Khuỷu tay quần vợt (Tennis Elbow): Hiểu nguyên nhân và thấu cách điều trị hiệu quả

Người bệnh có bao giờ cảm thấy đau nhức khó chịu ở phía ngoài khuỷu tay mỗi khi cầm nắm đồ vật, vặn khăn, hay thậm chí là bắt tay không? Nếu có, rất có thể người bệnh đang gặp phải tình trạng mà dân gian hay gọi là "khuỷu tay quần vợt" (tên khoa học là viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay). Đừng lo lắng, đây là một vấn đề khá phổ biến và không chỉ xảy ra ở những người chơi tennis chuyên nghiệp đâu nhé! Bài viết này sẽ giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng này, từ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cho đến cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1. Khuỷu tay quần vợt là gì?

Khuỷu tay quần vợt là tình trạng đau nhức ở mặt ngoài khuỷu tay và có thể lan xuống cẳng tay. Nguyên nhân chính là do các gân cơ ở cẳng tay (gân điều khiển việc duỗi cổ tay và ngón tay) bị tổn thương, sưng viêm hoặc thoái hóa. Những gân này bám vào phần xương lồi ra ở mặt ngoài khuỷu tay, gọi là lồi cầu ngoài xương cánh tay [1, 2].

Dù tên gọi có vẻ liên quan đến thể thao, nhưng thực tế chỉ khoảng 1 trong 10 người mắc bệnh là vận động viên tennis [2]. Bệnh thường gặp ở những người trên 30 tuổi, và xuất hiện ở cả nam lẫn nữ như nhau [3].

2. Nguyên nhân gây ra khuỷu tay quần vợt

Khuỷu tay quần vợt chủ yếu xảy ra khi chúng ta sử dụng cánh tay, cổ tay và bàn tay quá mức, lặp đi lặp lại các động tác trong thời gian dài, gây áp lực lên các gân ở khuỷu tay [1, 2].

2.1. Các hoạt động lặp đi lặp lại

Đây là nguyên nhân chính dẫn đến khuỷu tay quần vợt. Các động tác lặp đi lặp lại thường xuyên của cổ tay và cẳng tay, đặc biệt là khi duỗi cổ tay và xoay cẳng tay, có thể gây tổn thương gân. Ví dụ:

• Cầm nắm: Cầm vợt, búa, tuốc nơ vít, hoặc các dụng cụ khác trong thời gian dài [2].
• Vặn xoắn: Các động tác như vặn khăn, mở nắp chai, hoặc dùng cờ lê [1].
• Nâng vật: Nâng các vật nặng không đúng cách hoặc lặp đi lặp lại nhiều lần [1].
• Chơi thể thao: Ngoài tennis, các môn như cầu lông, bóng bàn, squash cũng có thể gây ra nếu kỹ thuật không đúng hoặc cường độ quá cao [2].
• Công việc hàng ngày: Những người làm nghề thợ mộc, thợ sửa ống nước, họa sĩ, đầu bếp, hoặc nhân viên văn phòng (sử dụng chuột máy tính nhiều) đều có nguy cơ cao [1, 3].

2.2. Kỹ thuật sai và thiết bị không phù hợp

Trong thể thao, chẳng hạn như khi chơi tennis, nếu người bệnh có kỹ thuật đánh sai (ví dụ: cú trái tay không chuẩn), hoặc dùng vợt có kích thước cán không vừa tay, dây vợt quá căng, đều có thể làm tăng áp lực lên các gân khuỷu tay và dẫn đến chấn thương [2, 3].

2.3. Các yếu tố nguy cơ khác

Một số yếu tố có thể khiến người bệnh dễ mắc khuỷu tay quần vợt hơn:

• Tuổi tác: Bệnh thường xuất hiện ở người từ 30 đến 50 tuổi [3].
• Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá hoặc béo phì cũng có thể làm tăng nguy cơ [3].
• Công việc nặng nhọc: Những người thường xuyên mang vác vật nặng trên 20kg hoặc phải làm các động tác lặp đi lặp lại trong ít nhất hai giờ mỗi ngày [3].

3. Triệu chứng nhận biết Khuỷu tay quần vợt

Các dấu hiệu của khuỷu tay quần vợt thường xuất hiện từ từ và có thể nặng dần theo thời gian [1].

3.1. Đau ở mặt ngoài khuỷu tay

• Vị trí: Cơn đau thường bắt đầu ở mặt ngoài khuỷu tay, có thể lan xuống cẳng tay và cổ tay [1, 3].
• Cảm giác: Lúc đầu có thể chỉ là đau nhẹ, sau đó tăng dần, có thể là đau âm ỉ hoặc đau nhói [3].
• Khi nào đau hơn: Đau tăng lên rõ rệt khi người bệnh thực hiện các động tác như cầm nắm, vặn xoắn, nâng vật, duỗi cổ tay, hoặc thậm chí là bắt tay [1, 3].
• Đau khi nghỉ ngơi: Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể thấy đỡ đau khi nghỉ ngơi. Nhưng nếu bệnh nặng hơn, cơn đau có thể xuất hiện ngay cả khi người bệnh không làm gì [3].

3.2. Yếu cơ cầm nắm

Người bệnh có thể cảm thấy tay yếu hơn khi cầm nắm các vật dụng, ví dụ như khó nhấc tách cà phê hoặc các vật nhẹ khác [1, 3].

3.3. Các triệu chứng khác

Một số người có thể cảm thấy cứng khớp ở khuỷu tay, đặc biệt là vào buổi sáng [1]. Đôi khi, cũng có thể xuất hiện cảm giác tê bì hoặc ngứa ran ở ngón tay, nhưng trường hợp này ít gặp hơn [3].

4. Chẩn đoán Khuỷu tay quần vợt

Để chẩn đoán khuỷu tay quần vợt, bác sĩ thường sẽ hỏi về tiền sử bệnh của người bệnh và tiến hành thăm khám trực tiếp [1, 3].

4.1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ kiểm tra khuỷu tay, cẳng tay và cổ tay của bạn. Bác sĩ sẽ ấn vào vùng lồi cầu ngoài xương cánh tay (phần xương lồi ra ở mặt ngoài khuỷu tay) để xem người bệnh có đau không. Ngoài ra, người bệnh có thể được yêu cầu thực hiện các động tác như duỗi cổ tay, duỗi ngón tay hoặc xoay cẳng tay để bác sĩ đánh giá mức độ đau và yếu [1, 3]. Việc chẩn đoán thường dựa vào các triệu chứng và kết quả thăm khám này.

4.2. Các xét nghiệm khác (nếu cần)

Trong đa số trường hợp, người bệnh sẽ không cần phải chụp chiếu gì thêm [1, 3]. Tuy nhiên, nếu bác sĩ nghi ngờ có vấn đề khác hoặc muốn loại trừ các nguyên nhân gây đau khác (như gãy xương, viêm khớp), người bệnh có thể được chỉ định chụp X-quang, siêu âm hoặc MRI để có cái nhìn rõ hơn về tình trạng xương và mô mềm [1, 3].

5. Phương pháp điều trị Khuỷu tay quần vợt

Mục tiêu chính của điều trị là giảm đau, giảm viêm, giúp gân bị tổn thương mau lành và khôi phục lại chức năng bình thường của cánh tay [2]. Tin vui là phần lớn người bệnh đều hồi phục tốt với các phương pháp điều trị không cần phẫu thuật [3].

5.1. Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật)

Đây là phương pháp ưu tiên hàng đầu và có hiệu quả cao cho hầu hết mọi người [2, 3].

Nghỉ ngơi và chườm lạnh: 

Điều quan trọng nhất là người bệnh cần tránh các hoạt động gây đau. Chườm đá lên vùng đau khoảng 15-20 phút, vài lần mỗi ngày có thể giúp giảm đau và sưng [1].

Thuốc kháng viêm: 

Các loại thuốc kháng viêm không steroid dạng uống hoặc bôi ngoài da có thể giúp giảm đau và viêm tạm thời [1, 3].

Vật lý trị liệu và bài tập:

• Bài tập kéo giãn và tăng cường sức mạnh: Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn người bệnh các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng cơ cẳng tay, sau đó là các bài tập tăng cường sức mạnh, đặc biệt là các bài tập co cơ ly tâm (bài tập làm căng cơ khi cơ đang giãn ra) [1, 3].
• Liệu pháp thủ công: Các kỹ thuật nắn chỉnh, xoa bóp vùng khuỷu tay và cẳng tay cũng có thể giúp giảm đau và tăng cường sức mạnh [3].
• Dụng cụ hỗ trợ: Băng đeo khuỷu tay hoặc nẹp cổ tay có thể giúp giảm áp lực lên các gân bị tổn thương [1, 3].

Tiêm:

• Tiêm corticosteroid: Có thể giúp giảm đau nhanh chóng trong thời gian ngắn (dưới 6 tuần), nhưng có thể làm tăng nguy cơ đau trở lại sau đó [3].
• Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): PRP được lấy từ máu của chính bạn, chứa các yếu tố giúp vết thương mau lành. Phương pháp này thường hiệu quả hơn tiêm corticosteroid trong việc giảm đau và cải thiện chức năng lâu dài [1, 3].

5.2. Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật thường chỉ được xem xét khi các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả sau khoảng 6-12 tháng [1, 3]. Mục đích của phẫu thuật là loại bỏ phần gân bị tổn thương và kích thích quá trình lành gân [3]. Có thể là phẫu thuật mở hoặc phẫu thuật nội soi (ít xâm lấn hơn) [1, 3].

5.3. Khả năng hồi phục

Hầu hết các trường hợp khuỷu tay quần vợt đều có tiên lượng tốt, khoảng 80-90% người bệnh sẽ hồi phục hoàn toàn trong vòng 1-2 năm nếu được điều trị đúng cách [3]. Tuy nhiên, nếu người bệnh không thay đổi thói quen sinh hoạt và làm việc, bệnh có thể kéo dài hoặc tái phát [3].

6. Phòng ngừa khuỷu tay quần vợt

Phòng ngừa là cách tốt nhất để tránh mắc bệnh hoặc ngăn bệnh tái phát.

6.1. Điều chỉnh kỹ thuật và tư thế

• Trong thể thao: Hãy chắc chắn rằng người bệnh có kỹ thuật đánh đúng, đặc biệt là trong các môn dùng vợt. Nên tìm đến huấn luyện viên hoặc chuyên gia để được hướng dẫn [1].
• Trong công việc: Điều chỉnh tư thế khi làm việc, sử dụng bàn phím và chuột máy tính đúng cách. Cố gắng tránh các động tác lặp đi lặp lại không cần thiết [1].

6.2. Sử dụng dụng cụ phù hợp

• Vợt thể thao: Chọn vợt có kích thước cán và độ căng dây phù hợp để giảm áp lực lên khuỷu tay [1].
• Dụng cụ làm việc: Nếu công việc của người bệnh đòi hỏi sử dụng nhiều dụng cụ, hãy chọn loại có thiết kế tiện lợi, giúp giảm lực tác động lên cổ tay và khuỷu tay [1].

6.3. Tập luyện tăng cường sức mạnh và độ linh hoạt

• Khởi động kỹ: Luôn khởi động kỹ trước khi chơi thể thao hoặc làm việc nặng để làm nóng cơ và gân [1].
• Bài tập kéo giãn và tăng cường sức mạnh cẳng tay: Thường xuyên thực hiện các bài tập này để giữ cho cơ và gân ở cẳng tay luôn dẻo dai và khỏe mạnh [1].
• Nghỉ ngơi định kỳ: Trong quá trình làm việc hoặc chơi thể thao, hãy dành thời gian nghỉ ngơi ngắn để cơ bắp được thư giãn [1].

7. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám bác sĩ nếu:

• Cơn đau ở khuỷu tay không giảm sau vài tuần tự chăm sóc tại nhà (nghỉ ngơi, chườm lạnh, dùng thuốc giảm đau thông thường) [1].
• Đau trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày và khiến người bệnh khó ngủ [1].
• Người bệnh không thể cầm nắm đồ vật hoặc xoay cẳng tay một cách bình thường [1].
• Khuỷu tay bị sưng, đỏ, hoặc có bất kỳ dấu hiệu nào của nhiễm trùng.

Việc thăm khám sớm sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, tránh để tình trạng bệnh kéo dài và khó chữa trị hơn.

8. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Khuỷu tay quần vợt có tự khỏi không? Có, nhiều trường hợp có thể tự khỏi trong khoảng 12-18 tháng nếu người bệnh nghỉ ngơi và tránh các hoạt động gây đau. Tuy nhiên, việc điều trị và thay đổi thói quen có thể giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn và ngăn bệnh tái phát [3].
• Tập thể dục có giúp ích cho khuỷu tay quần vợt không? Chắc chắn rồi! Các bài tập vật lý trị liệu, đặc biệt là các bài tập tăng cường sức mạnh cơ ly tâm, rất quan trọng để phục hồi chức năng và giảm đau. Tuy nhiên, người bệnh cần tập theo hướng dẫn của chuyên gia để đảm bảo an toàn và hiệu quả [1, 3].
• Tôi có thể tiếp tục chơi thể thao khi bị khuỷu tay quần vợt không? Trong giai đoạn đầu khi đang đau nhiều, người bệnh nên tránh các hoạt động gây đau để gân có thời gian lành lại. Sau đó, người bệnh có thể dần dần quay lại chơi thể thao dưới sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu, đồng thời điều chỉnh kỹ thuật và dụng cụ cho phù hợp [1].
• Chế độ ăn uống có ảnh hưởng đến khuỷu tay quần vợt không? Mặc dù không có thực phẩm nào chữa khỏi khuỷu tay quần vợt, một chế độ ăn uống lành mạnh, giàu chất chống viêm như omega-3, vitamin C, E có thể hỗ trợ quá trình lành thương và giảm viêm tổng thể cho cơ thể.
• Phẫu thuật có phải là lựa chọn duy nhất? Không, phẫu thuật chỉ là phương án cuối cùng khi các cách điều trị khác không hiệu quả sau ít nhất 6-12 tháng. Hầu hết các trường hợp đều được điều trị thành công mà không cần phẫu thuật [1, 3].

9. Tài liệu tham khảo

• [1] Mayo Clinic (2025). Tennis elbow - Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tennis-elbow/symptoms-causes/syc-20351987. Truy cập: 2025-12-19.
• [2] Mayo Clinic (2025). Tennis elbow - Diagnosis and treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tennis-elbow/diagnosis-treatment/drc-20351991. Truy cập: 2025-12-19.
• [3] Buchanan, B. K., & Varacallo, M. (2023). Lateral Epicondylitis (Tennis Elbow). StatPearls. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431092/. Truy cập: 2025-12-19.
• [4] Karabinov, V., & Georgiev, G. P. (2022). Lateral epicondylitis: New trends and challenges in treatment. World Journal of Orthopedics, 13(4), 354–364. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9048498/. Truy cập: 2025-12-19.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.