Tổng quan về tăng huyết áp
1. Tăng huyết áp là gì?
Tăng huyết áp (THA) là tình trạng áp lực của máu lên thành động mạch cao hơn mức bình thường trong thời gian dài.
Huyết áp được ghi bằng hai con số (Hình 1):
- Huyết áp tâm thu (số trên): áp lực khi tim co bóp
- Huyết áp tâm trương (số dưới): áp lực khi tim giãn ra
Ở người trưởng thành, huyết áp tâm thu ≥140 hoặc huyết áp tâm trương ≥90 mmHg (đo đúng cách như hướng dẫn trong Hình 2) được xem là tăng huyết áp.
Điều đáng lo: đa số người bị tăng huyết áp không có triệu chứng rõ ràng, nên bệnh còn được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”.
2. Vì sao tăng huyết áp nguy hiểm?
Nếu không được phát hiện và kiểm soát tốt, tăng huyết áp có thể gây tổn thương nhiều cơ quan:
Tim: phì đại tim, suy tim, nhồi máu cơ tim
- Não: đột quỵ, sa sút trí tuệ
- Thận: suy thận mạn, tiểu đạm
- Mắt: giảm thị lực, mù lòa
- Mạch máu: xơ vữa, hẹp – tắc động mạch
Ở giai đoạn đầu, các tổn thương cơ quan đích dưới lâm sàng chỉ có thể được phát hiện bằng các xét nghiệm (xét nghiệm máu, điện tim, siêu âm tim, siêu âm mạch máu, soi đáy mắt, chụp hình não), do đó người bệnh tăng huyết áp cần phải đi khám và kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm 1 lần để được phát hiện sớm các biến chứng của tăng huyết áp.
3. Ai dễ bị tăng huyết áp?
Các yếu tố nguy cơ thường gặp:
- Tuổi cao
- Thừa cân – béo phì
- Ăn mặn, ít rau quả
- Ít vận động thể lực
- Hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia
- Căng thẳng kéo dài
- Tiền sử gia đình có người bị tăng huyết áp
- Mắc các bệnh nền: đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh thận…
4. Dấu hiệu nhận biết
Phần lớn không có triệu chứng. Một số người có thể gặp:
- Đau đầu, chóng mặt
- Ù tai, mệt mỏi
- Hồi hộp, khó thở nhẹ
Những dấu hiệu này không đặc hiệu, vì vậy đo huyết áp định kỳ là cách phát hiện quan trọng nhất.
5. Đo huyết áp đúng cách – rất quan trọng!
- Nghỉ ngơi ít nhất 5 phút trước khi đo
- Không uống cà phê, hút thuốc 30 phút trước đo
- Ngồi thẳng lưng, tay đặt ngang mức tim
- Đo ít nhất 2 lần, cách nhau 1–2 phút
- Nên đo vào buổi sáng và buổi tối, ghi lại kết quả
6. Phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp
Tin vui là tăng huyết áp hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu làm tốt những điều sau:
Thay đổi lối sống
- Giảm muối: < 5 g muối/ngày (tương đương 1,5 thìa bột canh, hoặc 2,5 thìa canh nước mắm, hoặc 3,5 thìa canh nước tương)
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây; hạn chế đồ chiên, mỡ động vật
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi…)
- Ngủ đủ giấc, quản lý stress
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia
Điều trị bằng thuốc
- Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
- Không tự ý ngưng thuốc dù thấy huyết áp đã ổn
- Tái khám và theo dõi định kỳ
7. Thông điệp dành cho cộng đồng
“Biết huyết áp của bạn – Bảo vệ trái tim của bạn.”
Đo huyết áp định kỳ, thay đổi lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị sẽ giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.