoại lo mẹ bầu "tốn tiền vô ích", nhưng thực ra tiêm vắc xin là cách tiết kiệm tiền thông minh nhất.

  • Chi phí cho vài mũi vắc xin chỉ bằng một phần nhỏ so với chi phí nằm viện, thuốc men nếu chẳng may mẹ hoặc bé mắc bệnh (chưa kể đến sự mệt mỏi, lo âu không đong đếm được).
  • Tiêm một mũi, mẹ khỏe, con khỏe, cả nhà an vui đón thành viên mới. Đó là khoản đầu tư "lãi" nhất trần đời!

7. Tham vấn bác sĩ để có quyết định đúng đắn

Mỗi thai phụ có một tình trạng sức khỏe và tiền sử y tế khác nhau. Do đó, việc tham vấn bác sĩ hoặc chuyên gia y tế là vô cùng cần thiết để nhận được lời khuyên cá nhân hóa, đảm bảo rằng việc tiêm chủng là an toàn và phù hợp nhất cho mẹ và bé. Đừng ngần ngại đặt câu hỏi và bày tỏ những lo lắng của mình với bác sĩ nhé! 

Có phải tất cả các loại vắc xin đều được khuyến cáo cho mẹ bầu không?
Không, chỉ một số loại vắc xin cụ thể được khuyến cáo cho mẹ bầu. Điều quan trọng là phải tham khảo ý kiến bác sĩ để biết loại vắc xin nào là cần thiết và an toàn cho bạn trong thai kỳ.

8. Thông tin kiểm duyệt và tài liệu tham khảo

Tư vấn chuyên môn: 

  • ThS BS. Nguyễn Hiền Minh - Phó trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.

Tài liệu tham khảo:

  • Arora M, Lakshmi R. Vaccines—Safety in Pregnancy. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2021;76:13-27. doi:10.1016/j.bpobgyn.2020.11.007.
  • Etti M, Calvert A, Galiza E, et al. Maternal Vaccination: A Review of Current Evidence and Recommendations. Am J Obstet Gynecol. 2022;227(2):164–175. doi:10.1016/j.ajog.2022.02.012.
  • Quincer EM. Prenatal Maternal Immunization for Infant Protection. Pathogens. 2024;13(2):125. doi:10.3390/pathogens13020125.
  • Santilli V, De Silvestri A, Martini M, et al. Maternal Immunization: Current Evidence, Progress, and Challenges.Vaccines. 2025;13(5):450. doi:10.3390/vaccines13050450.
  • Nguyễn HM, Trần NT, Phạm QH, Cao HN. Safety Evaluation of Tetanus, Diphtheria, and Acellular Pertussis Vaccine (Tdap) During Pregnancy Among Vietnamese Women. Vaccines. 2025;13(10):1036. doi:10.3390/vaccines13101036.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.