Khi Huyết Áp Tăng Cao Đột Ngột khi đi khám sức khoẻ, cần làm gì ngay lập tức
Phát hiện huyết áp tăng cao đột ngột trong lúc khám sức khỏe có thể khiến bạn hoang mang. Tuy nhiên, việc giữ bình tĩnh và biết cần làm gì ngay lập tức là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những hướng dẫn cụ thể để xử lý tình huống này một cách an toàn và hiệu quả, giúp bảo vệ sức khỏe của bạn.
1. Tăng Huyết Áp Cấp Tính là gì?
Tăng huyết áp cấp tính (Hypertensive Crisis) là tình trạng huyết áp tăng cao đột ngột và nghiêm trọng, thường được định nghĩa khi huyết áp tâm thu (số trên) lớn hơn 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương (số dưới) lớn hơn 120 mmHg [1, 3]. Đây là một tình trạng y tế nghiêm trọng cần được chú ý ngay lập tức.
1.1. Phân biệt Tăng Huyết Áp Cấp Cứu và Tăng Huyết Áp Khẩn Cấp
Tăng huyết áp cấp tính được chia thành hai loại chính, phụ thuộc vào việc có tổn thương cơ quan đích cấp tính hay không [1]:
Tăng huyết áp cấp cứu (Hypertensive Emergency): Đây là tình trạng huyết áp tăng rất cao (thường ≥ 180/120 mmHg) và có kèm theo dấu hiệu tổn thương cấp tính ở các cơ quan quan trọng như não, tim, thận, phổi hoặc mạch máu [1, 3]. Ví dụ: đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim cấp, phù phổi cấp, suy thận cấp, bóc tách động mạch chủ [1, 3]. Tình trạng này đe dọa tính mạng và cần được điều trị hạ huyết áp ngay lập tức tại bệnh viện, thường bằng thuốc tiêm tĩnh mạch [1].
Tăng huyết áp khẩn cấp (Hypertensive Urgency): Tình trạng này cũng có huyết áp tăng cao nghiêm trọng (thường ≥ 180/120 mmHg) nhưng không có dấu hiệu tổn thương cấp tính ở các cơ quan [1, 3]. Người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc có các triệu chứng không đặc hiệu như đau đầu, lo lắng [1]. Tăng huyết áp khẩn cấp thường được điều trị hạ huyết áp từ từ bằng thuốc uống trong vài giờ đến vài ngày, không cần nhập viện cấp cứu [1].
2. Dấu hiệu nhận biết Tăng Huyết Áp Cấp Tính
Các triệu chứng của tăng huyết áp cấp tính có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và cơ quan bị ảnh hưởng [1]. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cảnh báo bạn cần đặc biệt chú ý bao gồm:
Đau đầu dữ dội, đột ngột [1].
Đau ngực [1].
Khó thở [1].
Mờ mắt hoặc thay đổi thị lực [1].
Chóng mặt, choáng váng hoặc mất thăng bằng [1].
Buồn nôn hoặc nôn mửa [1].
Tê hoặc yếu một bên cơ thể (dấu hiệu đột quỵ) [1].
Lú lẫn, mất ý thức hoặc co giật [1].
Khi nào cần đặc biệt lưu ý?
Nếu bạn có tiền sử tăng huyết áp và đột nhiên xuất hiện các triệu chứng trên, hoặc nếu bạn được phát hiện huyết áp rất cao trong buổi khám sức khỏe mà không có triệu chứng rõ ràng, hãy coi đó là một tín hiệu cảnh báo quan trọng.
3. Nguyên nhân khiến huyết áp tăng cao đột ngột
Tăng huyết áp cấp tính có thể do nhiều yếu tố gây ra, bao gồm [1]:
3.1. Các yếu tố nguy cơ
Không tuân thủ điều trị: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, khi người bệnh bỏ liều hoặc ngừng thuốc huyết áp đột ngột [1].
Sử dụng một số loại thuốc: Một số loại thuốc có thể làm tăng huyết áp như thuốc thông mũi, thuốc giảm cân, hoặc các chất kích thích [1].
Các bệnh lý nền: Bệnh thận, u tuyến thượng thận (pheochromocytoma), bệnh cường giáp, hoặc hội chứng Cushing có thể gây tăng huyết áp thứ phát [1].
Tình trạng cấp tính khác: Đột quỵ, chấn thương đầu, nhồi máu cơ tim, suy tim cấp, hoặc tiền sản giật/sản giật ở phụ nữ mang thai [1].
Sử dụng ma túy: Cocain, amphetamine [1].
Stress nặng hoặc đau cấp tính [1].
4. Bạn cần làm gì ngay lập tức khi phát hiện huyết áp tăng cao khi đi khám sức khoẻ
Nếu bạn được thông báo có huyết áp tăng cao đột ngột khi đi khám sức khỏe, hoặc bạn tự đo tại nhà và thấy chỉ số huyết áp vượt quá 180/120 mmHg, hãy thực hiện các bước sau:
4.1. Các bước hành động khẩn cấp
Giữ bình tĩnh: Hoảng loạn có thể làm huyết áp tăng thêm.
Ngồi nghỉ ngơi: Tìm một nơi yên tĩnh, ngồi xuống và thư giãn. Hít thở sâu và đều.
Đo lại huyết áp sau 5-10 phút: Nếu huyết áp vẫn cao, hãy tiếp tục các bước tiếp theo.
Liên hệ ngay với bác sĩ hoặc khám tại khoa cấp cứu:
Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào của tổn thương cơ quan đích (đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, mờ mắt, tê yếu), hãy gọi cấp cứu, hoặc nhờ người thân đưa đến khoa cấp cứu bệnh viện ngay lập tức. Đây có thể là tăng huyết áp cấp cứu [1].
Nếu bạn không có triệu chứng nhưng huyết áp vẫn rất cao (≥ 180/120 mmHg), hãy liên hệ với bác sĩ của khoa khám sức khoẻ nơi bạn đi khám để được tư vấn, cho thuốc uống ban đầu và sắp xếp khám trong vài giờ tới. Đây có thể là tăng huyết áp khẩn cấp [1].
Tuân thủ chỉ định của bác sĩ: Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng của bạn, xác định xem có tổn thương cơ quan đích hay không và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp [1]. Có thể bạn sẽ cần dùng thuốc hạ huyết áp ngay lập tức sau đó nếu không đỡ Bác sĩ khoa khám sức khoẻ sẽ chuyển bạn vào khoa cấp cứu để dùng thuốc uống thêm hoặc tiêm tĩnh mạch tùy tình trạng) [1].
4.2. Những điều không nên làm
Không tự ý uống thêm thuốc hạ huyết áp: Việc tự ý tăng liều hoặc uống thêm thuốc có thể làm huyết áp giảm quá nhanh, gây nguy hiểm (thiếu máu đến các cơ quan) [1].
Không bỏ qua các triệu chứng: Đừng nghĩ rằng các triệu chứng sẽ tự hết. Tăng huyết áp cấp tính cần được xử lý kịp thời để tránh biến chứng [1].
Không trì hoãn việc tìm kiếm sự giúp đỡ y tế: Thời gian là yếu tố quan trọng trong việc ngăn ngừa tổn thương cơ quan vĩnh viễn [1].
5. Hậu quả nếu không xử lý kịp thời
Nếu tăng huyết áp cấp tính không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, nó có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng và đe dọa tính mạng [1, 3].
5.1. Biến chứng nghiêm trọng
Đột quỵ: Do xuất huyết não hoặc thiếu máu não cấp tính [1].
Nhồi máu cơ tim: Tổn thương cơ tim do thiếu máu [1].
Suy tim cấp hoặc phù phổi cấp: Tim không thể bơm máu hiệu quả, dịch ứ đọng trong phổi [1].
Suy thận cấp: Tổn thương chức năng thận đột ngột [1].
Bóc tách động mạch chủ: Tình trạng nguy hiểm khi lớp bên trong của động mạch chủ bị rách [1].
Bệnh não do tăng huyết áp: Gây đau đầu, lú lẫn, co giật [1].
Tổn thương mắt: Xuất huyết võng mạc, phù gai thị, có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn [1].
6. Phòng ngừa Tăng Huyết Áp Cấp Tính
Phòng ngừa luôn tốt hơn chữa bệnh. Để giảm nguy cơ tăng huyết áp cấp tính, hãy chú ý đến các yếu tố sau:
Thay đổi lối sống
Chế độ ăn uống lành mạnh: Giảm muối, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân nếu bạn đang thừa cân hoặc béo phì.
Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 30 phút mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần.
Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá: Đây là những yếu tố nguy cơ lớn cho bệnh tim mạch.
Quản lý căng thẳng: Học cách thư giãn và đối phó với stress.
Tuân thủ điều trị
Uống thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ: Nếu bạn đang điều trị tăng huyết áp mãn tính, đừng bao giờ tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều lượng [1].
Theo dõi huyết áp tại nhà thường xuyên: Ghi lại các chỉ số và báo cho bác sĩ nếu có bất kỳ thay đổi đáng lo ngại nào.
Tái khám định kỳ: Đến gặp bác sĩ theo lịch hẹn để được kiểm tra và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần [1].
7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Huyết áp bao nhiêu thì được coi là tăng huyết áp cấp tính? Thường là khi huyết áp tâm thu ≥ 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương ≥ 120 mmHg [1, 3].
Tôi có thể tự điều trị tăng huyết áp cấp tính tại nhà không? Không. Tăng huyết áp cấp tính là một tình trạng y tế nghiêm trọng cần được đánh giá và điều trị bởi nhân viên y tế. Tự ý điều trị có thể gây nguy hiểm [1].
Việc bỏ thuốc huyết áp có gây tăng huyết áp cấp tính không? Có. Không tuân thủ điều trị là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tăng huyết áp cấp tính [1].
Phụ nữ mang thai có nguy cơ bị tăng huyết áp cấp tính không? Có. Phụ nữ mang thai có thể phát triển tăng huyết áp cấp tính như tiền sản giật hoặc sản giật, đây là những tình trạng nguy hiểm cần được xử lý khẩn cấp [1].
Cần theo dõi huyết áp như thế nào sau khi bị tăng huyết áp cấp tính? Bạn cần tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ, thường là theo dõi huyết áp chặt chẽ tại nhà và tái khám định kỳ để đảm bảo huyết áp được kiểm soát ổn định [1].
8. Tài liệu tham khảo
[1] Ahmed, I., Chauhan, S., & Afzal, M. (2025). Hypertensive Crisis. StatPearls - NCBI Bookshelf. Truy cập: 2025-12-16.
[2] Khan, N. N., et al. (2024). Management Strategies for Hypertensive Crisis: A Systematic Review. Cureus. Truy cập: 2025-12-16.
[3] Mayo Clinic Staff. (2023). Hypertensive crisis: What are the symptoms?. Mayo Clinic. Truy cập: 2025-12-16.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.