Những điều cần biết trước khi mổ cườm khô

Phẫu thuật cườm khô (đục thủy tinh thể) là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để phục hồi thị lực cho hàng triệu người [1, 2]. Tuy nhiên, việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước mổ đóng vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ giúp ca phẫu thuật diễn ra suôn sẻ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả phục hồi thị lực của bạn. Bài viết này sẽ cung cấp những điều cần biết để bạn sẵn sàng cho hành trình tìm lại đôi mắt sáng khỏe.

1. Quy trình chuẩn bị trước mổ cườm khô

Để đảm bảo ca phẫu thuật diễn ra an toàn và đạt hiệu quả cao, người bệnh cần tuân thủ một quy trình chuẩn bị chi tiết.

1.1. Thăm khám và đánh giá ban đầu

Trước khi phẫu thuật, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám kỹ lưỡng để đánh giá tình trạng mắt và sức khỏe tổng quát của bạn [3].

• Kiểm tra thị lực và đo mắt: Bác sĩ sẽ kiểm tra thị lực, khám mắt toàn diện để đánh giá tình trạng đục thủy tinh thể và các bệnh lý khác ở mắt đi kèm nếu có. Sau đó tiến hành đo kích thước và hình dạng mắt của bạn để lựa chọn loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp nhất. Đây là bước quan trọng để xác định loại kính nào có thể giúp bạn nhìn rõ và thấy thoải mái nhất sau phẫu thuật [2, 3]. (Xem thêm bài “Nên chọn thủy tinh thể nhân tạo loại nào khi mổ cườm khô ?”)
• Đánh giá tổng quát sức khỏe: Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý, các loại thuốc bạn đang sử dụng và bất kỳ tình trạng sức khỏe nào khác có thể ảnh hưởng đến ca mổ [3].
• Thảo luận chi tiết: Bạn sẽ được giải thích về quy trình phẫu thuật, các loại thuốc nhỏ mắt cần dùng, phương pháp vô cảm (thường là gây tê tại chỗ) và những điều cần mong đợi trong và sau phẫu thuật [3].

1.2. Các xét nghiệm cần thiết

• Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của từng người, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm tiền phẫu như xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc điện tâm đồ để đảm bảo bạn đủ điều kiện sức khỏe cho ca mổ [3].
• Trong một số trường hợp bạn đang điều trị các bệnh nội khoa khác hoặc xét nghiệm có bất thường, tùy tình trạng và mức độ của bệnh mà bác sĩ nhãn khoa sẽ hướng dẫn bạn khám thêm bác sĩ chuyên khoa để xem xét chỉ định bạn có được mổ ngay hay phải cần ưu tiên điều trị bệnh nội khoa ổn định trước.

2. Chuẩn bị tại nhà trước ngày mổ (khoảng 1 tuần)

Việc chuẩn bị tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ biến chứng:

• Thuốc nhỏ mắt: Tùy thuộc vào từng trường hợp bác sĩ có thể kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc chống viêm để sử dụng vài ngày trước phẫu thuật. Việc này giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và viêm sau mổ [2, 3]. Nếu bạn đang điều trị một số bệnh lý khác tại mắt đi kèm, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách bạn cách dùng thuốc cho phù hợp.
• Ngừng một số loại thuốc: Nếu bạn đang dùng thuốc chống đông máu (ví dụ: Aspirin, Warfarin, Clopidogrel), bác sĩ nhãn khoa sẽ hội chẩn bác sĩ tim mạch và có thể yêu cầu bạn ngừng sử dụng vài ngày đến một tuần trước phẫu thuật để giảm nguy cơ chảy máu [2, 3] hoặc không ngừng tùy chức năng đông máu có ổn không và tùy phương pháp mổ. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.
• Vệ sinh mắt: một số trường hợp cần vệ sinh mi mắt và lông mi bằng dung dịch chuyên dụng hoặc dầu gội trẻ em pha loãng vào đêm trước và sáng ngày phẫu thuật giúp loại bỏ vi khuẩn, giảm nguy cơ nhiễm trùng [2].

3. Những lưu ý đặc biệt trước ngày mổ

• Nhịn ăn uống: Bạn sẽ được hướng dẫn không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì trong vài giờ trước khi phẫu thuật(thường là từ sáng sớm vào ngày mổ)  ngoại trừ một số thuốc đang điều trị bệnh nội khoa đã được sự hướng dẫn của bác sĩ [2, 3]. Điều này giúp tránh các biến chứng liên quan đến gây mê nếu cần thiết.
• Sắp xếp người đưa đón: Do thị lực có thể bị ảnh hưởng tạm thời sau mổ và bạn không thể tự lái xe, hãy sắp xếp có người thân hoặc bạn bè đi cùng để hỗ trợ bạn [2]. Việc có mặt của người thân đi cùng cũng cần thiết cho quy trình làm thủ tục trước khi mổ.
• Trang phục: Mặc quần áo thoải mái, rộng rãi, dễ mặc và cởi. Tránh trang điểm, sơn móng tay, dùng nước hoa hoặc đồ trang sức vào ngày phẫu thuật.

4. Các rủi ro tiềm ẩn của phẫu thuật cườm khô

Phẫu thuật cườm khô là phẫu thuật an toàn và tỷ lệ thành công cao, nhưng như bất kỳ ca phẫu thuật nào, vẫn có những rủi ro tiềm ẩn [2].

4.1. Rủi ro thường gặp

• Sưng, đỏ, chảy ghèn hoặc viêm bề mặt mắt: Đây là những biểu hiện có thể xảy ra nhưng thường được kiểm soát tốt bằng thuốc [2].
• Khô mắt tạm thời hoặc cảm giác khó chịu nhẹ: Các triệu chứng này thường giảm dần theo thời gian hoặc dùng nước mắt nhân tạo.

4.2. Rủi ro ít gặp hơn

• Nhiễm trùng nội nhãn: Rất hiếm khi xảy ra nhưng có thể là biến chứng nghiêm trọng [2]. Do đó việc tuân thủ tái khám sau mổ rất quan trọng để phát hiện và chữa trị kịp thời.
• Tăng nhãn áp sau mổ: Có thể cần điều trị thuốc hạ nhãn áp [2].
• Bong võng mạc: Một biến chứng hiếm gặp nhưng cần được điều trị ngay khi phát hiện [2].
• Đục bao sau: Đây là hiện tượng phổ biến nhất sau phẫu thuật cườm khô, xảy ra khi phần bao sau của thủy tinh thể nhân tạo bị đục. Tình trạng này có thể điều trị dễ dàng bằng laser không cần phẫu thuật thêm [2]. (Xem thêm bài viết "Laser trong nhãn khoa: Công nghệ an toàn giúp bảo vệ và cải thiện thị lực”)
• Các biến chứng liên quan đến phương pháp vô cảm: Bao gồm phản ứng dị ứng hoặc các vấn đề hô hấp, tuy nhiên rất hiếm gặp với gây tê tại chỗ [3].

5. Chăm sóc và phục hồi sau mổ cườm khô

Chăm sóc đúng cách sau phẫu thuật là yếu tố then chốt để đạt được kết quả phục hồi thị lực tốt nhất.

Lưu ý sau mổ và chăm sóc mắt

• Bảo vệ mắt: Đeo kính che mắt hoặc kính râm theo chỉ định của bác sĩ để bảo vệ mắt khỏi ánh sáng chói, bụi bẩn và các va chạm không mong muốn [2]. 
• Tránh các hoạt động gắng sức: Trong vài tuần đầu sau mổ, tránh dụi mắt, cúi gập người, nâng vật nặng hoặc các hoạt động thể chất mạnh có thể làm tăng áp lực lên mắt [2].
• Sử dụng thuốc nhỏ mắt: Dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh và chống viêm theo đúng liều lượng và thời gian bác sĩ chỉ định. Việc này rất quan trọng để ngăn ngừa nhiễm trùng và kiểm soát viêm [2, 3].
• Vệ sinh cá nhân: Tránh để nước hoặc xà phòng vào mắt khi tắm gội. Bạn có thể tắm từ cổ trở xuống hoặc sử dụng khăn lau ẩm trong thời gian vài tuần đầu.
• Tránh trang điểm mắt: Không trang điểm vùng mắt trong ít nhất vài tuần sau mổ.

Tái khám sau mổ 

• Lịch tái khám: Tuân thủ nghiêm ngặt lịch tái khám theo chỉ định của bác sĩ (thường là sau 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng và các mốc tiếp theo). Các buổi tái khám này giúp bác sĩ kiểm tra quá trình lành vết mổ, điều chỉnh thuốc và phát hiện sớm bất kỳ biến chứng nào [2, 3].
• Dấu hiệu cần cảnh báo: Báo ngay cho bác sĩ nếu bạn xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau dữ dội, đỏ mắt nhiều, giảm thị lực đột ngột, nhìn thấy chớp sáng, ruồi bay nhiều hoặc cảm giác có vật lạ trong mắt [2].

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

• Phẫu thuật cườm khô có đau không?
  Trong quá trình phẫu thuật, bạn sẽ được gây tê tại chỗ nên sẽ không cảm thấy đau. Một số người có thể cảm thấy hơi khó chịu hoặc áp lực nhẹ. Sau phẫu thuật, có thể có cảm giác cộm hoặc hơi khó chịu nhẹ, nhưng thường không đau và sẽ thuyên giảm nhanh chóng [2]. (Xem thêm bài viết “Mổ cườm khô có đau không, gây tê hay mê, bao lâu sẽ sáng mắt?”)
• Sau mổ cườm khô bao lâu thì có thể nhìn rõ?
  Thị lực có thể bắt đầu cải thiện ngay trong vài ngày đầu sau phẫu thuật, nhưng quá trình hồi phục hoàn toàn có thể mất vài tuần. Thị lực sẽ ổn định và rõ ràng hơn khi mắt đã lành hẳn [2].
• Cần kiêng cữ những gì sau khi mổ cườm khô?
  Bạn cần tránh các hoạt động gắng sức, dụi mắt, để nước hoặc xà phòng vào mắt, và trang điểm mắt trong thời gian đầu sau mổ. Bác sĩ sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về các hoạt động nên tránh [2].
• Mổ cườm khô có tái phát không?
  Cườm khô không tái phát trên thủy tinh thể nhân tạo đã được đặt. Tuy nhiên, một biến chứng phổ biến là đục bao sau, có thể làm mờ thị lực trở lại. Tình trạng này có thể điều trị bằng một thủ thuật laser đơn giản [2]. (Xem thêm bài viết “Laser trong nhãn khoa: Công nghệ an toàn giúp bảo vệ và cải thiện thị lực”)
• Có cần đeo kính sau khi mổ cườm khô không?
  Tùy thuộc vào loại thủy tinh thể nhân tạo được chọn và tình trạng mắt của bạn. Nhiều người có thể không cần đeo kính hoặc chỉ cần đeo kính để đọc sách sau mổ. Bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể về nhu cầu đeo kính của bạn [2]. (Xem thêm bài viết “Nên chọn thủy tinh thể nhân tạo loại nào khi mổ cườm khô ?”)

7. Tài liệu tham khảo

• [1] Mayo Clinic (2025). Cataract surgery. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/cataract-surgery/about/pac-20384765. Truy cập: 2025-12-14.
• [2] National Eye Institute (2024). Cataract Surgery. https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts/cataract-surgery. Truy cập: 2025-12-14.
• [3] National Institute for Health and Care Excellence (NICE) (2017). Cataracts in adults: management. https://www.nice.org.uk/guidance/ng77/chapter/recommendations. Truy cập: 2025-12-14.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.