Phẫu thuật giải phóng ống cổ tay: Kỹ thuật và lợi ích tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Hội chứng ống cổ tay (CTS) là một bệnh lý thần kinh chèn ép phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới, gây đau, tê bì và yếu cơ ở bàn tay, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và khả năng làm việc [1, 2]. Khi các phương pháp điều trị bảo tồn không còn hiệu quả, phẫu thuật giải phóng ống cổ tay trở thành lựa chọn tối ưu để giảm áp lực lên dây thần kinh giữa và khôi phục chức năng bàn tay [3].

1. Hội chứng ống cổ tay là gì?

1.1. Định nghĩa

Hội chứng ống cổ tay là tình trạng dây thần kinh giữa bị chèn ép khi đi qua ống cổ tay, một đường hầm hẹp nằm ở cổ tay, được tạo thành bởi các xương cổ tay và dây chằng ngang cổ tay. Sự chèn ép này gây ra các triệu chứng khó chịu ở bàn tay và các ngón tay [1, 3].

1.2. Nguyên nhân

Phần lớn các trường hợp hội chứng ống cổ tay là tự phát [1]. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể góp phần gây bệnh bao gồm:

• Yếu tố giải phẫu: Ống cổ tay hẹp bẩm sinh, chấn thương cổ tay (gãy xương, trật khớp), viêm khớp dạng thấp hoặc các tình trạng gây sưng viêm trong ống cổ tay [3].
• Yếu tố lối sống và nghề nghiệp: Các hoạt động lặp đi lặp lại ở cổ tay, sử dụng máy tính, điện thoại thông minh quá mức [4].
• Bệnh lý nền: Bệnh tiểu đường, suy giáp, béo phì, mang thai, mãn kinh [1, 2].

1.3. Triệu chứng

Các triệu chứng điển hình của hội chứng ống cổ tay bao gồm [1, 2]:

• Tê bì, ngứa ran: Thường ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út. Cảm giác này có thể lan lên cánh tay.
• Đau: Đau có thể xuất hiện ở cổ tay, bàn tay và lan lên cánh tay, vai. Cơn đau thường nặng hơn vào ban đêm hoặc sau khi thực hiện các hoạt động lặp lại.
• Yếu cơ, khó cầm nắm: Gặp khó khăn khi thực hiện các động tác tinh tế như cài cúc áo, cầm bút, hoặc có thể làm rơi đồ vật [2].
• Teo cơ: Trong các trường hợp nặng và kéo dài, có thể thấy teo cơ ở gốc ngón cái (vùng mô cái) [5].

2. Khi nào cần phẫu thuật giải phóng ống cổ tay?

2.1. Chỉ định phẫu thuật

Phẫu thuật giải phóng ống cổ tay thường được khuyến nghị khi các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả hoặc khi bệnh tiến triển đến giai đoạn nặng. Các chỉ định chính bao gồm [3, 6]:

• Các triệu chứng không thuyên giảm hoặc trở nên tồi tệ hơn sau 6 tháng điều trị không phẫu thuật.
• Có bằng chứng khách quan về tổn thương dây thần kinh giữa (ví dụ: teo cơ mô cái, kết quả điện cơ đồ bất thường).
• Đau dữ dội, tê bì liên tục ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và giấc ngủ.
• Mất cảm giác hoặc yếu cơ tiến triển.

2.2. Các phương pháp điều trị bảo tồn trước phẫu thuật

Trước khi cân nhắc phẫu thuật, bác sĩ thường sẽ thử các phương pháp điều trị bảo tồn để giảm triệu chứng và cải thiện tình trạng bệnh [3]:

• Nẹp cổ tay: Đeo nẹp để giữ cổ tay ở vị trí trung tính, đặc biệt vào ban đêm.
• Thuốc: Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc giảm đau thần kinh, tiêm corticosteroid vào ống cổ tay [3].
• Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn, tăng cường sức mạnh và cải thiện tư thế.
• Thay đổi thói quen sinh hoạt và công việc: Tránh các hoạt động gây áp lực lên cổ tay, điều chỉnh tư thế làm việc.

3. Các kỹ thuật phẫu thuật giải phóng ống cổ tay

Mục tiêu chính của phẫu thuật là cắt dây chằng ngang cổ tay để giảm áp lực lên dây thần kinh giữa [3, 7]. Có hai kỹ thuật chính:

3.1. Phẫu thuật mổ mở

Đây là phương pháp truyền thống. Bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ (khoảng 3-5 cm) ở lòng bàn tay, sau đó cắt dây chằng ngang cổ tay dưới sự quan sát trực tiếp. Ưu điểm của Phẫu thuật mổ mở là khả năng quan sát trực tiếp các cấu trúc giải phẫu, giúp đảm bảo việc cắt dây chằng hoàn chỉnh và giảm thiểu rủi ro tổn thương các cấu trúc lân cận [1, 8]. Tuy nhiên, phương pháp này có thể gây đau vết mổ nhiều hơn, sẹo rõ ràng và thời gian hồi phục lâu hơn so với phẫu thuật nội soi [1, 7].

3.2. Phẫu thuật nội soi

Kỹ thuật này ít xâm lấn hơn. Bác sĩ sẽ rạch một hoặc hai đường nhỏ (dưới 2 cm) ở cổ tay hoặc lòng bàn tay. Một ống nội soi nhỏ có gắn camera sẽ được đưa vào để quan sát, sau đó một dụng cụ đặc biệt được dùng để cắt dây chằng ngang cổ tay. Phẫu thuật nội soi thường giúp giảm đau sau mổ, sẹo nhỏ hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn, cho phép người bệnh quay lại các hoạt động hàng ngày sớm hơn [1, 7, 9]. Tuy nhiên, kỹ thuật này đòi hỏi kinh nghiệm của phẫu thuật viên và có thể có nguy cơ tổn thương dây thần kinh tạm thời cao hơn một chút so với mổ mở, mặc dù các biến chứng nghiêm trọng là hiếm gặp [7, 10].

3.3. Các kỹ thuật ít xâm lấn khác

Ngoài ra, còn có các kỹ thuật mới hơn như phẫu thuật giải phóng ống cổ tay dưới hướng dẫn siêu âm. Phương pháp này sử dụng siêu âm để hướng dẫn việc cắt dây chằng, giúp giảm thiểu kích thước vết mổ và mang lại thời gian hồi phục nhanh chóng [7].

4. Quy trình phẫu thuật giải phóng ống cổ tay

4.1. Chuẩn bị trước phẫu thuật

• Thăm khám và đánh giá: Bác sĩ sẽ khám lâm sàng, đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh, xem xét tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng.
• Các xét nghiệm cần thiết: Xét nghiệm máu, điện tâm đồ, X-quang hoặc điện cơ đồ để đánh giá chức năng thần kinh [3].
• Ngừng một số loại thuốc: Người bệnh có thể được yêu cầu ngừng sử dụng một số loại thuốc chống đông máu hoặc thuốc kháng viêm trước phẫu thuật [3].
• Nhịn ăn uống: Thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ về việc nhịn ăn uống trước phẫu thuật.

4.2. Tiến hành phẫu thuật

Phẫu thuật thường được thực hiện dưới gây tê cục bộ hoặc gây tê vùng, cho phép người bệnh tỉnh táo nhưng không cảm thấy đau ở vùng cổ tay [3]. Thời gian phẫu thuật thường ngắn, khoảng 15-30 phút. Bác sĩ sẽ thực hiện kỹ thuật mổ mở hoặc nội soi tùy theo chỉ định và kinh nghiệm.

4.3. Chăm sóc sau phẫu thuật

• Băng ép: Cổ tay sẽ được băng ép hoặc nẹp để bảo vệ vết mổ và giảm sưng [3].
• Giảm đau: Bác sĩ sẽ kê thuốc giảm đau để kiểm soát cơn đau sau phẫu thuật.
• Vận động sớm: Người bệnh thường được khuyến khích vận động nhẹ nhàng các ngón tay ngay sau phẫu thuật để tránh cứng khớp [3].
• Vật lý trị liệu: Trong một số trường hợp, vật lý trị liệu có thể được chỉ định để giúp phục hồi sức mạnh và chức năng của bàn tay [3].
• Kiêng cữ, tái khám: Tránh các hoạt động nặng, nâng vác vật nặng trong vài tuần đầu. Tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra vết mổ và quá trình hồi phục.

5. Ưu điểm nổi bật của phẫu thuật giải phóng ống cổ tay tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) là một trong những cơ sở y tế hàng đầu với nhiều ưu điểm vượt trội trong điều trị hội chứng ống cổ tay:

5.1. Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm

UMC sở hữu đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình, Ngoại Thần kinh với nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị hội chứng ống cổ tay. Các phẫu thuật viên được đào tạo chuyên sâu, thành thạo các kỹ thuật mổ mở và nội soi, đảm bảo mang lại kết quả tối ưu cho người bệnh.

5.2. Trang thiết bị hiện đại

Bệnh viện được trang bị hệ thống phòng mổ hiện đại, vô trùng tuyệt đối cùng các thiết bị phẫu thuật nội soi tiên tiến, giúp quá trình phẫu thuật diễn ra chính xác, an toàn và hiệu quả. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại góp phần giảm thiểu xâm lấn, rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh.

5.3. Quy trình chuẩn hóa, an toàn

UMC áp dụng các quy trình chẩn đoán và điều trị hội chứng ống cổ tay theo tiêu chuẩn quốc tế, từ khâu thăm khám, chuẩn bị trước phẫu thuật, thực hiện phẫu thuật đến chăm sóc hậu phẫu. Quy trình này đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh và tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

5.4. Hồi phục nhanh chóng và hiệu quả

Với sự kết hợp giữa kỹ thuật phẫu thuật tiên tiến, đội ngũ y bác sĩ chuyên nghiệp và chương trình phục hồi chức năng toàn diện, người bệnh tại UMC thường có thời gian hồi phục nhanh chóng, giảm đau hiệu quả và sớm quay trở lại các hoạt động sinh hoạt và làm việc bình thường. Các nghiên cứu cho thấy phẫu thuật nội soi có thể giúp người bệnh trở lại làm việc sớm hơn so với mổ mở [9].

6. Rủi ro và tác dụng phụ tiềm ẩn

Mặc dù phẫu thuật giải phóng ống cổ tay là một thủ thuật an toàn và hiệu quả, nhưng như bất kỳ phẫu thuật nào khác, nó cũng có thể đi kèm với một số rủi ro và tác dụng phụ tiềm ẩn [3, 7]:

6.1. Rủi ro chung

• Nhiễm trùng: Có thể xảy ra ở vết mổ.
• Chảy máu: Hiếm gặp, nhưng có thể cần can thiệp.
• Sẹo: Sẹo có thể cứng, đau hoặc nhạy cảm, đặc biệt với phương pháp mổ mở [7].
• Phản ứng với thuốc gây tê: Các phản ứng dị ứng hoặc tác dụng phụ khác.

6.2. Tác dụng phụ cụ thể

• Tổn thương dây thần kinh: Mặc dù hiếm gặp, dây thần kinh giữa hoặc các nhánh của nó có thể bị tổn thương trong quá trình phẫu thuật, dẫn đến tê bì hoặc yếu cơ kéo dài [1, 7].
• Đau cột trụ: Đau ở gốc bàn tay, nơi vết mổ được thực hiện, thường gặp và có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng [7].
• Yếu lực nắm: Có thể cảm thấy yếu lực nắm trong vài tuần hoặc vài tháng sau phẫu thuật [7].
• Không giảm triệu chứng hoàn toàn hoặc tái phát: Trong một số trường hợp, triệu chứng có thể không cải thiện hoàn toàn hoặc tái phát sau một thời gian [7].

6.3. Dấu hiệu cần lưu ý

Người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ nếu gặp các dấu hiệu sau:

• Sốt, ớn lạnh.
• Vết mổ sưng đỏ, chảy dịch hoặc có mủ.
• Đau dữ dội không giảm khi dùng thuốc.
• Tê bì hoặc yếu cơ mới xuất hiện hoặc trở nên tồi tệ hơn.

7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Phẫu thuật ống cổ tay có đau không? Phẫu thuật thường được thực hiện dưới gây tê cục bộ hoặc gây tê vùng, nên người bệnh sẽ không cảm thấy đau trong quá trình phẫu thuật. Sau phẫu thuật, người bệnh có thể cảm thấy đau nhẹ hoặc khó chịu, nhưng có thể kiểm soát bằng thuốc giảm đau [3].
• Thời gian hồi phục sau phẫu thuật là bao lâu? Thời gian hồi phục khác nhau tùy thuộc vào từng cá nhân và kỹ thuật phẫu thuật. Với phẫu thuật nội soi, nhiều người có thể quay lại các hoạt động nhẹ nhàng trong vài ngày và trở lại làm việc (nếu công việc không đòi hỏi nhiều sức tay) trong 1-3 tuần. Đối với các hoạt động nặng hơn hoặc công việc đòi hỏi sức tay nhiều, có thể mất 4-6 tuần hoặc lâu hơn [3, 9].
• Tôi có cần vật lý trị liệu sau phẫu thuật không? Không phải tất cả mọi người đều cần vật lý trị liệu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định để giúp người bệnh phục hồi sức mạnh, biên độ vận động và chức năng của bàn tay nhanh hơn [3].
• Phẫu thuật có đảm bảo hết hẳn triệu chứng không? Phẫu thuật giải phóng ống cổ tay có tỷ lệ thành công cao trong việc giảm và loại bỏ các triệu chứng của hội chứng ống cổ tay, đặc biệt là đau và tê bì [3]. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đặc biệt nếu tổn thương dây thần kinh đã nghiêm trọng và kéo dài, một số triệu chứng có thể không biến mất hoàn toàn [3].
• Có thể bị tái phát hội chứng ống cổ tay sau phẫu thuật không? Tỷ lệ tái phát sau phẫu thuật là thấp. Tuy nhiên, vẫn có khả năng các triệu chứng quay trở lại, đặc biệt nếu có các yếu tố nguy cơ liên tục hoặc nếu dây chằng không được cắt hoàn toàn [7].

8. Tài liệu tham khảo

• [1] Pace, V. (2023). Update on surgical procedures for carpal tunnel syndrome: What is the current evidence and practice? What are the future research directions? World J Orthop, 14(1), 6-12. Truy cập: 2025-12-17.
• [2] Alrayes, M. S. (2024). Surgical Interventions for the Management of Carpal Tunnel Syndrome: A Narrative Review. Cureus, 16(3), e55593. Truy cập: 2025-12-17.
• [3] InformedHealth.org. (2024). Carpal tunnel syndrome: Learn More – When is surgery considered or needed? Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). Truy cập: 2025-12-17.
• [4] Karaçorlu, F. N. (2022). The relationship between carpal tunnel syndrome, smartphone use, and addiction: A cross-sectional study. Turk J Phys Med Rehabil, 68, 517-523. Truy cập: 2025-12-17.
• [5] Donati, D. (2024). Comparing endoscopic and conventional surgery techniques for carpal tunnel syndrome: A retrospective study. JPRAS Open, 41, 80-87. Truy cập: 2025-12-17.
• [6] Mayo Clinic. (n.d.). Carpal tunnel syndrome - Diagnosis and treatment. Truy cập: 2025-12-17.
• [7] Orhurhu, V. (2020). Carpal Tunnel Release Surgery- A Systematic Review of Open and Endoscopic Approaches. Anesth Pain Med, 10, e112291. Truy cập: 2025-12-17.
• [8] Hu, F. (2022). Comparison of the therapeutic effect of the mini-open incision and conventional open neurolysis of the median nerve for carpal tunnel syndrome. Int J Clin Pract, 2022, 1-7. Truy cập: 2025-12-17.
• [9] Zeng, Z. (2023). Comparison efficacy of ultrasound-guided needle release plus corticosteroid injection and mini-open surgery in patients with carpal tunnel syndrome. Front Neurol, 14, 1158688. Truy cập: 2025-12-17.
• [10] Koong, D. P. (2023). Open versus single- or dual-portal endoscopic carpal tunnel release: a meta-analysis of randomized controlled trials. Hand (N Y), 18, 978–986. Truy cập: 2025-12-17.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.