Người bệnh tim bẩm sinh có thể đi máy bay an toàn: Những điều cần biết

Ngày nay, máy bay đã trở thành phương tiện di chuyển phổ biến, nhưng với người bệnh tim bẩm sinh, việc di chuyển bằng đường hàng không có thể đặt ra nhiều câu hỏi. Sự thay đổi áp suất, nồng độ oxy giảm trong cabin có thể ảnh hưởng đến tim và hệ tuần hoàn. Tuy nhiên, đa số người bệnh tim bẩm sinh vẫn có thể đi máy bay an toàn nếu có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tư vấn y tế phù hợp. Bài viết này sẽ giúp người bệnh hiểu rõ hơn về các yếu tố cần cân nhắc và những lưu ý quan trọng để có một chuyến bay thuận lợi.

1. Ảnh hưởng của chuyến bay đến người bệnh tim bẩm sinh

1.1. Thay đổi nồng độ oxy và áp suất

Trong các chuyến bay thương mại, áp suất cabin thường được duy trì tương đương với độ cao khoảng 6.000 – 8.000 feet (1.800–2.400 m). Ở độ cao này, áp suất khí quyển và áp suất riêng phần oxy trong không khí giảm, dẫn đến giảm nồng độ oxy trong máu. Với người khỏe mạnh, sự thay đổi này thường không đáng kể, nhưng với người bệnh tim bẩm sinh, đặc biệt là những trường hợp có shunt tim (lỗ thông tim) hoặc bệnh tim bẩm sinh tím, tình trạng thiếu oxy mô có thể trầm trọng hơn.

1.2. Kích thích giao cảm và tăng nhu cầu oxy cơ tim

Tình trạng thiếu oxy có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, dẫn đến tăng nhịp tim và tăng huyết áp, làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Điều này có thể gây căng thẳng cho trái tim vốn đã bị tổn thương ở người bệnh tim bẩm sinh, đặc biệt là trong các trường hợp bệnh nặng hoặc chức năng tim suy giảm.

1.3. Làm thế nào để có chuyến bay an toàn?

Đánh giá trước chuyến bay
Nhìn chung, đa số người bệnh tim bẩm sinh có thể đi máy bay an toàn. Tuy nhiên, việc đánh giá kỹ lưỡng bởi bác sĩ chuyên khoa trước chuyến bay là rất cần thiết, đặc biệt đối với những người bệnh có tình trạng bệnh tim phức tạp. Bác sĩ sẽ xem xét thời gian và độ cao của chuyến bay, khả năng hoạt động trước đây của người bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh để đưa ra lời khuyên phù hợp.
Các trường hợp cần đặc biệt lưu ý
Một số trường hợp bệnh tim bẩm sinh có thể cần được quan tâm đặc biệt hoặc thậm chí chống chỉ định đi máy bay thương mại:
- Hội chứng Eisenmenger (ES): Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tim mạch Anh và Hiệp hội Nhi khoa Canada, chống chỉ định đi máy bay thương mại ở trẻ em mắc hội chứng Eisenmenger [1]. Tuy nhiên, một nghiên cứu khác cho thấy người bệnh trưởng thành mắc hội chứng Eisenmenger có thể đi máy bay an toàn.
- Bệnh tim bẩm sinh tím: Người bệnh có bệnh tim bẩm sinh tím nên sử dụng oxy bổ sung trong các chuyến bay thương mại để ngăn ngừa biến chứng [1].
- Suy tim NYHA độ III - IV: Người bệnh suy tim NYHA độ III - IV có áp suất riêng phần oxy PaO2 < 60mmHg cần có oxy hỗ trợ trong chuyến bay [1].
- Người bệnh có PaO2 < 72mmHg: Người bệnh tim bẩm sinh có áp suất riêng phần oxy PaO2 < 72mmHg khi ở mực nước biển cũng cần oxy bổ sung trong chuyến bay [1].

2. Những lưu ý quan trọng trước chuyến bay

2.1. Tham vấn bác sĩ chuyên khoa Tim mạch

Trước mỗi chuyến bay, người bệnh tim bẩm sinh cần được đánh giá lại tình trạng sức khỏe bởi bác sĩ chuyên khoa và được tư vấn đầy đủ về các nguy cơ có thể xảy ra. Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm hoặc kiểm tra đặc biệt, như kiểm tra thiếu oxy (hypoxic challenge testing), để dự đoán nhu cầu oxy bổ sung trong chuyến bay [1].

2.2. Chuẩn bị giấy tờ liên quan đến bệnh và thuốc

Người bệnh cần mang theo các giấy tờ liên quan đến bệnh án, như giấy xuất viện, toa thuốc, tóm tắt bệnh án. Điều này giúp các nhân viên y tế hoặc phi hành đoàn có thể hỗ trợ kịp thời nếu có sự cố xảy ra. Các loại thuốc đang uống, kể cả các thiết bị hỗ trợ hoặc cấp cứu (nếu cần), nên được mang theo trong hành lý xách tay để dễ dàng tiếp cận.

2.3. Yêu cầu hỗ trợ từ hãng hàng không

Người bệnh hoặc người nhà có thể yêu cầu hãng hàng không hoặc phi hành đoàn chuẩn bị oxy trên máy bay hoặc các thiết bị cấp cứu khác trước khi khởi hành. Hầu hết các hãng hàng không đều cung cấp lưu lượng oxy trên máy bay từ 2 - 4 lít/phút. Một số hãng có thể cung cấp máy tạo oxy dùng pin hoặc bình oxy nén đặc biệt, nhưng có thể thu phí thêm tùy theo quy định. Cần lưu ý rằng các loại bình oxy nén, máy tạo oxy và bình oxy lỏng riêng của người bệnh thường không được phép đưa lên máy bay.

2.4. Kỹ năng sơ cứu cho người thân

Đối với cha mẹ có con mắc bệnh tim bẩm sinh, việc chuẩn bị một số kỹ năng sơ cứu hoặc cấp cứu ngừng tim ngừng thở là rất quan trọng. Điều này giúp họ có thể phản ứng nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp, đặc biệt khi sự hỗ trợ y tế chuyên nghiệp có thể không có sẵn ngay lập tức.

3. Dấu hiệu cần được chăm sóc y tế khẩn cấp

Người bệnh tim bẩm sinh và người nhà cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo cần được chăm sóc y tế khẩn cấp trong hoặc sau chuyến bay, bao gồm:

Khó thở nặng hơn bình thường.
Đau ngực, đánh trống ngực.
Chóng mặt, ngất xỉu.
Môi hoặc đầu ngón tay tím tái hơn.
Sưng phù chân hoặc các triệu chứng bất thường khác.

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, cần thông báo ngay cho phi hành đoàn để được hỗ trợ y tế kịp thời.

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Người bệnh tim bẩm sinh nào không nên đi máy bay thương mại? Trẻ em mắc hội chứng Eisenmenger được khuyến cáo chống chỉ định đi máy bay thương mại. Ngoài ra, những người bệnh có tình trạng bệnh tim bẩm sinh phức tạp, suy tim nặng (NYHA độ III-IV) hoặc nồng độ oxy máu rất thấp cần được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng và có thể được khuyên không nên bay [1].
Tại sao cần oxy bổ sung khi đi máy bay? Ở độ cao của máy bay, áp suất không khí và nồng độ oxy giảm, gây thiếu oxy mô. Oxy bổ sung giúp duy trì nồng độ oxy trong máu ở mức an toàn, đặc biệt cho những người bệnh có bệnh tim bẩm sinh tím hoặc PaO2 thấp, nhằm ngăn ngừa biến chứng [1].
Có được mang bình oxy riêng lên máy bay không? Các loại bình oxy nén, máy tạo oxy và bình oxy lỏng riêng của người bệnh thường không được phép đưa lên máy bay vì lý do an toàn. Hầu hết các hãng hàng không đều có thể cung cấp oxy y tế trên máy bay nếu được yêu cầu trước [1].
Cần chuẩn bị những giấy tờ gì khi đi máy bay? Người bệnh cần mang theo các giấy tờ y tế quan trọng như giấy xuất viện, toa thuốc, tóm tắt bệnh án. Những giấy tờ này giúp phi hành đoàn và nhân viên y tế hiểu rõ tình trạng bệnh và hỗ trợ tốt nhất khi cần [1].
Cha mẹ cần lưu ý gì khi cho trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh đi máy bay? Cha mẹ cần tham vấn bác sĩ nhi khoa chuyên tim mạch trước chuyến bay, chuẩn bị đầy đủ thuốc men và thiết bị hỗ trợ, và mang theo các giấy tờ y tế của trẻ. Ngoài ra, việc trang bị kỹ năng sơ cứu cơ bản cũng rất quan trọng [1].

5. Tài liệu tham khảo

[1] Taçoy, G. (2021). Congenital heart disease and air travel. Anatol J Cardiol, 25(Suppl 1), S18–S19. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8412047/. Truy cập: 2025-12-09.
[2] Broberg, C. S., Uebing, A., Cuomo, L., Thein, S. L., Papadopoulos, M. G., & Gatzoulis, M. A. (2006). Adult patients with Eisenmenger syndrome report flying safely on commercial airlines. Heart, 93(12), 1599–1603. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2095753/. Truy cập: 2025-12-09.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.