Bỏ qua tiêm vắc xin khi mang thai: Đừng để hối tiếc!

Mang thai là giai đoạn thiêng liêng nhưng cũng đầy thử thách, đòi hỏi sự chăm sóc sức khỏe toàn diện. Một trong những biện pháp bảo vệ quan trọng nhất là tiêm chủng. Tuy nhiên, nhiều mẹ bầu vẫn còn ngần ngại hoặc bỏ qua việc tiêm vắc xin, tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi. Bài viết này của BS Hiền Minh - Phó trưởng Đơn nguyên tiêm chủng Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) sẽ làm rõ những nguy cơ đó để giúp mẹ bầu đưa ra quyết định đúng đắn, không phải hối tiếc về sau.

1. Phụ nữ mang thai có hệ miễn dịch suy yếu

Hệ miễn dịch của phụ nữ mang thai có thể bị suy giảm tự nhiên để cơ thể không đào thải thai nhi - được xem là yếu tố “lạ” của cơ thể mẹ. Điều này khiến họ dễ bị tổn thương hơn trước các bệnh truyền nhiễm. Nếu mẹ bầu không được tiêm phòng đầy đủ, nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng sẽ tăng lên so với người không đang có thai.

2. Phụ nữ mang thai có tiếp xúc với môi trường có dịch bệnh

Những mẹ bầu làm việc trong môi trường y tế, giáo dục, hoặc sống trong khu vực có dịch bệnh đang bùng phát (ví dụ: cúm, ho gà) có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn. Tiêm vắc xin là biện pháp bảo vệ hữu hiệu trong những trường hợp này [1].

1. Hậu quả khó lường khi bỏ qua tiêm vắc xin

Việc bỏ qua tiêm vắc xin trong thai kỳ có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng và khó lường, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của cả mẹ và bé.

1.1. Đối với mẹ bầu

• Biến chứng thai kỳ (sinh non, sảy thai): Một số bệnh truyền nhiễm như cúm nặng hoặc ho gà có thể làm tăng nguy cơ sinh non, sảy thai hoặc thai chết lưu [6, 1].
• Nhiễm trùng nặng, nguy hiểm tính mạng: Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao bị biến chứng nặng từ các bệnh như cúm, viêm phổi do RSV, hoặc ho gà do hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên trong thai kỳ [1]. Mẹ bầu mắc bệnh trong thai kỳ có thể gặp khó khăn trong quá trình phục hồi sau sinh, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

1.2. Đối với thai nhi và trẻ sơ sinh

• Chậm phát triển thể chất, tinh thần: Một số bệnh truyền nhiễm ở mẹ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ và cơ thể thai nhi, dẫn đến chậm phát triển hoặc các vấn đề thần kinh sau này [6].
• Tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm sau sinh: Trẻ sơ sinh nhận được kháng thể từ mẹ qua nhau thai. Nếu mẹ không được tiêm phòng, trẻ sinh ra sẽ thiếu miễn dịch thụ động, con không được bảo vệ từ sớm nên dễ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như ho gà, cúm trong những 6 tháng đầu đời khi hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu [1, 4].
• Tử vong sơ sinh: Các bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng như ho gà có thể gây tử vong ở trẻ sơ sinh khi trẻ chưa đủ tuổi tiêm vắc xin [4].

2. Khuyến nghị hành động: Tiêm chủng đúng và đủ để bảo vệ mẹ và bé

Nguy cơ bỏ qua tiêm vắc xin khi mang thai: Đừng để hối tiếc!

Bảo vệ bé sơ sinh ngay sau sinh: Bé sơ sinh chưa được tiêm chủng đủ, khả năng miễn dịch riêng còn yếu. Nếu mẹ có kháng thể do tiêm vắc‑xin, sẽ truyền qua nhau thai hoặc sữa và bảo vệ bé trong những tuần đầu đời.

Tiêm chủng trong thai kỳ là một biện pháp can thiệp y tế hiệu quả, được khuyến nghị rộng rãi bởi các tổ chức y tế uy tín trên thế giới như WHO, CDC và ACOG.

2.1. Tham vấn bác sĩ về lịch tiêm chủng phù hợp

Trước hoặc ngay khi có kế hoạch mang thai, phụ nữ nên tham vấn bác sĩ để được tư vấn về tình trạng tiêm chủng của mình. Bác sĩ sẽ đánh giá lịch sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe tổng thể và các yếu tố nguy cơ cá nhân để đưa ra lịch tiêm chủng phù hợp nhất [1].

2.2. Các loại vắc xin khuyến nghị tiêm trong thai kỳ

• Vắc xin cúm (Influenza): Được khuyến nghị tiêm hàng năm cho tất cả phụ nữ mang thai, bất kể giai đoạn thai kỳ. Tiêm phòng cúm giúp bảo vệ mẹ khỏi các biến chứng nghiêm trọng và truyền kháng thể cho trẻ sơ sinh, giúp bé được bảo vệ trong vài tháng đầu đời [1, 4].
• Vắc xin uốn ván – bạch hầu – ho gà (Tdap): Khuyến nghị tiêm một liều trong mỗi thai kỳ, tốt nhất là vào đầu tuần thứ 27 đến 36 của thai kỳ. Vắc xin Tdap giúp bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi ho gà, một bệnh hô hấp nghiêm trọng có thể gây tử vong ở trẻ nhỏ [1, 4].
• Vắc xin COVID-19: Các vắc xin COVID-19 đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả, giúp bảo vệ mẹ và truyền kháng thể cho thai nhi [1, 3].
• Vắc xin RSV (Respiratory Syncytial Virus - Virus hợp bào hô hấp): Một số vắc xin RSV mới đã được khuyến nghị cho phụ nữ mang thai để phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp dưới do RSV ở trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi [1].

Lưu ý: Các vắc xin sống giảm độc lực như sởi-quai bị-rubella và thủy đậu KHÔNG TIÊM trong thai kỳ. Mẹ bầu nên tiêm trước khi mang thai ít nhất 1 tháng [1, 6].

3. Thông tin kiểm duyệt & tài liệu tham khảo

• Tư vấn chuyên môn: Ths.BS Nguyễn Hiền Minh
• Ngày cập nhật: 2025-11-15
• Tài liệu tham khảo:
  • [1] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Guidelines for Vaccinating Pregnant Women. https://www.cdc.gov/vaccines-pregnancy/hcp/vaccination-guidelines/index.html. Truy cập: 2025-11-15.
  • [2] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Vaccine Safety for Moms-To-Be. https://www.cdc.gov/vaccines-pregnancy/moms-to-be/index.html. Truy cập: 2025-11-15.
  • [3] ACOG Committee Opinion No. 741: Maternal Immunization. Obstet Gynecol, 2018 Jun;131(6):e214-e217. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29794683/. Truy cập: 2025-11-15.
  • [4] Chittajallu, L. V. S., Kaku, R., Kondadasula, P., Lim, J. Y., & Zhumabekova, A. (2025). Safety and Efficacy of Vaccines During Pregnancy: A Systematic Review. Cureus, 17(1), e77176. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11806401/. Truy cập: 2025-11-15.
  • [5] Mitchell, S. L., Schulkin, J., & Power, M. L. (2023). Vaccine hesitancy in pregnant Women: A narrative review. Vaccine, 41(29), 4220-4227. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37291023/. Truy cập: 2025-11-15.
  • [6] Bozzo, P., Narducci, A., & Einarson, A. (2011). Vaccination during pregnancy. Canadian Family Physician, 57(5), 555–557. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3093587/. Truy cập: 2025-11-15.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.

👉 Bạn có muốn lưu bài viết này vào CMS không? Gõ "OK" để lưu nhé.