Hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh non tháng tại nhà

Chăm sóc trẻ sơ sinh non tháng tại nhà giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và giảm thiểu các nguy cơ liên quan đến sức khỏe. Dưới đây là các bước chăm sóc cơ bản cho trẻ sơ sinh non tháng mà các bậc phụ huynh có thể tham khảo.

1. Định nghĩa trẻ non tháng

Trẻ non tháng là những trẻ sinh ra trước 37 tuần tuổi tính từ ngày đầu tiên trong kỳ kinh cuối của mẹ. Các loại trẻ non tháng bao gồm:

Trẻ cực non: dưới 28 tuần.
Trẻ rất non: từ 28 tuần - 31 tuần 6 ngày
Trẻ non vừa: từ 32 tuần - 33 tuần 6 ngày
Trẻ non muộn: từ 34 tuần - 36 tuần 6 ngày
Trẻ đủ tháng: từ 37 tuần trở lên

2. Khi nào trẻ được xuất viện

Trẻ sơ sinh non tháng sẽ được xuất viện khi đạt các tiêu chí sau:

Thân nhiệt ổn định với nhiệt độ phòng.
Không có cơn ngưng thở và nhịp tim chậm liên tục trong 5 ngày.
Trẻ có khả năng tự bú mẹ hoặc ăn đủ lượng sữa mà không bị suy hô hấp.
Tăng 10-15 gram trọng lượng cơ thể mỗi ngày trong 3 ngày liên tiếp.
Mẹ hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng đã được hướng dẫn và tự tin trong việc chăm sóc trẻ sau xuất viện, thành thạo trong nuôi con bằng sữa mẹ và da kề da.

3. Chăm sóc tại nhà

3.1. Theo dõi tình trạng của trẻ

Trẻ sơ sinh non tháng thường chưa thích nghi tốt với môi trường bên ngoài nên dễ gặp các vấn đề về sức khỏe hơn so với trẻ đủ tháng. Do đó, nếu trẻ có bất cứ dấu hiệu nào bất thường về tri giác, hô hấp, thân nhiệt,… cần sớm đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.

3.2. Dinh dưỡng và thuốc

Khi chăm sóc trẻ sinh non, mẹ cần ăn uống đủ dinh dưỡng để có được nguồn sữa tốt nhất.
Một số trẻ non tháng cần bổ sung sữa năng lượng cao theo chỉ định của bác sĩ.
Cho trẻ bú trực tiếp. Nếu trẻ có vấn đề về bú và nuốt có thể dùng các dụng cụ hỗ trợ để cho trẻ uống sữa: ly, muỗng,... Cho trẻ bú mỗi 2-3 giờ, lượng sữa theo nhu cầu.
Bổ sung vitamin D và thuốc nếu có theo chỉ định của bác sĩ.

4. Chăm sóc giấc ngủ

Giữ nhiệt độ phòng ổn định (khoảng 28 độ C).
Trẻ sẽ tăng trưởng trong lúc ngủ. Trung bình trẻ ngủ 16-20 giờ trong một ngày. Tuy nhiên, nếu trẻ ngủ quá 4 giờ/giấc: nên chú ý đánh thức để trẻ ăn sữa.
Cho trẻ nằm ngủ riêng trong nôi. Không nên nằm ngủ chung người lớn vì có thể gây nguy hiểm cho trẻ.
Không sử dụng nệm mềm. Không nên cho chăn, gối, thú nhối bông vào nôi trẻ. Không nằm sấp khi ngủ vì tăng nguy cơ “Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS)”.
Không nên cho trẻ mặc quá nhiều đồ hoặc mặc đồ quá chật.

5. Tắm và massage trẻ

Tắm nước ấm với sữa tắm dành cho trẻ sơ sinh.
Cha mẹ nên là người trực tiếp massage để trẻ phát triển hoàn thiện về thể chất và tâm lý, tăng cường kết tinh cảm.
Massage bằng dầu dưỡng ẩm được khuyến cáo phù hợp với làn da trẻ sơ sinh.

6. Da kề da

Da kề da (Kangaroo) sẽ được nhân viên y tế hướng dẫn thực hiện đúng cách.
Khi Kangaroo tại nhà, trẻ chỉ mặc tã, đặt trẻ nằm trên ngực và quay đầu sang một bên để tai bé áp sát vào ngực cha hoặc mẹ. Phương pháp này giúp tăng cường mối liên kết giữa mẹ - con và cải thiện sức khỏe đối với trẻ sinh non.

7. Tiêm phòng

Hầu hết trẻ non tháng sẽ được tiêm ngừa lao và viêm gan B trước khi xuất viện theo chỉ định của bác sĩ dựa trên tuổi hiệu chỉnh và tình trạng sức khoẻ của trẻ. Cha mẹ cần chú ý tuân thủ lịch tiêm ngừa theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

8. Các lưu ý khác

Rửa tay trước khi chăm sóc trẻ.
Tránh nhiều người tiếp xúc trực tiếp với trẻ như hôn, sờ chạm, ho, hắt hơi… vì trẻ non rất dễ nhiễm trùng.
Hạn chế cho trẻ tiếp xúc các nguồn có thể lây bệnh: người đang bị cảm, không khí ô nhiễm, khói thuốc lá...
Cho trẻ đi tái khám theo lịch hẹn để đánh giá sự tăng trưởng về thể chất và phát triển về thần kinh cũng như tầm soát bệnh lý võng mạc ở trẻ non tháng, điếc bẩm sinh, thiếu máu...