Bỏ thuốc lá khi mắc đái tháo đường: Điều cần biết để sống khỏe

Nếu bạn đang sống chung với bệnh đái tháo đường và vẫn còn hút thuốc, có lẽ bạn đã nghe nhiều về việc nên bỏ thuốc. Nhưng liệu bạn có biết hút thuốc lá ảnh hưởng nghiêm trọng thế nào đến việc kiểm soát đường huyết và làm tăng nguy cơ biến chứng của bệnh đái tháo đường không? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về mối liên hệ này và cung cấp những bí quyết thực tế để bạn có thể bỏ thuốc lá thành công, sống khỏe mạnh hơn.

1. Vì sao người bệnh đái tháo đường cần bỏ thuốc lá ngay?

Hút thuốc lá và bệnh đái tháo đường là "bộ đôi" nguy hiểm, gây ra những tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe của bạn [2].

 Nicotine trong thuốc lá làm tăng đường huyết và các hóa chất khác gây tổn thương tế bào, viêm nhiễm, khiến cơ thể khó điều hòa đường huyết hơn [1]. 

1.1. Làm bệnh đái tháo đường khó kiểm soát hơn

Nếu bạn đã mắc bệnh đái tháo đường, hút thuốc lá sẽ khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn. Nicotine làm tăng lượng đường trong máu, vì vậy người bệnh đái tháo đường hút thuốc thường cần liều insulin cao hơn để ổn định đường huyết [2].

1.2. Tăng tốc độ xuất hiện và mức độ nghiêm trọng của biến chứng

Hút thuốc lá đẩy nhanh quá trình phát triển và làm trầm trọng thêm các biến chứng của bệnh đái tháo đường [2].

2. Những tác hại cụ thể của thuốc lá đối với người bệnh đái tháo đường

Người bệnh đái tháo đường hút thuốc lá có nguy cơ cao hơn và gặp biến chứng nặng hơn so với người bệnh không hút thuốc [1].

2.1. Biến chứng tim mạch xơ vữa và đột quỵ

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành và đột quỵ ở người bệnh đái tháo đường [2, 11]. Các nghiên cứu cho thấy, hút thuốc làm tăng cholesterol xấu và giảm cholesterol tốt, gây tổn thương mạch máu và dẫn đến xơ vữa động mạch [4]. Sự kết hợp giữa đái tháo đường và hút thuốc lá có thể làm tăng gấp 3,5 lần nguy cơ đột quỵ so với người không mắc cả hai yếu tố này [6].

2.2. Biến chứng thận (bệnh thận đái tháo đường)

Hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ độc lập gây bệnh thận đái tháo đường (DKD) và đẩy nhanh quá trình tiến triển của bệnh ở cả đái tháo đường típ 1 và típ 2 [17, 18]. Khói thuốc gây tổn thương mạch máu nhỏ ở thận, làm giảm chức năng lọc của thận và dẫn đến suy thận [17, 21]. Nicotine có thể làm tăng sản xuất protein trong nước tiểu (albumin niệu), một dấu hiệu sớm của tổn thương thận [17, 20].

2.3. Biến chứng mắt (bệnh võng mạc đái tháo đường)

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ phát triển các vấn đề về mắt, bao gồm bệnh võng mạc đái tháo đường, có thể dẫn đến mất thị lực hoặc mù lòa [2].

2.4. Biến chứng thần kinh (bệnh thần kinh đái tháo đường)

Hút thuốc lá có thể gây tổn thương thần kinh, dẫn đến tê bì, đau, yếu và mất phối hợp ở tay chân [2].

2.5. Biến chứng bàn chân (loét, đoạn chi)

Hút thuốc làm giảm lưu thông máu đến chân và bàn chân, tăng nguy cơ loét và thậm chí phải cắt cụt chi (ngón chân, bàn chân hoặc cẳng chân) [2].

2.6. Khó lành vết thương

Người bệnh đái tháo đường hút thuốc có vết thương lâu lành hơn, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và các vấn đề khác [2].

3. Lợi ích bất ngờ khi bạn bỏ thuốc lá

Bất kể bạn đã hút thuốc bao lâu hay hút bao nhiêu, việc bỏ thuốc lá sẽ cải thiện sức khỏe của bạn ngay lập tức [1].

3.1. Đường huyết ổn định hơn

Khi bạn ngừng hút thuốc, cơ thể bắt đầu tự chữa lành. Việc bỏ thuốc lá giúp kiểm soát lượng đường trong máu dễ dàng hơn. Sau khi bỏ thuốc, bạn có thể cần kiểm tra đường huyết thường xuyên hơn (vì mức đường huyết có thể giảm) cho đến khi cơ thể thích nghi với việc không còn hút thuốc [1, 5].

3.2. Giảm nguy cơ biến chứng

Việc bỏ thuốc lá sẽ giảm đáng kể nguy cơ phát triển và làm chậm tiến triển của các biến chứng đái tháo đường như bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh thận, và các vấn đề về mắt [4, 5, 12].

3.3. Cải thiện sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống

Bỏ thuốc lá không chỉ giúp kiểm soát đái tháo đường mà còn cải thiện sức khỏe phổi, tim mạch, tăng cường năng lượng và nâng cao chất lượng cuộc sống nói chung [1].

4. Các phương pháp hỗ trợ cai thuốc lá hiệu quả cho người bệnh đái tháo đường

Cai thuốc lá là một hành trình đầy thử thách, nhưng hoàn toàn có thể thực hiện được. Có nhiều phương pháp hỗ trợ có thể giúp bạn vượt qua giai đoạn khó khăn này.

4.1. Liệu pháp thay thế nicotine 

Các sản phẩm thay thế nicotine như kẹo cao su, miếng dán, hoặc viên ngậm có thể tăng gấp đôi cơ hội bỏ thuốc thành công [1]. Tuy nhiên, vì các sản phẩm này chứa nicotine và có thể làm tăng đường huyết, người bệnh đái tháo đường cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng [1].

4.2. Thuốc hỗ trợ cai thuốc lá

Một số loại thuốc kê đơn có thể giúp giảm cảm giác thèm thuốc và các triệu chứng cai thuốc. Bác sĩ sẽ tư vấn loại thuốc phù hợp và an toàn cho tình trạng sức khỏe của bạn.

4.3. Tư vấn và hỗ trợ tâm lý

Việc trò chuyện với chuyên gia tư vấn hoặc tham gia các chương trình hỗ trợ cai thuốc lá có thể cung cấp cho bạn những chiến lược đối phó, động lực và sự hỗ trợ cần thiết để vượt qua những khó khăn về tâm lý khi bỏ thuốc [1].

4.4. Nhóm hỗ trợ và cộng đồng

Chia sẻ kinh nghiệm và nhận sự động viên từ những người cũng đang cai thuốc hoặc đã cai thuốc thành công có thể là một nguồn động lực lớn. Bạn không đơn độc trên hành trình này.

5. Lời khuyên để cai thuốc lá thành công và duy trì cuộc sống không khói

5.1. Đặt mục tiêu và lên kế hoạch cụ thể

Xác định ngày bạn sẽ bỏ thuốc và lập kế hoạch chi tiết cho việc này. Chuẩn bị tinh thần và loại bỏ mọi thứ liên quan đến thuốc lá khỏi môi trường sống của bạn.

5.2. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè

Hãy cho người thân biết về quyết định của bạn để họ có thể động viên và hỗ trợ bạn. Sự ủng hộ từ những người xung quanh là vô cùng quan trọng.

5.3. Đối phó với cơn thèm thuốc

Cơn thèm thuốc thường chỉ kéo dài vài phút. Hãy chuẩn bị các cách để đối phó như uống nước, nhai kẹo cao su không đường, hít thở sâu, hoặc vận động nhẹ nhàng.

5.4. Thay đổi thói quen và môi trường sống

Tránh những nơi, hoạt động hoặc người thường gắn liền với việc hút thuốc. Thay thế thói quen hút thuốc bằng những hoạt động lành mạnh khác như đi bộ, đọc sách, nghe nhạc.

5.5. Không bỏ cuộc nếu thất bại lần đầu

Cai thuốc lá thường cần nhiều lần thử mới thành công. Nếu bạn lỡ hút lại, đừng nản lòng. Hãy xem đó là một kinh nghiệm để học hỏi và bắt đầu lại ngay lập tức.

6. Khi nào cần tìm đến sự giúp đỡ của bác sĩ?

6.1. Khi cảm thấy khó khăn trong việc tự cai thuốc

Nếu bạn đã cố gắng bỏ thuốc nhiều lần nhưng không thành công, hoặc cảm thấy quá khó khăn khi tự mình vượt qua, hãy tìm đến sự giúp đỡ của bác sĩ.

6.2. Khi cần tư vấn về các phương pháp hỗ trợ y tế

Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng sức khỏe của bạn và tư vấn các phương pháp hỗ trợ cai thuốc lá phù hợp, bao gồm liệu pháp thay thế nicotine hoặc thuốc kê đơn [1].

6.3. Khi xuất hiện các vấn đề sức khỏe liên quan

Nếu bạn gặp phải bất kỳ triệu chứng bất thường nào hoặc lo lắng về sức khỏe trong quá trình cai thuốc, hãy liên hệ ngay với bác sĩ.

7. Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh: Đồng hành cùng bạn trên hành trình bỏ thuốc lá

Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) luôn đồng hành cùng người bệnh trong hành trình chăm sóc sức khỏe.

7.1. Đội ngũ chuyên gia

UMC có đội ngũ y bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực nội tiết và các chuyên khoa liên quan, sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ bạn cai thuốc lá một cách an toàn và hiệu quả.

7.2. Các chương trình hỗ trợ cai thuốc lá

UMC cung cấp các chương trình tư vấn và hỗ trợ cai thuốc lá chuyên biệt, giúp người bệnh đái tháo đường xây dựng kế hoạch cá nhân hóa và vượt qua các thử thách trong quá trình bỏ thuốc.

7.3. Trang thiết bị hiện đại

Với trang thiết bị y tế hiện đại, UMC đảm bảo việc theo dõi sức khỏe và quản lý biến chứng đái tháo đường được thực hiện một cách tốt nhất trong suốt quá trình bạn cai thuốc lá.

8. Tài liệu tham khảo

• [1] CDC (2024). Diabetes and Smoking. https://www.cdc.gov/diabetes/risk-factors/diabetes-and-smoking.html. Truy cập: 2026-01-11.
• [2] CDC (2023). Smoking and Diabetes. https://www.cdc.gov/tobacco/campaign/tips/diseases/diabetes.html. Truy cập: 2026-01-11.
• [3] FDA (n.d.). How Smoking Can Increase Risk for and Affect Diabetes. https://www.fda.gov/tobacco-products/health-effects-tobacco-use/how-smoking-can-increase-risk-and-affect-diabetes. Truy cập: 2026-01-11.
• [4] Gallucci, G., Tartarone, A., Lerose, R., Lalinga, A. V., & Capobianco, A. M. (2020). Cardiovascular risk of smoking and benefits of smoking cessation. Journal of Thoracic Disease, 12(7), 3866–3876. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7399440/. Truy cập: 2026-01-11.
• [5] Jeong, S.-M., Yoo, J. E., Park, J., Jung, W., Lee, K. N., Han, K., Lee, C. M., Nam, K.-W., Lee, S.-P., & Shin, D. W. (2023). Smoking behavior change and risk of cardiovascular disease incidence and mortality in patients with type 2 diabetes mellitus. Cardiovascular Diabetology, 22(1), 193. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37516874/. Truy cập: 2026-01-11.
• [6] Lou, H., Dong, Z., Zhang, P., Shao, X., Li, T., Zhao, C., Zhang, X., & Lou, P. (2018). Interaction of diabetes and smoking on stroke: a population-based cross-sectional survey in China. BMJ Open, 8(4), e017706. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5892748/. Truy cập: 2026-01-11.
• [7] Maddatu, J., Anderson-Baucum, E., & Evans-Molina, C. (2017). Smoking and the Risk of Type 2 Diabetes. Translational Research, 184, 101–107. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5429867/. Truy cập: 2026-01-11.
• [8] Qin, R., Chen, T., Lou, Q., & Yu, D. (2013). Excess risk of mortality and cardiovascular events associated with smoking among patients with diabetes: meta-analysis of observational prospective studies. International Journal of Cardiology, 167(2), 342–350. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22251416/. Truy cập: 2026-01-11.
• [9] WHO (2023). Quitting smoking cuts your risk of developing type 2 diabetes by 30–40%. https://www.who.int/news/item/14-11-2023-quitting-smoking-cuts-your-risk-of-developing-type-2-diabetes-by-30-40. Truy cập: 2026-01-11.
• [10] Xie, X.-T., Liu, Q., Wu, J., & Wakui, M. (2009). Impact of cigarette smoking in type 2 diabetes development. Acta Pharmacologica Sinica, 30(6), 784–787. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4002374/. Truy cập: 2026-01-11.
• [11] af Geijerstam, P., Janryd, F., & Nyström, F. H. (2023). Smoking and cardiovascular disease in patients with type 2 diabetes: a prospective observational study. Journal of Cardiovascular Medicine (Hagerstown, Md.), 24(11), 802–807. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10552835/. Truy cập: 2026-01-11.
• [12] Chen, S., Yang, F., Xu, T., Wang, Y., Zhang, K., Fu, G., & Zhang, W. (2023). Smoking and coronary artery disease risk in patients with diabetes: A Mendelian randomization study. Frontiers in Immunology, 14, 891947. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9910331/. Truy cập: 2026-01-11.
• [13] Feodoroff, M., Harjutsalo, V., Forsblom, C., & Groop, P.-H. (2018). Dose-dependent effect of smoking on risk of coronary heart disease, heart failure and stroke in individuals with type 1 diabetes. Diabetologia, 61(12), 2580–2589. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30229273/. Truy cập: 2026-01-11.
• [14] Huh, Y., Han, K., Choi, M.-J., Kim, J. H., Kim, S. M., & Nam, G. E. (2022). Association of Smoking Status With the Risk of Type 2 Diabetes Among Young Adults: A Nationwide Cohort Study in South Korea. Nicotine and Tobacco Research, 24(8), 1234–1240. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35166343/. Truy cập: 2026-01-11.
• [15] Kengne, A. P., Nakamura, K., Barzi, F., Lam, T. H., Huxley, R., Gu, D., Patel, A., Kim, H. C., & Woodward, M. (2009). Smoking, diabetes and cardiovascular diseases in men in the Asia Pacific region. Journal of Diabetes, 1(3), 173–181. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20923536/. Truy cập: 2026-01-11.
• [16] Pujades-Rodriguez, M., George, J., Shah, A. D., Rapsomaniki, E., Denaxas, S., West, R., Smeeth, L., Timmis, A., & Hemingway, H. (2014). Heterogeneous associations between smoking and a wide range of initial presentations of cardiovascular disease in 1 937 360 people in England: lifetime risks and implications for risk prediction. International Journal of Epidemiology, 44(1), 129–141. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4339760/. Truy cập: 2026-01-11.
• [17] Gündoğdu, Y., & Anaforoğlu, İ. (2022). Effects of Smoking on Diabetic Nephropathy. Frontiers in Clinical Diabetes and Healthcare, 3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10012135/. Truy cập: 2026-01-11.
• [18] Zhu, H., Li, L., Liu, S., & Li, J. (2024). Smoking and diabetic nephropathy: An updated systematic review and meta-analysis. Journal of Diabetes Investigation, 16(3), 442–450. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11871389/. Truy cập: 2026-01-11.
• [19] Chen, J., Xiao, H., Xue, R., Kumar, V., Aslam, R., Mehdi, S. F., Luo, H., Malhotra, A., Lan, X., & Singhal, P. (2023). Nicotine exacerbates diabetic nephropathy through upregulation of Grem1 expression. Molecular Medicine, 29(1), 92. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37415117/. Truy cập: 2026-01-11.
• [20] Jaimes, E. A., Zhou, M.-S., Siddiqui, M., Rezonzew, G., Tian, R., Seshan, S. V., Muwonge, A. N., Wong, N. J., Azeloglu, E. U., Fornoni, A., Merscher, S., & Raij, L. (2021). Nicotine, smoking, podocytes, and diabetic nephropathy. American Journal of Physiology-Renal Physiology, 320(3), F442–F453. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7988804/. Truy cập: 2026-01-11.
• [21] Chakkarwar, V. A. (2012). Smoking in diabetic nephropathy: sparks in the fuel tank? World Journal of Diabetes, 3(12), 186–195. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3538984/. Truy cập: 2026-01-11.
• [22] Obert, D. M., Hua, P., Pilkerton, M. E., Feng, W., & Jaimes, E. A. (2011). ENVIRONMENTAL TOBACCO SMOKE FURTHERS PROGRESSION OF DIABETIC NEPHROPATHY. The American Journal of the Medical Sciences, 341(2), 126–130. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3022961/. Truy cập: 2026-01-11.
• [23] Yacoub, R., Habib, H., Lahdo, A., Al Ali, R., Varjabedian, L., Atalla, G., Akl, N. K., Aldakheel, S., Alahdab, S., & Albitar, S. (2010). Association between smoking and chronic kidney disease: a case control study. BMC Public Health, 10, 731. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3004836/. Truy cập: 2026-01-11.

• [24] Yu, Y., Li, Y., Nguyen, T. T., Yue, D., Tchangalova, N., Flouton, C. E., & Liu, H. (2025). Association between smoking cessation and risk for type 2 diabetes, stratified by post-cessation weight change: A systematic review and meta-analysis. Preventive Medicine, 202, 108429. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41077255/. Truy cập: 2026-01-11.

   

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.