Ngày Asean Phòng Chống Sốt Xuất Huyết (15/6) - Đừng vội mừng khi hết sốt: Giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết thường đến sau đó
Khoảnh khắc nhiệt kế về lại mức bình thường là lúc cả nhà như trút được gánh nặng. Người bệnh ăn được, bớt mệt, ngủ được, mọi người thở phào nghĩ rằng đã ổn rồi. Nhưng với các bác sĩ theo dõi sốt xuất huyết, đây thường là lúc chúng tôi căng thẳng nhất.
Nhân Ngày ASEAN Phòng chống Sốt xuất huyết (15/6), hãy cùng nhìn thẳng vào một hiểu lầm phổ biến mà hậu quả của nó đôi khi rất đáng tiếc: hết sốt không đồng nghĩa với hết nguy hiểm.
1. Sốt xuất huyết: Đừng để chiếc nhiệt kế đánh lừa bạn
Sốt xuất huyết do vi rút Dengue gây ra, lây qua muỗi vằn. Những ngày đầu, người bệnh sốt cao đột ngột, đau đầu, nhức mỏi, có thể nổi ban. Vì trông khá giống nhiều bệnh siêu vi thông thường, không ít người chọn cách chờ xem.
Thực ra, cơn sốt chỉ là phần bề mặt của bệnh.
Hãy hình dung sốt xuất huyết như một tảng băng trôi:
Phần nổi là sốt, đau nhức, mệt mỏi, những gì người bệnh và gia đình nhìn thấy, cảm nhận được từng ngày.
Phần chìm là những thay đổi đang xảy ra bên trong mạch máu, tiểu cầu, khả năng đông máu, tình trạng dịch trong lòng mạch, thứ không gây ra cảm giác rõ ràng nào, nhưng lại quyết định bệnh sẽ đi về đâu.
Khi sốt giảm, phần nổi của tảng băng thu nhỏ lại. Nhiều người tưởng tảng băng đã tan, bệnh đã đỡ nhưng phần chìm bên dưới vẫn có thể đang âm thầm diễn tiến.
2. Ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 là khoảng thời gian cần theo dõi sát nhất
Đây là giai đoạn mà các biến chứng nặng của sốt xuất huyết thường xảy ra nhất và cũng là lúc nhiều gia đình bắt đầu lơ là vì nghĩ bệnh đã qua.
Trong khoảng thời gian này, cơ thể có thể xảy ra tình trạng thoát huyết tương: dịch từ lòng mạch rò rỉ ra ngoài mô xung quanh. Nếu diễn tiến nhiều, người bệnh có thể bị cô đặc máu, tụt huyết áp, sốc, thậm chí tổn thương các cơ quan quan trọng.
Điều đáng nói là những biến chứng này thường xảy ra đúng lúc nhiệt độ cơ thể đang hạ xuống, khi cả nhà đang thở phào nhẹ nhõm nhất.
3. Những dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào sau đây
Đau bụng nhiều hoặc đau tức vùng gan
Nôn ói liên tục
Lừ đừ, vật vã hoặc bứt rứt bất thường
Chảy máu cam, chảy máu chân răng
Nhiều chấm xuất huyết hoặc vết bầm tím xuất hiện trên da
Tiểu ít, tay chân lạnh
Khó thở hoặc cảm giác mệt tăng lên sau khi đã hạ sốt
Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền cần được theo dõi chặt chẽ hơn, vì nguy cơ diễn tiến nặng thường cao hơn ở các nhóm này.
4. Mục tiêu không phải là hạ sốt thật nhanh mà là theo dõi thật sát
Khi thấy người thân sốt cao, phản ứng tự nhiên của nhiều gia đình là tìm mọi cách hạ sốt càng nhanh càng tốt. Điều đó hoàn toàn có thể hiểu được.
Nhưng trong sốt xuất huyết, điều quan trọng hơn là đảm bảo người bệnh được bù dịch đúng cách và phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường chứ không phải chạy đua với chiếc nhiệt kế.
Một lưu ý quan trọng: tuyệt đối không tự ý dùng aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm giảm đau không kê toa khi nghi ngờ sốt xuất huyết. Những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và gây ra hậu quả nghiêm trọng dù người dùng hoàn toàn không hay biết.
Sốt xuất huyết là bệnh hoàn toàn có thể hồi phục tốt nếu được theo dõi đúng cách và xử trí kịp thời. Điều quan trọng không phải là lo sợ, mà là hiểu đúng để không mất cảnh giác đúng vào lúc cần cẩn thận nhất.
Ngày ASEAN Phòng chống Sốt xuất huyết là dịp để mỗi người trang bị thêm cho mình và gia đình một chút kiến thức trước khi mùa dịch bước vào giai đoạn cao điểm.
Theo Thạc sĩ – Bác sĩ Nguyễn Hiền Minh, Phó Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.