Những điều bạn cần chuẩn bị trước phẫu thuật tuyến giáp
1. Phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp (Thyroidectomy) là gì?
Phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp (Thyroidectomy) là một thủ thuật ngoại khoa nhằm loại bỏ toàn bộ hoặc một phần tuyến giáp [1]. Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ, có vai trò sản xuất các hormone điều hòa quá trình trao đổi chất của cơ thể, ảnh hưởng đến năng lượng, nhiệt độ cơ thể và nhịp tim.
2. Các loại phẫu thuật tuyến giáp phổ biến
Có hai loại phẫu thuật tuyến giáp chính, được lựa chọn tùy thuộc vào tình trạng bệnh lý và mức độ lan rộng của bệnh [1]:
- Cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp (Total Thyroidectomy): Là phương pháp loại bỏ toàn bộ tuyến giáp. Đây là lựa chọn phổ biến cho các trường hợp ung thư tuyến giáp hoặc bướu giáp đa nhân lớn. Sau phẫu thuật này, người bệnh thường cần bổ sung hormone tuyến giáp (Levothyroxine) suốt đời [1].
- Cắt bỏ một phần tuyến giáp (Partial Thyroidectomy/Thyroid Lobectomy): Chỉ loại bỏ một thùy hoặc một phần của tuyến giáp. Phương pháp này thường được áp dụng cho các nốt giáp lành tính, ung thư tuyến giáp giai đoạn sớm chỉ giới hạn ở một thùy, hoặc bướu giáp một bên. Quyết định loại phẫu thuật phụ thuộc vào kích thước, vị trí và đặc điểm mô bệnh học của khối u tuyến giáp [1].
- Phẫu thuật cắt eo tuyến giáp (Isthmusectomy): Chỉ cắt bỏ phần eo nối hai thùy tuyến giáp, thường áp dụng cho các nốt nhỏ ở eo tuyến giáp.
3. Khi nào cần phẫu thuật tuyến giáp?
- Phẫu thuật tuyến giáp được chỉ định cho nhiều tình trạng khác nhau, bao gồm [1]:
- Ung thư tuyến giáp: Là chỉ định phổ biến nhất, đặc biệt đối với các loại ung thư như ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú hoặc thể nang. Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính để loại bỏ khối u và các hạch bạch huyết di căn nếu có [1].
- Bướu giáp có triệu chứng: Khi tuyến giáp phì đại (bướu cổ) gây ra các triệu chứng chèn ép đáng kể như khó nuốt, khó thở, cảm giác vướng ở cổ, ho mãn tính hoặc chèn ép các cấu trúc lân cận như khí quản, thực quản [1].
- Cường giáp không kiểm soát được: Khi tình trạng cường giáp (ví dụ, bệnh Graves, bướu giáp đa nhân nhiễm độc) không đáp ứng với điều trị nội khoa bằng thuốc kháng giáp, chống chỉ định với liệu pháp iod phóng xạ, hoặc gây ra các triệu chứng tim mạch nghiêm trọng [1], [2].
- Nốt tuyến giáp nghi ngờ: Các nốt có kết quả sinh thiết tế bào học (FNA) nghi ngờ hoặc ác tính, hoặc các nốt lớn phát triển nhanh chóng gây lo ngại [1].
4. Tầm quan trọng của việc chuẩn bị trước phẫu thuật tuyến giáp
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước phẫu thuật tuyến giáp là yếu tố then chốt để đảm bảo ca mổ diễn ra an toàn, giảm thiểu biến chứng và tối ưu hóa quá trình hồi phục. Các chiến lược chuẩn bị tiền phẫu giúp đưa người bệnh về trạng thái bình giáp (euthyroid state) ở những người bị cường giáp, từ đó ngăn ngừa các cơn bão giáp (thyroid storm) nguy hiểm và giảm thiểu các biến chứng sau mổ [2]. Một số nghiên cứu cho thấy, việc chuẩn bị đầy đủ thông tin và tâm lý giúp người bệnh giảm bớt lo lắng, tăng cường sự hợp tác trong quá trình điều trị và có trải nghiệm phẫu thuật tích cực hơn [3].
4.1. Điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng
Những thay đổi tích cực trong lối sống và chế độ ăn uống có thể hỗ trợ đáng kể quá trình chuẩn bị thể chất và tinh thần cho phẫu thuật, cũng như đẩy nhanh quá trình hồi phục.
4.2. Ngừng hút thuốc lá và rượu bia
Hút thuốc lá và uống rượu bia có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng tim mạch, hô hấp, quá trình lành vết thương và tăng nguy cơ biến chứng trong và sau phẫu thuật. Người bệnh nên ngừng hút thuốc và uống rượu ít nhất vài tuần trước phẫu thuật để cải thiện khả năng hồi phục.
4.3. Chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dinh dưỡng
Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, giàu protein (giúp tái tạo mô), vitamin và khoáng chất (tăng cường hệ miễn dịch) giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ quá trình lành vết thương. Tránh các thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo không lành mạnh.
4.4. Duy trì cân nặng hợp lý
Cân nặng hợp lý có thể giảm bớt gánh nặng cho cơ thể trong quá trình phẫu thuật và gây mê. Béo phì có thể tăng nguy cơ biến chứng hô hấp và tim mạch trong khi thiếu cân có thể ảnh hưởng đến khả năng hồi phục.
4.5. Vận động thể chất phù hợp
Tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn (nếu tình trạng sức khỏe cho phép) có thể cải thiện sức bền tim mạch và hô hấp, tăng cường lưu thông máu, và giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn sau mổ. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ về loại hình và cường độ vận động phù hợp.
5. Chuẩn bị trước ngày phẫu thuật
Những bước chuẩn bị cuối cùng này rất quan trọng để đảm bảo ca mổ diễn ra suôn sẻ.
5.1. Quy tắc nhịn ăn uống theo hướng dẫn của bác sĩ
Để tránh nguy cơ hít sặc trong quá trình gây mê, người bệnh thường được yêu cầu nhịn ăn và uống trong một khoảng thời gian nhất định trước phẫu thuật (thường là 6-8 giờ đối với thức ăn đặc và 2-4 giờ đối với chất lỏng trong suốt) [1]. Tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và nhân viên y tế.
5.2. Vệ sinh cá nhân
Người bệnh nên tắm rửa sạch sẽ bằng xà phòng kháng khuẩn (nếu được chỉ định) vào tối hôm trước và sáng ngày phẫu thuật. Không nên sử dụng mỹ phẩm, trang sức, kính áp tròng, hoặc sơn móng tay/chân vào ngày phẫu thuật để tránh cản trở việc theo dõi dấu hiệu sinh tồn và quá trình gây mê.
5.3. Chuẩn bị đồ dùng cá nhân và người thân đi kèm
Chuẩn bị sẵn sàng các vật dụng cần thiết cho thời gian nằm viện, bao gồm quần áo rộng rãi, thoải mái, đồ dùng vệ sinh cá nhân, giấy tờ tùy thân và bảo hiểm y tế. Sắp xếp người thân đi cùng để hỗ trợ trong quá trình nhập viện, làm thủ tục và chăm sóc sau phẫu thuật.
6. Thông tin kiểm duyệt và tài liệu tham khảo
Tư vấn chuyên môn:
- CN. Huỳnh Mai Trinh - Khoa Gây mê - Hồi sức, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
- Ngày cập nhật: 2025-11-14
Tài liệu tham khảo:
- [1] Andrew Biello; Eliezer C. Kinberg; Gopal Menon; Eric D. Wirtz. (2025). Thyroidectomy. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563279/. Truy cập: 2025-11-14.
- [2] David Elkhoury; Pruthvi Patel; Saalini Sastry; Alireza Tajik; Christina Elkhoury; Michael Montalbano. (2023). Advancing Preoperative Strategies for Thyroidectomy in Graves’ Disease: A Narrative Review. Cureus, 15(11), e48156. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10693191/. Truy cập: 2025-11-14.
[3] Vaninder K Dhillon; Jonathon O Russell; Mai G Al Khadem; Ralph P Tufano. (2017). Preoperative information for thyroid surgery. Gland Surgery, 6(5), 482–487.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5676172/. Truy cập: 2025-11-14.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.