Từ đường hô hấp đến trái tim: Chủ động phòng ngừa cúm, phế cầu và RSV

Một người bệnh nữ 59 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh động mạch vành đã đặt stent, đến khám và điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (BV ĐHYD). Trong quá trình điều trị, người bệnh đột ngột khó thở, phải hỗ trợ hô hấp, xuất hiện bất thường trên điện tâm đồ, tăng men tim và giảm chức năng co bóp thất trái. Kết quả xét nghiệm xác định người bệnh bị suy hô hấp, viêm phổi nặng do nhiễm cúm A, dẫn đến suy tim cấp. Sau điều trị hơn 20 ngày tại bệnh viện, may mắn, các triệu chứng cải thiện và chức năng tim dần hồi phục.

Trường hợp này cho thấy ở người có bệnh tim mạch, nhiễm trùng đường hô hấp không chỉ ảnh hưởng đến hệ hô hấp mà còn có thể tác động đến bệnh lý nền. Vì vậy, bên cạnh kiểm soát tốt bệnh đang điều trị, chủ động phòng ngừa cúm, phế cầu và virus hợp bào hô hấp (RSV) cũng cần được quan tâm.

Từ những băn khoăn thực tế của người có bệnh tim mạch về nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp và việc chủ động phòng ngừa, BV ĐHYD phối hợp cùng Công ty TNHH Pfizer Việt Nam thực hiện chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến với chủ đề “Phòng ngừa cúm, phế cầu và RSV cho người bệnh tim mạch”. Chương trình có sự tham gia của PGS TS BS. Trần Hòa - Phó Trưởng khoa Tim mạch can thiệp, Trưởng Đơn nguyên Can thiệp nội mạch và TS BS. Nguyễn Huy Luân - Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, BV ĐHYD.

Dưới góc độ Tim mạch, PGS TS BS. Trần Hòa cho biết thực tế từng ghi nhận, một số người bệnh nhập viện vì nhồi máu cơ tim hoặc suy tim nặng lên, trước đó có các triệu chứng nhiễm trùng như sốt, ho hoặc ho khạc đàm.

Ở người suy tim, bệnh mạch vành, bệnh van tim, từng phẫu thuật tim hoặc tăng huyết áp, khả năng dự trữ tim phổi có thể đã suy giảm. Khi nhiễm trùng, phản ứng viêm, sốt và tăng nhu cầu chuyển hóa khiến tim phải hoạt động nhiều hơn. Ở người có xơ vữa động mạch, phản ứng viêm còn có thể làm mảng xơ vữa mất ổn định, thúc đẩy hình thành huyết khối và tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Một nghiên cứu trên người mắc cúm được xác nhận bằng xét nghiệm cũng ghi nhận nguy cơ nhập viện vì nhồi máu cơ tim tăng rõ trong 7 ngày đầu sau khi phát hiện nhiễm cúm.

Theo PGS TS BS. Trần Hòa, phòng ngừa nhiễm trùng cần được xem xét trong tổng thể kế hoạch quản lý sức khỏe tim mạch, bên cạnh kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì cân nặng hợp lý, không hút thuốc lá và tuân thủ điều trị.

Dưới góc độ tiêm chủng, TS BS. Nguyễn Huy Luân cho biết người lớn tuổi và người có bệnh nền là những nhóm cần lưu ý trước các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Lão hóa miễn dịch có thể làm giảm khả năng đáp ứng bảo vệ, trong khi khả năng dự trữ ở người có bệnh tim mạch vốn đã hạn chế.

Bên cạnh cúm và phế cầu, RSV cũng cần được quan tâm. Dù thường được biết đến ở trẻ nhỏ, RSV vẫn có thể gây bệnh và tái nhiễm ở người trưởng thành. Ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, RSV có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới, viêm phổi, thiếu oxy và làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch.

Về tiêm chủng, TS BS. Nguyễn Huy Luân cho biết mắc bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng thuốc không đồng nghĩa với việc phải trì hoãn tiêm. Phần lớn trường hợp có tình trạng sức khỏe ổn định vẫn có thể được xem xét tiêm sau khám sàng lọc. Người đang sử dụng thuốc chống đông hoặc có nguy cơ chảy máu cần cung cấp đầy đủ thông tin để được đánh giá phù hợp.

PGS TS BS. Trần Hòa lưu ý, nếu người bệnh đang khó thở, suy tim chưa ổn định, còn đau ngực, vừa can thiệp mạch vành nhưng tình trạng chưa ổn định hoặc huyết áp chưa được kiểm soát, cần được bác sĩ đánh giá thời điểm tiêm. Khi sức khỏe đã ổn định, không nên trì hoãn quá lâu.

Chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp phải được xem là một phần trong kế hoạch quản lý sức khỏe tim mạch toàn diện. Kế hoạch tiêm chủng cần được cá thể hóa theo độ tuổi, bệnh nền, nguy cơ, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe. Quý bạn đọc có thể xem lại chương trình tại: https://bit.ly/Tiemphongnguoibenhtimmach