Xét nghiệm MSI và dMMR: Chìa khóa cá thể hóa điều trị ung thư tiêu hóa

1. MSI và dMMR là gì?

• Micro vệ tinh không ổn định (MSI): Là sự thay đổi về chiều dài của các đoạn DNA ngắn lặp lại (micro vệ tinh) trong bộ gen do lỗi sao chép [1, 5].

• Thiếu hụt sửa chữa bắt cặp không phù hợp DNA (dMMR): Xảy ra khi hệ thống sửa chữa DNA (MMR) bị mất chức năng, dẫn đến lỗi sao chép không được sửa chữa và tích lũy đột biến [1, 3, 5].

• Mối liên hệ giữa MSI và dMMR: MSI là biểu hiện phân tử của dMMR. Hầu hết các khối u có dMMR đều biểu hiện MSI-High (MSI-H), cho thấy sự tương quan chặt chẽ giữa hai yếu tố này [1, 3, 5].

2. Tại sao cần xét nghiệm MSI và dMMR trong ung thư tiêu hóa?

• Tiên lượng bệnh: MSI-H/dMMR thường liên quan đến tiên lượng tốt hơn ở ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm, nhưng có thể phức tạp hơn ở giai đoạn di căn [2, 4].

• Dự đoán đáp ứng với liệu pháp miễn dịch: Các khối u MSI-H/dMMR thường có gánh nặng đột biến cao, dễ bị hệ miễn dịch nhận diện và đáp ứng tốt với các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (ICIs) [1, 3, 5].

• Sàng lọc hội chứng Lynch: Xét nghiệm MSI/dMMR là bước sàng lọc ban đầu quan trọng để phát hiện những người bệnh có nguy cơ mắc hội chứng Lynch, một rối loạn di truyền gây ung thư [3, 4].

3. Ung thư tiêu hóa nào cần xét nghiệm MSI và dMMR?

• Ung thư đại trực tràng: Tất cả các trường hợp mới được chẩn đoán đều khuyến nghị xét nghiệm MSI/dMMR để định hướng điều trị và sàng lọc Lynch [2, 3, 5].

• Ung thư dạ dày: Khoảng 10-20% ung thư dạ dày có MSI/dMMR, liên quan đến tiên lượng và đáp ứng liệu pháp miễn dịch [4].

• Một số loại ung thư tiêu hóa khác: Có thể cân nhắc ở ung thư ruột non, đường mật, tụy tùy theo yếu tố lâm sàng [1].

4. Phương pháp xét nghiệm MSI và dMMR

• Xét nghiệm hóa mô miễn dịch (IHC): Phương pháp phổ biến, chi phí thấp, phát hiện sự mất biểu hiện của protein MMR trong mô khối u [2, 3, 4, 5].

• Xét nghiệm PCR: Tiêu chuẩn vàng để xác định MSI bằng cách phân tích chiều dài các đoạn micro vệ tinh [4, 5].

• Giải trình tự gen thế hệ mới (NGS): Công nghệ tiên tiến, phân tích nhiều đoạn micro vệ tinh và đột biến gen MMR cùng lúc, tăng độ chính xác [2, 4].

5. Vai trò của MSI và dMMR trong cá thể hóa điều trị

• Liệu pháp miễn dịch (Immune Checkpoint Inhibitors - ICI): Người bệnh MSI-H/dMMR thường đáp ứng rất tốt với ICIs, mang lại hiệu quả vượt trội so với hóa trị truyền thống [2, 3].

• Hóa trị: Hóa trị 5-FU có thể không hiệu quả hoặc thậm chí gây hại cho người bệnh ung thư đại trực tràng giai đoạn II/III có MSI-H/dMMR [4].

• Liệu pháp nhắm trúng đích: Phân tích MSI/dMMR có thể giúp xác định các mục tiêu điều trị khác, ví dụ như liên quan đến đột biến BRAF V600E [2, 4].

6. Khi nào cần thực hiện xét nghiệm MSI và dMMR?

• Tại thời điểm chẩn đoán: Cho tất cả người bệnh ung thư đại trực tràng mới được chẩn đoán [2, 3, 5].

• Khi bệnh tiến triển hoặc tái phát: Đặc biệt ở ung thư di căn, để đánh giá khả năng đáp ứng liệu pháp miễn dịch [2, 3].

• Trong các trường hợp nghi ngờ hội chứng Lynch: Dựa trên tiền sử gia đình hoặc đặc điểm lâm sàng [3, 4].

7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Xét nghiệm MSI và dMMR có phải là một? Không. MSI là tình trạng, dMMR là nguyên nhân. MSI là biểu hiện của dMMR.

• Kết quả MSI-H hoặc dMMR nghĩa là gì đối với người bệnh ung thư? Thường là tin tốt: khả năng đáp ứng tốt với liệu pháp miễn dịch và tiên lượng tốt hơn ở giai đoạn sớm.

• Liệu pháp miễn dịch có phải là lựa chọn duy nhất cho người bệnh MSI-H/dMMR? Không, nhưng là phương pháp hiệu quả nhất. Bác sĩ sẽ cân nhắc các phương pháp khác tùy giai đoạn.

• Chi phí xét nghiệm MSI/dMMR có đắt không? Chi phí khác nhau tùy phương pháp (IHC rẻ nhất, NGS đắt hơn), nhưng lợi ích điều trị thường lớn hơn.

• Có cần xét nghiệm lại MSI/dMMR sau điều trị không? Thường chỉ xét nghiệm một lần. Chỉ cân nhắc xét nghiệm lại trong trường hợp đặc biệt.

8. Tài liệu tham khảo

• [1] Awosika, J. A., Gulley, J. L., & Pastor, D. M. (2025). Deficient Mismatch Repair and Microsatellite Instability in Solid Tumors. International Journal of Molecular Sciences, 26(9), 4394. 

• [2] Cervantes, B., André, T., & Cohen, R. (2024). Deficient mismatch repair/microsatellite unstable colorectal cancer: therapeutic advances and questions. Therapeutic Advances in Medical Oncology, 16, 17588359231170473. 

• [3] Svrcek, M., Lascols, O., Cohen, R., Collura, A., Jonchère, V., Fléjou, J. F., ... & Duval, A. (2019). MSI/MMR-deficient tumor diagnosis: Which standard for screening and for diagnosis? Diagnostic modalities for the colon and other sites: Differences between tumors. Bulletin du Cancer, 106(2), 119-128. 

• [4] de la Chapelle, A., & Hampel, H. (2010). Clinical relevance of microsatellite instability in colorectal cancer. Journal of Clinical Oncology, 28(20), 3380-3387. 

• [5] Ye, M., Ru, G., Yuan, H., Qian, L., He, X., & Li, S. (2023). Concordance between microsatellite instability and mismatch repair protein expression in colorectal cancer and their clinicopathological characteristics: a retrospective analysis of 502 cases. Frontiers in Oncology, 13, 1178772.