Trong không gian tưởng như chỉ dành cho những chỉ số sinh tồn, phác đồ điều trị và thiết bị y tế hiện đại, vẫn tồn tại một “mạch chảy” lặng thầm nhưng bền bỉ đó là công tác xã hội (CTXH) bệnh viện. Không trực tiếp cầm dao mổ hay kê đơn thuốc, nhưng những người làm CTXH lại góp phần quyết định đến hiệu quả điều trị toàn diện, bởi họ chạm vào phần sâu nhất của người bệnh: tâm lý, hoàn cảnh và niềm tin.

“Mảnh ghép mềm” của hệ thống y tế

Y học hiện đại ngày càng phát triển theo hướng chuyên sâu, chính xác và công nghệ hóa. Tuy nhiên, bệnh tật chưa bao giờ chỉ là câu chuyện sinh học. Đằng sau mỗi ca bệnh là một con người với nỗi lo, sự bất an, gánh nặng tài chính và cả những tổn thương tinh thần. Đó chính là khoảng trống mà công tác xã hội đảm nhận. Tại các bệnh viện, đội ngũ CTXH đóng vai trò kết nối giữa người bệnh – nhân viên y tế – gia đình – cộng đồng. Họ hướng dẫn thủ tục nhập viện, xuất viện; hỗ trợ giải đáp thắc mắc; tiếp nhận và xử lý phản ánh; đồng thời tổ chức các hoạt động tư vấn tâm lý, sinh hoạt người bệnh, nâng đỡ tinh thần trước và sau điều trị. Quan trọng hơn, họ là cầu nối để những người bệnh khó khăn tiếp cận nguồn hỗ trợ tài chính, thuốc men, chi phí điều trị. Ở nhiều trường hợp, chính sự hỗ trợ kịp thời này đã mở ra cơ hội sống. Nói cách khác, nếu bác sĩ điều trị bệnh lý, thì CTXH điều trị những yếu tố “phi y học” nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả điều trị.

Từ hỗ trợ đơn lẻ đến hệ thống chuyên nghiệp

Những năm gần đây, công tác xã hội trong bệnh viện tại Việt Nam đã có bước chuyển rõ rệt: từ hoạt động mang tính hỗ trợ đơn lẻ sang mô hình chuyên nghiệp, có tổ chức, có quy trình. Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, CTXH đã trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ thống chăm sóc toàn diện. Chỉ tính riêng giai đoạn gần đây, mỗi năm có hàng chục nghìn lượt người bệnh được tư vấn nhập viện, xuất viện; hàng chục nghìn lượt khảo sát sự hài lòng được thực hiện; hàng trăm trường hợp được can thiệp tâm lý – xã hội; cùng với đó là hàng trăm chương trình an sinh xã hội và khám chữa bệnh cộng đồng được triển khai. Đáng chú ý, nguồn lực vận động từ xã hội hóa đạt mức rất cao, tăng trưởng qua từng năm, tạo điều kiện để hỗ trợ người bệnh ung thư, bệnh nhân nghèo và các trường hợp đặc biệt khó khăn. Không dừng lại ở đó, việc ứng dụng công nghệ cũng được đẩy mạnh. Từ hệ thống khảo sát điện tử, quản lý phản hồi người bệnh đến các hình thức chăm sóc từ xa, tất cả đều hướng đến mục tiêu chung: nâng cao trải nghiệm và sự hài lòng của người bệnh.

Dấu ấn trong những thời điểm khó khăn nhất

Giá trị của công tác xã hội càng được thể hiện rõ trong những thời điểm khủng hoảng, đặc biệt là đại dịch COVID-19. Khi bệnh viện trở thành tuyến đầu chống dịch, khi người bệnh phải cách ly hoàn toàn với gia đình, đội ngũ CTXH đã trở thành “cầu nối cảm xúc”. Những cuộc gọi video giữa bệnh nhân nặng và người thân, những lời nhắn gửi yêu thương, những hỗ trợ tâm lý cho cả người bệnh lẫn nhân viên y tế… tất cả đã góp phần làm dịu đi nỗi đau trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Không chỉ vậy, họ còn tham gia tổ chức các hoạt động hỗ trợ cộng đồng, vận động nguồn lực, chăm lo cho những gia đình bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, thể hiện rõ vai trò của CTXH như một lực lượng phản ứng xã hội nhanh, linh hoạt và giàu tính nhân văn.

Khi lòng tốt cần được tổ chức

Một trong những thách thức lớn của công tác xã hội là làm sao để lòng tốt không dừng lại ở cảm xúc nhất thời, mà trở thành giá trị bền vững. Thực tế cho thấy, nếu không có cơ chế quản lý minh bạch, không có quy trình rõ ràng, các hoạt động hỗ trợ dễ rơi vào tình trạng manh mún, thiếu hiệu quả. Chính vì vậy, việc chuẩn hóa quy trình, xây dựng mạng lưới, đào tạo nhân lực và thiết lập quan hệ hợp tác bền vững với các tổ chức, doanh nghiệp là yếu tố then chốt. Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, công tác này đã được triển khai đồng bộ: từ quy định tiếp nhận – sử dụng tài trợ, quy trình hỗ trợ người bệnh đến các chương trình đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm cho các đơn vị khác. Kết quả không chỉ là những con số ấn tượng, mà còn là niềm tin của cộng đồng, của người bệnh và của các đối tác.

Hướng đến một nền y tế toàn diện

Trong bối cảnh ngành y tế đang chuyển mình mạnh mẽ, hướng đến mô hình chăm sóc toàn diện, công tác xã hội ngày càng khẳng định vai trò không thể thiếu. Không chỉ là “phần bổ sung”, CTXH đang trở thành một trụ cột trong hệ thống y tế hiện đại – nơi con người được chăm sóc không chỉ về thể chất mà còn về tinh thần và xã hội. Câu chuyện từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh cho thấy: khi công tác xã hội được tổ chức bài bản, được dẫn dắt bởi tư duy quản trị và được nuôi dưỡng bằng lòng nhân ái, nó có thể tạo ra những giá trị vượt xa khuôn khổ bệnh viện.

Ngày 25/3, tôn vinh công tác xã hội không chỉ là ghi nhận một nghề, mà còn là khẳng định một quan điểm: Y học, dù hiện đại đến đâu, cũng không thể tách rời con người. Và công tác xã hội chính là sợi dây giữ cho y học luôn gắn với nhân văn.

Thạc sĩ Nguyễn Quang Duy - Trưởng Đơn vị Pháp chế và Kiểm toán nội bộ Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
-----
BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH
215 Hồng Bàng, Phường Chợ Lớn, TP. Hồ Chí Minh
Thông tin liên hệ: https://linktr.ee/bvdhyd
#UMC #benhviendaihocyduoc #bvdhyd