Những điều cần chuẩn bị trước ngày phẫu thuật

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng tại nhà trước ngày phẫu thuật là yếu tố then chốt đầu tiên đảm bảo an toàn và thành công cho ca mổ của bạn. Bài viết này của Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh sẽ cung cấp danh sách chi tiết những việc bạn cần làm và cần tránh để bước vào ngày phẫu thuật một cách tự tin và an toàn nhất, từ chế độ ăn uống đến chuẩn bị tâm lý.

1. Chuẩn bị tại nhà

1.1. Chế độ ăn uống và đồ uống

Để đảm bảo an toàn trong quá trình gây mê và phẫu thuật, việc tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn về ăn uống là hết sức quan trọng [1, 2].

• Tuyệt đối không ăn uống bất cứ thứ gì sau thời gian đã được hướng dẫn trước ngày phẫu thuật, trừ khi có chỉ định khác từ bác sĩ hoặc chuyên gia gây mê [1, 4].

• Chất lỏng trong suốt: Bạn chỉ có thể được phép uống các chất lỏng trong suốt (như nước lọc, nước ép trái cây không xác, trà không sữa) nếu có sự cho phép rõ ràng của bác sĩ và phải cách giờ mổ ít nhất 2 giờ [1, 4, 5]. Các hướng dẫn hiện đại khuyến nghị nhịn 2 giờ cho chất lỏng trong suốt và 6 giờ cho thức ăn rắn dễ tiêu hóa [1, 2, 4].

• Mục đích: Hạn chế nguy cơ trào ngược dịch dạ dày vào phổi (hít sặc phổi) trong khi gây mê/gây tê, một biến chứng nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến tính mạng và để lại di chứng nặng nề [1, 2, 5].

• Không nhai kẹo cao su trước phẫu thuật vì hành động này có thể kích thích tiết dịch vị và tăng nguy cơ hít sặc [4].

1.2. Thuốc men

Việc quản lý thuốc men trước phẫu thuật cần được thực hiện cẩn thận theo chỉ dẫn của bác sĩ để tránh các tương tác không mong muốn hoặc biến chứng [6].

• Chỉ uống các loại thuốc được bác sĩ chỉ định rõ ràng vào sáng ngày mổ, và chỉ với một ngụm nước nhỏ [6].

• Chuẩn bị một danh sách chi tiết: Hãy viết tay hoặc in ra một danh sách đầy đủ tất cả các loại thuốc bạn đang dùng, bao gồm:

  • Thuốc kê đơn [6, 7].

  • Thuốc không kê đơn (như thuốc giảm đau, thuốc cảm cúm) [6, 7].

  • Thảo dược, vitamin, và các loại thực phẩm chức năng [6, 7].

  • Ghi rõ liều lượng và tần suất sử dụng của từng loại thuốc [6, 7].

• Mang danh sách này theo để giao cho đội ngũ y tế kiểm tra và đối chiếu [6]. Điều này giúp họ nắm rõ tình trạng sức khỏe và các loại thuốc bạn đang sử dụng, từ đó đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

1.3. Vệ sinh cá nhân

Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ trước phẫu thuật giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng tại vị trí mổ [6, 8].

• Tắm rửa sạch sẽ vào sáng ngày phẫu thuật bằng xà phòng thông thường hoặc xà phòng sát khuẩn (nếu được chỉ định) [6, 8].

• Không sử dụng: Mỹ phẩm, kem dưỡng da, phấn, nước hoa, chất khử mùi, hoặc bất kỳ sản phẩm nào có thể gây kích ứng da hoặc ảnh hưởng đến quá trình theo dõi sức khỏe [6].

• Lau sạch sơn móng tay/chân: Đây là một yêu cầu đặc biệt quan trọng. Màu sắc tự nhiên của móng và da là dấu hiệu giúp bác sĩ theo dõi tuần hoàn máu và tình trạng oxy hóa của bạn trong và sau mổ. Sơn móng tay/chân có thể che khuất các dấu hiệu này và cản trở hoạt động của các thiết bị theo dõi như máy đo oxy kẹp đầu ngón tay [6, 9].

1.4. Các thói quen cần tránh

Một số thói quen sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ biến chứng trong và sau phẫu thuật, do đó cần được dừng lại trước ngày mổ [10, 11].

• Ngừng hút thuốc: Hút thuốc lá ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng hô hấp và tuần hoàn, làm tăng nguy cơ biến chứng hô hấp, nhiễm trùng vết mổ và chậm lành vết thương [10]. Bạn nên ngừng hút thuốc ít nhất 24 giờ trước mổ, và càng lâu càng tốt (lý tưởng từ 4 tuần trở lên) để tối ưu hóa lợi ích [10, 20].

• Không uống rượu, bia: Rượu bia có thể ảnh hưởng đến chức năng đông máu, tương tác với thuốc gây mê và kéo dài thời gian hồi phục [11]. Tuyệt đối không uống rượu, bia ít nhất 24 giờ trước mổ, khuyến nghị là 4 tuần [11, 21].

• Mục đích: Cải thiện chức năng hô hấp và tuần hoàn, giảm nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng và biến chứng do gây mê, đồng thời giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn [10, 11].

1.5. Trang phục và vật dụng cá nhân

Để đảm bảo sự thoải mái và an toàn trong quá trình nhập viện và phẫu thuật, hãy chuẩn bị trang phục và vật dụng cá nhân phù hợp [6].

• Trang phục: Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái, dễ mặc/cởi và làm từ chất liệu mềm mại (ví dụ: áo thun, quần thể thao).

• Trang sức và đồ giá trị: Để tất cả trang sức (kể cả nhẫn cưới), đồ có giá trị và số tiền lớn ở nhà [6, 12]. Kim loại có thể gây bỏng nếu tiếp xúc với thiết bị điện trong phòng mổ [17].

1.6. Các vật dụng cần tháo

Một số vật dụng cá nhân cần được tháo trước khi vào phòng mổ để đảm bảo an toàn và vệ sinh [6].

• Sản phẩm liên quan đến tóc: Không dùng keo xịt tóc hoặc kẹp tóc kim loại.

• Hộp chứa: Chuẩn bị sẵn các hộp để cất giữ tư trang như:

  • Kính mắt/kính áp tròng [6].

  • Máy trợ thính [6].

  • Hàm răng giả, răng tháo lắp [6].

1.7. Thiết bị y tế cá nhân

• Máy thở áp lực dương (CPAP/BiPAP): Nếu bạn sử dụng máy thở áp lực dương (CPAP/BiPAP) để điều trị ngưng thở khi ngủ, hãy hỏi bác sĩ xem có cần mang theo không [13]. Trong nhiều trường hợp, việc mang theo thiết bị này là cần thiết nếu bạn ở lại bệnh viện qua đêm [13, 22].

1.8. Vật dụng hỗ trợ

• Mang theo ống hít hen suyễn, gậy chống, khung tập đi hoặc bất kỳ vật dụng hỗ trợ nào khác mà bạn thường xuyên sử dụng [6, 23]. Điều này giúp bạn duy trì sự độc lập và thoải mái trong quá trình hồi phục.

1.9. Sắp xếp người hỗ trợ và phương tiện

Có một người hỗ trợ đáng tin cậy là yếu tố quan trọng cho sự an toàn và thoải mái của bạn trước và sau phẫu thuật [6, 14].

• Bắt buộc có người hỗ trợ: Sắp xếp một người lớn hỗ trợ để:

  • Đưa bạn đến bệnh viện [6, 14].

  • Đón và lái xe đưa bạn về nhà sau khi phẫu thuật (bạn không được tự lái xe trong 24 giờ sau gây mê) [6, 14].

  • Ở lại cùng bạn ít nhất 24 giờ đầu sau khi về nhà để hỗ trợ, theo dõi và ứng phó nếu có tình huống khẩn cấp [6, 14, 18].

• Cung cấp thông tin: Cung cấp tên và số điện thoại của người hỗ trợ này cho bệnh viện nếu được yêu cầu [6].

2. Chuẩn bị tâm lý và thể chất

2.1. Giảm lo lắng

Lo lắng trước phẫu thuật là điều bình thường, nhưng có thể được kiểm soát để giúp bạn cảm thấy bình tĩnh hơn [15].

• Tìm hiểu thông tin: Đọc kỹ tài liệu và đặt câu hỏi với bác sĩ về mọi thắc mắc [6, 15]. Hiểu rõ quy trình phẫu thuật và những gì sẽ xảy ra giúp giảm bớt nỗi sợ hãi và sự không chắc chắn [15].

• Thực hành thư giãn: Thực hành các kỹ thuật thư giãn như hít thở sâu, nghe nhạc nhẹ, thiền định hoặc các hoạt động giúp bạn bình tâm [15].

2.2. Nghỉ ngơi và dinh dưỡng

Để cơ thể có đủ sức khỏe vượt qua phẫu thuật và hồi phục nhanh chóng, việc nghỉ ngơi và dinh dưỡng đầy đủ là rất cần thiết [6, 16].

• Ngủ đủ giấc: Đảm bảo bạn ngủ thật ngon và đủ giấc vào đêm trước ngày mổ [6, 19]. Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể và tâm trí sẵn sàng cho quá trình phẫu thuật.

• Ăn uống lành mạnh: Ăn uống đầy đủ, cân bằng và lành mạnh trong những ngày trước đó để cơ thể có đủ năng lượng và dự trữ các chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình hồi phục [6, 16].

2.3. Thông tin sức khỏe

Việc cung cấp thông tin sức khỏe đầy đủ và chính xác cho đội ngũ y tế là cực kỳ quan trọng để đảm bảo an toàn cho ca phẫu thuật [6, 7].

• Trung thực và chi tiết: Chuẩn bị tinh thần để cung cấp cho bác sĩ một cách trung thực và chi tiết nhất về:

  • Tiền sử bệnh của bản thân và gia đình (bao gồm các bệnh mãn tính, phẫu thuật trước đây) [6, 7].

  • Tất cả các lần dị ứng (thuốc, thức ăn, vật liệu như latex) [6, 7].

  • Mọi vấn đề từng gặp phải với thuốc gây mê/tê trong quá khứ [6, 7].

3. Cảnh báo quan trọng

Việc không tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn trên, đặc biệt là quy định về NHỊN ĂN UỐNG, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng:

• Ca phẫu thuật của bạn sẽ bị HOÃN LẠI [4, 5].

• Trong trường hợp nặng, ca mổ có thể bị HỦY BỎ ngay lập tức vì lý do an toàn tính mạng [4, 5].

• Nguy cơ biến chứng hô hấp (như viêm phổi hít) tăng cao do trào ngược dịch dạ dày vào phổi trong quá trình gây mê [1, 2, 4, 5]. Điều này có thể gây tử vong, thở máy kéo dài hoặc nằm viện kéo dài.

Sự chuẩn bị của BẠN hôm nay chính là nền tảng cho sự AN TOÀN và THÀNH CÔNG của ca phẫu thuật ngày mai. Hãy chủ động phối hợp với đội ngũ y tế để đảm bảo mọi việc diễn ra suôn sẻ nhất.

4. Tài liệu tham khảo

• [1] Maltby, J. R. (2006). Preoperative fasting guidelines. PMC. Truy cập: 2025-12-20. 

• [2] Zhu, Q., Li, Y., Deng, Y., Chen, J., Zhao, S., Bao, K., & Lai, L. (2021). Preoperative Fasting Guidelines: Where Are We Now? Findings From Current Practices in a Tertiary Hospital. PubMed. Truy cập: 2025-12-20. 

• [3] Oussoultzoglou, E., & Jaeck, D. (2008). Patient preparation before surgery for cholangiocarcinoma. PMC. Truy cập: 2025-12-20. 

• [4] Joshi, G. P., Abdelmalak, B. B., Weigel, W. A., Harbell, M. W., Kuo, C. I., Soriano, S. G., Stricker, P. A., Tipton, T., Grant, M. D., Marbella, A. M., Agarkar, M., Blanck, J. F., & Domino, K. B. (2023). 2023 American Society of Anesthesiologists Practice Guidelines for Preoperative Fasting: Carbohydrate-containing Clear Liquids with or without Protein, Chewing Gum, and Pediatric Fasting Duration-A Modular Update of the 2017 American Society of Anesthesiologists Practice Guidelines for Preoperative Fasting. PubMed. Truy cập: 2025-12-20. 

• [5] Practice Guidelines for Preoperative Fasting and the Use of Pharmacologic Agents to Reduce the Risk of Pulmonary Aspiration: Application to Healthy Patients Undergoing Elective Procedures: An Updated Report by the American Society of Anesthesiologists Task Force on Preoperative Fasting and the Use of Pharmacologic Agents to Reduce the Risk of Pulmonary Aspiration. (2017). PubMed. Truy cập: 2025-12-20. 

• [6] American College of Surgeons. (N.D.). What to Expect Before, During, and After Your Surgery. Facs.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [7] National Institute of Neurological Disorders and Stroke. (N.D.). Pre-operative Patient Information. Ninds.nih.gov. Truy cập: 2025-12-20. 

• [8] American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2016). Surgical Site Infection: Prevention. Orthoinfo.aaos.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [9] Mayo Clinic. (2022). Nail polish before surgery: Is it OK?. Mayoclinic.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [10] American Society of Anesthesiologists. (N.D.). Smoking and Your Surgery. Asahq.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [11] American College of Surgeons. (N.D.). Alcohol and Your Surgery. Facs.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [12] Johns Hopkins Medicine. (N.D.). Preparing for Surgery. Hopkinsmedicine.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [13] American Academy of Sleep Medicine. (2014). Perioperative Management of Patients with Sleep Apnea. Journals.aasm.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [14] Agency for Healthcare Research and Quality. (2015). Discharge Planning Checklist. Ahrq.gov. Truy cập: 2025-12-20. 

• [15] National Institute of General Medical Sciences. (N.D.). Understanding Pre-Operative Anxiety. Nigms.nih.gov. Truy cập: 2025-12-20. 

• [16] American Society for Parenteral and Enteral Nutrition. (2016). Perioperative Nutrition: What You Need to Know. Nutritioncare.org. Truy cập: 2025-12-20. 

• [17] Muensterer, O. J. (2004). Temporary removal of navel piercing jewelry for surgery. PubMed. Truy cập: 2025-12-20. 

• [18] Musters, S. C. W. (2023). Activating Relatives to Get Involved in Care After Surgery. PMC. Truy cập: 2025-12-20. 

• [19] Luengo, T. D. (2023). Improving Patient Sleep before Surgery: The Case for Sleep Prehabilitation. PubMed. Truy cập: 2025-12-20. 

• [20] Theadom, A. (2006). Effects of preoperative smoking cessation on the incidence of postoperative complications. PMC. Truy cập: 2025-12-20. 

• [21] Oppedal, K. (2012). Preoperative alcohol cessation prior to elective surgery. PubMed. Truy cập: 2025-12-20. 

• [22] Tracy, E. (2025). The perioperative implications of the patient with Obstructive Sleep Apnea. PMC. Truy cập: 2025-12-20. 

• [23] Machino, R. (2022). Preoperative inhalation therapy for patients with chronic obstructive pulmonary disease. PMC. Truy cập: 2025-12-20.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.