Bảo vệ sức khỏe Tim mạch từ việc chủ động phòng ngừa bệnh truyền nhiễm

Một người bệnh nam 56 tuổi, có tiền sử đái tháo đường và tăng huyết áp, nhập Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (BV ĐHYD) vì đau ngực dữ dội và được chẩn đoán nhồi máu cơ tim. Sau khi được can thiệp đặt stent động mạch vành, người bệnh vẫn còn những cơn đau ngực kéo dài. Qua kiểm tra, sau khi loại trừ khả năng tái hẹp stent, các bác sĩ phát hiện vùng ngực người bệnh xuất hiện những mụn nước đặc trưng của zona.

Trường hợp này cho thấy ở người có bệnh tim mạch và các bệnh mạn tính đi kèm, một bệnh truyền nhiễm xuất hiện đồng thời có thể khiến bệnh cảnh trở nên phức tạp hơn. Vì vậy, bên cạnh kiểm soát tốt bệnh nền, chủ động phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm cũng là một phần cần được quan tâm trong chiến lược bảo vệ sức khỏe toàn diện.

TS BS. Bùi Thế Dũng - Trưởng khoa Nội tim mạch, BV ĐHYD cho biết trong thực tế điều trị đã gặp những trường hợp người bệnh tim mạch trước đó đang được kiểm soát ổn định nhưng sau khi mắc zona xuất hiện đau ngực nhiều hơn. Với người bệnh suy tim hoặc có nhiều bệnh nền, tình trạng đau kéo dài cùng những đáp ứng của cơ thể trước bệnh nhiễm trùng có thể khiến việc kiểm soát bệnh tim mạch trở nên khó khăn hơn. Theo bác sĩ, nhiễm zona có thể làm gia tăng phản ứng viêm và những thay đổi bất lợi trên cơ thể, từ đó tác động đến bệnh lý tim mạch nền.

TS BS. Nguyễn Huy Luân - Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, BV ĐHYD cho biết zona xảy ra khi virus varicella-zoster, vốn tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể sau khi một người từng mắc thủy đậu, tái hoạt động. Nguy cơ mắc zona gia tăng theo tuổi do đáp ứng miễn dịch có xu hướng suy giảm, đặc biệt ở những người đồng thời mắc các bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh hô hấp mạn tính.

Đáng lưu ý, ảnh hưởng của zona không nhất thiết chấm dứt khi các tổn thương trên da đã lành. Một số người bệnh có thể tiếp tục chịu những cơn đau thần kinh kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt, ăn uống và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, khi xuất hiện các bóng nước bất thường kèm cảm giác đau, rát hoặc bỏng buốt, người bệnh, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền, nên đi khám sớm thay vì tự điều trị tại nhà. 

Không chỉ các bệnh như zona, những nhiễm trùng đường hô hấp cũng cần được lưu ý ở người lớn tuổi và người có bệnh nền tim mạch. Trong đó, virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những tác nhân có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới, bao gồm viêm phổi.

Theo TS BS. Nguyễn Huy Luân, mặc dù RSV thường được biết đến nhiều ở trẻ nhỏ, virus này có thể gây bệnh ở nhiều độ tuổi. Người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc mắc các bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính, ung thư và người ghép tạng là những nhóm cần đặc biệt lưu ý trước nguy cơ mắc bệnh và diễn tiến nặng.

Trong thực tế khám và điều trị, một trong những trở ngại đối với việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm ở người có bệnh tim mạch là tâm lý trì hoãn tiêm chủng. TS BS. Bùi Thế Dũng cho biết có những trường hợp dù đã được bác sĩ tư vấn nhưng người bệnh vẫn trì hoãn vì bận rộn hoặc dự định thực hiện vào thời điểm khác, đến lần tái khám tiếp theo vẫn chưa tiêm. Điều này cho thấy bên cạnh chỉ định chuyên môn, việc giúp người bệnh hiểu đúng về nguy cơ và lợi ích của phòng ngừa có vai trò quan trọng trong quản lý sức khỏe lâu dài.

Một băn khoăn khác thường gặp là liệu tiêm vắc xin có ảnh hưởng đến bệnh nền hoặc các thuốc đang sử dụng. Theo TS BS. Nguyễn Huy Luân, việc mắc bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng thuốc không đồng nghĩa với việc người bệnh phải tự động trì hoãn tiêm chủng. Với những trường hợp đang sử dụng thuốc chống đông hoặc có tình trạng sức khỏe đặc biệt, nhân viên y tế sẽ đánh giá trước tiêm để tư vấn phương án phù hợp. Vì vậy, người bệnh cần thông tin đầy đủ về bệnh nền, tình trạng sức khỏe và các thuốc đang sử dụng thay vì tự trì hoãn tiêm chủng vì lo ngại.

Đối với người có bệnh lý tim mạch, phòng ngừa bệnh truyền nhiễm không phải là một vấn đề tách rời mà cần được xem xét trong tổng thể kế hoạch quản lý sức khỏe. Bên cạnh tuân thủ điều trị, duy trì chế độ dinh dưỡng, vận động và nghỉ ngơi phù hợp, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ về các biện pháp phòng ngừa, trong đó có kế hoạch tiêm chủng phù hợp với độ tuổi, bệnh nền và tình trạng điều trị. 

Nhằm cung cấp thêm thông tin về ảnh hưởng của các bệnh truyền nhiễm đối với người có bệnh tim mạch, những nhóm cần lưu ý cũng như vai trò của tiêm chủng trong bảo vệ sức khỏe, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh thực hiện chương trình tư vấn sức khỏe với chủ đề “Bảo vệ sức khỏe toàn diện người có bệnh lý tim mạch”. Xem chương trình tại đây: