Y học chính xác trong Tiêu hóa - Gan mật: Khi mỗi người bệnh cần một chiến lược điều trị riêng

Từ một trường hợp thực tế được ghi nhận trong quá trình khám sức khỏe định kỳ tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (BV ĐHYD), một người bệnh nam ngoài 40 tuổi, làm việc văn phòng, tình cờ được phát hiện tình trạng gan nhiễm mỡ. Trước đó, người bệnh gần như không có triệu chứng rõ ràng, chỉ thỉnh thoảng đầy bụng, mệt nhẹ và nghĩ đây là tình trạng thường gặp do áp lực công việc và ít vận động.

Kết quả xét nghiệm ghi nhận men gan tăng nhẹ, triglyceride và đường huyết có xu hướng cao, kèm tình trạng tăng vòng bụng. Khi được đánh giá thêm bằng siêu âm đàn hồi gan và các thang điểm nguy cơ, bác sĩ nhận thấy người bệnh có nguy cơ xơ hóa gan, cần được theo dõi sát và can thiệp sớm nhằm hạn chế khả năng tiến triển nặng hơn.

Trường hợp này cho thấy, cùng được chẩn đoán gan nhiễm mỡ nhưng không phải người bệnh nào cũng có cùng mức độ nguy cơ. Có người chỉ cần thay đổi lối sống, kiểm soát cân nặng và tái khám định kỳ, nhưng cũng có trường hợp cần được đánh giá chuyên sâu hơn để phòng ngừa biến chứng. Đây là một trong những lý do y học hiện đại ngày càng nhấn mạnh vai trò của y học chính xác, đặc biệt trong lĩnh vực Tiêu hoá - Gan mật.

Theo PGS TS BS. Võ Duy Thông - Trưởng khoa Tiêu hóa BV ĐHYD, trong nhiều năm qua, y học đã đạt được những thành tựu quan trọng nhờ các phác đồ chuẩn hóa. Tuy nhiên, cách tiếp cận “một phác đồ cho tất cả” không phải lúc nào cũng tối ưu, bởi mỗi người bệnh có nền tảng sinh học, mức độ bệnh, yếu tố nguy cơ, bệnh lý đi kèm và khả năng đáp ứng điều trị khác nhau.

Y học chính xác không có nghĩa là tạo ra một loại thuốc riêng cho từng người, mà là lựa chọn phương pháp phù hợp nhất dựa trên đặc điểm sinh học, mức độ bệnh, nguy cơ và hoàn cảnh thực tế của từng trường hợp. Nói cách khác, điều trị hiện đại đang hướng đến mục tiêu lựa chọn đúng phương pháp cho đúng người bệnh, vào đúng thời điểm và với mức độ can thiệp phù hợp.

Trong lĩnh vực Tiêu hoá - Gan mật, sự thay đổi này được thể hiện rõ qua cách bác sĩ đánh giá và quản lý nhiều nhóm bệnh. Trước đây, để xác định mức độ tổn thương gan, nhiều trường hợp phải thực hiện sinh thiết gan - một thủ thuật xâm lấn. Hiện nay, xét nghiệm máu kết hợp siêu âm đàn hồi gan có thể giúp đánh giá mức độ xơ hóa nhanh hơn, an toàn hơn và thuận tiện hơn cho người bệnh.

Ở bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, điều quan trọng không chỉ là phát hiện tình trạng gan nhiễm mỡ, mà còn là xác định người bệnh nào thuộc nhóm cần theo dõi sát và can thiệp sớm. Nguyên nhân thường liên quan đến thừa cân, béo bụng, rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết, đái tháo đường típ 2, chế độ ăn nhiều năng lượng và lối sống ít vận động. Phần lớn trường hợp có thể chỉ dừng ở gan nhiễm mỡ đơn thuần, nhưng một số người có thể âm thầm tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được đánh giá và quản lý đúng mức.

Tương tự, trong bệnh viêm ruột mạn tính, việc lựa chọn thuốc sinh học hiện nay không chỉ dựa vào tên bệnh. Bác sĩ cần xem xét kiểu hình bệnh, mức độ viêm, bệnh lý đi kèm và mục tiêu điều trị của từng trường hợp. Vì vậy, hai người có cùng chẩn đoán vẫn có thể cần hai hướng quản lý hoàn toàn khác nhau.

Một trong những yếu tố thúc đẩy y học chính xác là sự phát triển của công nghệ. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, các dấu ấn sinh học và mô hình dự báo đang hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn. Tuy nhiên, PGS TS BS. Võ Duy Thông nhấn mạnh, công nghệ không thay thế vai trò của bác sĩ. Bác sĩ vẫn là người tổng hợp thông tin, cân nhắc giữa bằng chứng khoa học và hoàn cảnh cụ thể của từng người bệnh để lựa chọn hướng điều trị tối ưu.

Những nội dung này cũng là trọng tâm được thảo luận tại Hội nghị khoa học “Y học chính xác và đổi mới trong bệnh lý Tiêu hoá - Gan mật 2026” do Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh tổ chức, nhằm cập nhật các tiến bộ mới trong chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh lý Tiêu hoá - Gan mật.

Với y học chính xác, người bệnh có cơ hội được chẩn đoán đúng hơn, điều trị phù hợp hơn và hạn chế những can thiệp không cần thiết. Đây cũng là tinh thần cốt lõi của y học hiện đại: không chỉ điều trị một căn bệnh, mà chăm sóc một con người với những đặc điểm, nguy cơ và nhu cầu riêng biệt.