Phát hiện virus EBV bằng EBER-ISH và Giải phẫu bệnh

1. Virus Epstein-Barr (EBV)

1.1. EBV: Virus phổ biến và cách lây truyền

Virus Epstein-Barr (EBV) là một thành viên của họ herpesvirus, rất phổ biến trên toàn cầu [1]. Hầu hết mọi người đã từng nhiễm EBV trong đời, thường là khi còn nhỏ và không biểu hiện triệu chứng rõ rệt [1]. EBV lây truyền chủ yếu qua dịch cơ thể, đặc biệt là nước bọt. Sau khi nhiễm, virus có thể tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể suốt đời [1].

1.2. Mối liên hệ giữa EBV và một số bệnh ung thư

EBV được biết đến là yếu tố nguy cơ cho một số loại ung thư ở người [2]:

Ung thư vòm họng: Đây là loại ung thư có mối liên hệ mạnh mẽ nhất với EBV, đặc biệt ở một số khu vực địa lý [2].
Lymphôm: EBV có thể liên quan đến nhiều dạng lymphôm, như lymphôm Hodgkin và lymphôm Burkitt [2].
Ung thư dạ dày: Một số trường hợp ung thư dạ dày cũng có sự hiện diện của EBV [2].

2. Kỹ thuật EBER-ISH: Phát hiện dấu vết EBV

EBER-ISH là gì?

EBER-ISH (Epstein-Barr virus-encoded RNA in situ hybridization) là một kỹ thuật xét nghiệm chuyên biệt trong phòng thí nghiệm giải phẫu bệnh. Kỹ thuật này giúp các bác sĩ phát hiện trực tiếp các đoạn vật chất di truyền (RNA) của virus EBV bên trong các tế bào từ mẫu mô của bệnh nhân. Nói cách khác, EBER-ISH cho phép xác định chính xác tế bào nào đã bị virus EBV xâm nhập.

EBER-ISH là phương pháp chẩn đoán có độ tin cậy cao để xác định sự hiện diện của EBV trên mô bệnh học. Qua đó cung cấp thông tin quan trọng về vị trí và mức độ nhiễm virus chính xác trong nhóm tế bào nào của một mẫu mô cụ thể.

3. Giải phẫu bệnh: Vai trò trong chẩn đoán

Chức năng của Khoa Giải phẫu bệnh: Khoa Giải phẫu bệnh là nơi các bác sĩ chuyên khoa phân tích các mẫu mô và tế bào được lấy từ cơ thể bệnh nhân (ví dụ: qua sinh thiết). Họ sử dụng kính hiển vi và các kỹ thuật chuyên sâu để tìm kiếm những thay đổi bất thường, từ đó chẩn đoán bệnh tật, bao gồm cả việc xác định sự có mặt của các tác nhân gây bệnh như virus.
Vai trò của Giải phẫu bệnh trong chẩn đoán EBV: Trong chẩn đoán các bệnh do EBV gây ra, đặc biệt là các bệnh ung thư, khoa Giải phẫu bệnh có vai trò cực kỳ quan trọng. Các bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ thực hiện kỹ thuật EBER-ISH trên mẫu mô để tìm kiếm dấu vết của EBV. Kết quả từ khoa Giải phẫu bệnh là cơ sở để các bác sĩ lâm sàng đưa ra chẩn đoán cuối cùng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất cho bệnh nhân.
Khi nào cần xét nghiệm EBV hoặc EBER-ISH? Trong trường hợp có các dấu hiệu bất thường như khối u ở vùng vòm họng, hạch bạch huyết sưng to không rõ nguyên nhân, hoặc các triệu chứng khác gợi ý ung thư, bác sĩ có thể cần lấy mẫu sinh thiết và yêu cầu thực hiện xét nghiệm EBER-ISH để xác định liệu EBV có đóng vai trò trong bệnh lý đó hay không [1].

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

EBER-ISH có phải là xét nghiệm máu không? Không, EBER-ISH là xét nghiệm được thực hiện trên mẫu mô (thường là mẫu sinh thiết) để tìm virus trong tế bào, không phải xét nghiệm máu. Xét nghiệm máu thường dùng để phát hiện kháng thể hoặc DNA của EBV trong máu [1].
Kết quả EBER-ISH dương tính có nghĩa là tôi bị ung thư không? Kết quả EBER-ISH dương tính cho thấy có sự hiện diện của virus EBV trong mẫu mô. Tuy nhiên, điều này không tự động khẳng định bạn bị ung thư. Bác sĩ sẽ đánh giá kết quả này cùng với các thông tin lâm sàng khác để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.
Làm thế nào để phòng ngừa lây nhiễm EBV? Hiện chưa có vắc-xin phòng EBV [1]. Bạn có thể giảm nguy cơ lây nhiễm bằng cách tránh tiếp xúc gần với người bệnh, không dùng chung đồ ăn, thức uống, hoặc vật dụng cá nhân như bàn chải đánh răng [1].

5. Tài liệu tham khảo

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (n.d.). About Epstein-Barr Virus (EBV). https://www.cdc.gov/epstein-barr/about/index.html.
Damania, B., Kenney, S. C., & Raab-Traub, N. (2022). Epstein-Barr Virus (EBV): Biology and Clinical Disease. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9529843/.