Tầm soát lao tiềm ẩn: Giá trị của xét nghiệm IGRA trước điều trị thuốc sinh học/ức chế miễn dịch
Xét nghiệm IGRA (Interferon-Gamma Release Assay) đóng vai trò quan trọng trong việc sàng lọc lao tiềm ẩn trước khi bệnh nhân bắt đầu điều trị bằng thuốc sinh học hoặc thuốc ức chế miễn dịch [1, 2].
1. Những điều cần biết
- Xét nghiệm IGRA giúp phát hiện lao tiềm ẩn.
- Việc phát hiện lao tiềm ẩn cho phép điều trị dự phòng, giảm nguy cơ tái hoạt động lao khi dùng thuốc sinh học/ức chế miễn dịch [2].
- Kết quả IGRA hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp [1].
- Không khuyến cáo xét nghiệm IGRA định kỳ hàng năm nếu không có phơi nhiễm lao mới [1].
2. Vai trò của IGRA
2.1. Phát hiện lao tiềm ẩn
Mục đích chính của xét nghiệm IGRA là xác định những bệnh nhân có nhiễm lao tiềm ẩn. Điều này rất quan trọng vì các loại thuốc sinh học và ức chế miễn dịch có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, tăng đáng kể nguy cơ tái hoạt động của bệnh lao [2].
2.2. Ngăn ngừa tái hoạt động lao
Khi phát hiện lao tiềm ẩn, bệnh nhân có thể được điều trị dự phòng lao trước khi bắt đầu liệu pháp sinh học, giúp giảm nguy cơ phát triển thành lao hoạt động [2].
2.3. Hỗ trợ quyết định điều trị
Kết quả IGRA giúp các bác sĩ đưa ra quyết định lâm sàng về việc có nên bắt đầu liệu pháp sinh học ngay lập tức, trì hoãn để điều trị lao tiềm ẩn [1].
3. Những thách thức và hạn chế
3.1. Kết quả không xác định (indeterminate results)
Một trong những thách thức lớn là tỷ lệ kết quả IGRA không xác định có thể cao, đặc biệt ở bệnh nhân đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc corticosteroid [3]. Các loại thuốc này có thể làm giảm phản ứng interferon gamma, dẫn đến kết quả khó diễn giải và có thể làm trì hoãn việc bắt đầu điều trị sinh học do cần xét nghiệm lại sau 2 tuần hoặc thăm khám chuyên khoa [1, 3].
3.2. So sánh với TST
IGRA được cho là đặc hiệu hơn TST (xét nghiệm da Mantoux) và dễ thực hiện hơn, có thể tiết kiệm chi phí tổng thể [1]. Tuy nhiên, TST có thể cho kết quả âm tính giả ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch [3].
Các hướng dẫn từ các tổ chức y tế khuyến nghị sàng lọc lao tiềm ẩn bằng cách kết hợp tiền sử bệnh, chụp X-quang ngực và TST hoặc IGRA, dựa trên tỷ lệ lưu hành bệnh lao tại địa phương và tình trạng tiêm vắc-xin BCG của bệnh nhân [3].
4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
- Xét nghiệm IGRA là gì? Xét nghiệm IGRA (Interferon-Gamma Release Assay) là một loại xét nghiệm máu giúp phát hiện nhiễm lao tiềm ẩn bằng cách đo phản ứng miễn dịch của cơ thể với vi khuẩn lao.
- Tại sao cần xét nghiệm IGRA trước khi dùng thuốc sinh học? Các loại thuốc sinh học và ức chế miễn dịch có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, tăng nguy cơ tái hoạt động của bệnh lao. Xét nghiệm IGRA giúp xác định lao tiềm ẩn để có thể điều trị dự phòng, ngăn ngừa bệnh lao hoạt động.
- IGRA có tốt hơn TST (xét nghiệm da Mantoux) không? IGRA thường được coi là đặc hiệu hơn TST và không bị ảnh hưởng bởi việc tiêm vắc-xin BCG trước đó. Tuy nhiên, cả hai đều có vai trò trong sàng lọc lao tiềm ẩn tùy thuộc vào bối cảnh lâm sàng.
- Nếu kết quả IGRA không xác định thì sao? Kết quả không xác định có thể xảy ra, đặc biệt ở bệnh nhân đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại, thực hiện thêm các đánh giá khác hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia.
- Có cần xét nghiệm IGRA định kỳ sau khi đã điều trị thuốc sinh học không? Theo một số khuyến nghị, việc sàng lọc IGRA định kỳ hàng năm không được khuyến cáo ở những vùng có tỷ lệ mắc bệnh lao thấp, trừ khi có bằng chứng về phơi nhiễm lao mới.
5. Thông tin kiểm duyệt & tài liệu tham khảo
Thông tin kiểm duyệt:
- Tư vấn chuyên môn: PGS. TS. BS. Cao Thanh Ngọc, ThS. BS. Nguyễn Đông Lập - Khoa Nội cơ xương khớp, Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
- Ngày cập nhật: 2025-12-04
Tài liệu tham khảo:
- [1] Johnson, M. G., Bialas, R. W., Hall, R. P., & Stout, J. E. (2015). Should all patients undergoing treatment with biologic agents be screened annually for latent tuberculosis infection with an interferon gamma release assay?. J Dermatolog Treat, 27(4), 378–380. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6500384/. Truy cập: 2025-12-04.
- [2] Hashash, J. G., Abou Fadel, C., Hosni, M., Hassoun, L., Kanafani, Z., & Regueiro, M. D. (2020). Approach to Latent Tuberculosis Infection Screening Before Biologic Therapy in IBD Patients: PPD or IGRA?. Inflamm Bowel Dis, 26(9), 1315–1318. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32483628/. Truy cập: 2025-12-04.
- [3] Thi, A. A., Abbara, A., Bouri, S., Collin, S. M., Wolfson, P., Owen, L., Buell, K. G., John, L., & Hart, A. L. (2018). Challenges in screening for latent tuberculosis in inflammatory bowel disease prior to biologic treatment: a UK cohort study. Frontline Gastroenterol, 9(3), 234–240. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6056083/. Truy cập: 2025-12-04.
Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.