HƯỚNG DẪN XỬ TRÍ CƠN HEN TẠI NHÀ
(Áp dụng cho người từ 12 tuổi trở lên và người lớn)

Hen phế quản là bệnh mạn tính của đường hô hấp, nên có thể gây cơn khó thở, khò khè, ho nhiều đặc biệt về đêm và sáng sớm hoặc khi tiếp xúc dị nguyên; được gọi là cơn hen cấp.

Tài liệu này nhằm cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, giúp người bệnh và gia đình nhận biết sớm cơn hen cấp; xử trí ban đầu đúng cách tại nhà và biết thời điểm cần đến cơ sở y tế.

1. DẤU HIỆU GỢI Ý CƠN HEN

Người bệnh có thể đang lên cơn hen khi xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Ho tăng dần so với bình thường
- Khò khè, cảm giác nặng ngực
- Khó thở nhẹ, vẫn nói được thành câu
- Dễ hụt hơi khi gắng sức

2. XỬ TRÍ CƠN HEN TẠI NHÀ

Khi xuất hiện các triệu chứng trên, người bệnh nên thực hiện các bước sau:
• Dừng hoạt động đang làm, ngồi thẳng, giữ bình tĩnh, tránh gắng sức.

• Tránh xa NGAY các yếu tố khởi phát hen (gắng sức, khói thuốc lá, bụi, thú có lông…) 

• Sử dụng thuốc xịt theo chỉ định của bác sĩ điều trị:
  - Nếu đang sử dụng thuốc xịt phối hợp (thuốc kiểm soát và cắt cơn): xịt 1–2 nhát khi có triệu chứng, có thể lặp lại mỗi 10 phút (theo hướng dẫn Bác sĩ).
  - Nếu sử dụng thuốc xịt cắt cơn: xịt 2–4 nhát, có thể lặp lại sau mỗi 20 phút trong 1 giờ đầu.

• Theo dõi đáp ứng sau khi dùng thuốc MỘT GIỜ ĐẦU:
  - Triệu chứng cải thiện: tiếp tục nghỉ ngơi và theo dõi tại nhà. Vẫn tiếp tục điều trị thuốc dự phòng, và có thể tăng liều theo kế hoạch hành động đã được Bác sĩ hướng dẫn
  - Triệu chứng không cải thiện sau một giờ hoặc sử dụng quá nhiều nhát thuốc cắt cơn: cần đi khám sớm.

3. KHI NÀO CẦN ĐẾN CƠ SỞ Y TẾ NGAY?

Người bệnh cần đến bệnh viện hoặc khoa cấp cứu khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Khó thở tăng nhanh, không nói được thành câu
- Thở nhanh, mệt nhiều, choáng váng
- Tím môi hoặc đầu ngón tay
- Không đáp ứng sau khi đã dùng thuốc xịt nhiều lần

4. PHÒNG NGỪA CƠN HEN TÁI PHÁT

• Sử dụng thuốc kiểm soát hằng ngày đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định, kể cả khi không có triệu chứng.
• Không tự ý ngưng thuốc.
• Tránh các yếu tố khởi phát cơn hen như khói thuốc lá, bụi, ô nhiễm không khí, mùi kích thích.
• Luôn mang theo thuốc xịt cắt cơn khi ra ngoài.
• Tái khám định kỳ để đánh giá mức độ kiểm soát hen.

Tài liệu mang tính chất giáo dục sức khỏe, được xây dựng dựa trên khuyến cáo của GINA và Hướng dẫn chẩn đoán – điều trị Hen phế quản của Bộ Y tế Việt Nam.