Phiếu tóm tắt thông tin bệnh nhồi máu não cấp

03/01/2022 15:37:00

Tổng quan
Đột quỵ não (tai biến mạch máu não) là các thiếu sót thần kinh xảy ra đột ngột với các triệu chứng khu trú hơn là lan toả, tồn tại trên 24 giờ hoặc tử vong trong 24 giờ, không bao gồm nguyên nhân chấn thương sọ não. Có 2 dạng đột quỵ cấp là đột quỵ do thiếu máu cục bộ (nhồi máu não) và đột quỵ do xuất huyết não. 
Nhồi máu não cấp thường gặp hơn, chiếm 85% các trường hợp đột quỵ, đây là tình trạng một phần não bị hư hại đột ngột do tắc nghẽn, gián đoạn mạch máu nuôi não hoặc suy giảm lượng máu lên não. Máu mang oxy và chất dinh dưỡng lên nuôi não. Khi thiếu máu lên não, các tế bào não sẽ ngưng hoạt động và sẽ chết đi trong vòng vài phút. Hậu quả là các vùng cơ thể do phần não đó điều khiển sẽ ngưng hoạt động, dẫn tới yếu liệt nửa người, tê mất cảm giác nửa người, không nói được, hoặc hôn mê.

Nguyên nhân
Mạch máu não bị tắc làm não thiếu máu nuôi và hư hại. Có ba nguyên nhân chính: 
  • Xơ vữa động mạch: mảng xơ ở thành mạch máu dày lên dần làm hẹp lòng mạch, đồng thời kích thích tạo cục máu đông gây tắc mạch.
  • Tắc mạch do tim: bệnh tim (rung nhĩ, hẹp van tim...) tạo thành cục máu đông trong tim, sau đó cục máu này trôi lên não và kẹt lại gây tắc mạch máu não.
  • Tăng huyết áp làm hư hỏng và tắc nghẽn các mạch máu nhỏ trong não.
Yếu tố nguy cơ
  • Tuổi: càng lớn tuổi càng dễ đột quỵ 
  • Tăng mỡ (cholesterol) trong máu.
  • Xơ vữa động mạch
  • Tăng huyết áp. 
  • Bệnh van tim.
  • Đái tháo đường.
  • Thói quen: bia rượu, hút thuốc lá…
  • Béo phì, ít vận động...
  Triệu chứng
  • Méo miệng, thấy rõ khi nói, cười
  • Yếu tay chân một bên (đột ngột rơi đồ đang cầm, yếu tay không giơ lên được, đột ngột yếu chân - có thể ngã)
  • Nói không được, hoặc nói đớ.
  • Nếu một hoặc nhiều triệu chứng trên xảy ra đột ngột ở một người đang có vẻ khỏe mạnh, dù đang sinh hoạt, làm việc, hoặc nghỉ ngơi, phải nghĩ ngay đến đột quỵ và đưa đến bệnh viện ngay, tránh dùng các phương pháp điều trị dân gian làm trễ mất “thời gian vàng”.
Chẩn đoán
  • Chụp CT scan não khẩn hoặc MRI não.
  • Thử đường huyết tại giường.
  • Đo điện tim.
  • Lấy máu xét nghiệm quan trọng.
Điều trị
  • Cấp cứu: Người bệnh tới sớm trong 3-6 giờ đầu, nếu đủ tiêu chuẩn chuyên môn sẽ được điều trị khẩn cấp làm thông mạch máu não bị tắc bằng cách dùng thuốc tiêu sợi huyết chích tĩnh mạch để làm tan cục máu đông, hoặc dùng dụng cụ lấy cục máu đông, hoặc cả hai. Kết quả thành công sẽ giúp nhiều người bệnh hồi phục ngoạn mục, tuy nhiên không phải 100% trường hợp đều thành công.
  • Các điều trị tiếp theo:
    • Dùng thuốc chống tiểu cầu: aspirin, clopidogrel, dypiridamol, cilostazol, nếu đột quỵ không phải do tim.
    • Nếu đột quỵ do rung nhĩ hoặc một số bệnh tim khác, người bệnh sẽ được dùng thuốc kháng đông.
    • Dùng thuốc hạ cholesterol (statin).
    • Thở oxy nếu có chỉ định, điều chỉnh huyết áp, đường huyết, dinh dưỡng, vật lý trị liệu.
    • Phẫu thuật mở sọ giải áp cho những trường hợp đột quỵ nặng đe dọa hôn mê và tử vong.
    • Phẫu thuật hoặc nong mạch nếu có hẹp nặng động mạch cảnh (động mạch vùng cổ đưa máu lên não)
Biến chứng
Nhồi máu não cấp có thể dẫn tổn thương thần kinh như liệt, giảm khả năng vận động (yếu/khó cử động, phối hợp vận động), mất ngôn ngữ, các vấn đề thị giác, hoặc các vấn đề tâm lý (trầm cảm, rối loạn cảm xúc…), thậm chí tử vong.
Tùy theo mức độ, vị trí của vùng não bị ảnh hưởng và thời gian từ lúc khởi phát đến lúc được phát hiện, đưa vào bệnh viện và các điều trị sẵn có mà biến chứng sẽ khác nhau. Càng chậm trễ trong phát hiện và điều trị cấp cứu thì hệ thần kinh sẽ càng bị tổn hại nặng nề, gây nên hậu quả nghiêm trọng, thời gian hồi phục lâu hoặc thậm chí để lại di chứng không hồi phục. 

Phòng ngừa và dinh dưỡng
Cần thay đổi lối sống và có chế độ ăn lành mạnh:
  • Tập thể dục thường xuyên.
  • Không thức khuya, ngủ đúng giờ, đủ giấc và chú ý đến chất lượng giấc ngủ.
  • Không sử dụng các chất kích thích.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ, tuân thủ điều trị, kiểm soát tốt bệnh nền (tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu…)
  • Chế độ ăn uống hợp lý, phù hợp với tình trạng sức khỏe, hạn chế thức ăn nhiều dầu, mỡ, chất béo, thức ăn nhiều muối, đồ ngọt, thức uống có cồn… Tăng cường chất xơ, rau củ quả, thịt trắng, ngũ cốc, các loại đậu…

Các tin đã đăng