Thuốc kháng đông kháng vitamin K ở trẻ em: Những điều cần biết

Bình thường, cơ thể sẽ tạo cục máu đông để cầm máu khi có vết thương gây chảy máu – đây là tác dụng có lợi. Tuy nhiên, cục máu đông hình thành không đúng lúc, đúng chỗ có thể gây tắc mạch: tắc mạch vành (gây nhồi máu cơ tim), tắc mạch não (gây đột quỵ), tắc mạch phổi hoặc tắc các tĩnh mạch sâu.

Cũng như bất kỳ loại thuốc nào, thuốc kháng đông vừa có lợi nếu dùng đúng cách, nhưng cũng vừa có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu dùng sai. Có rất nhiều yếu tố tác động đến hiệu quả và an toàn khi sử dụng thuốc kháng đông, bao gồm liều lượng, cách uống thuốc, chế độ ăn uống và các thuốc khác dùng chung có thể làm thay đổi nồng độ thuốc kháng đông trong máu... Vì vậy, người thân của bệnh nhi cần nắm rõ được các thông tin quan trọng sau đây.

1. Thuốc kháng đông hoạt động ra sao?

Quá trình tạo cục máu đông gồm một chuỗi nhiều bước phức tạp, cần sự tham gia của nhiều yếu tố đông máu. Trong đó, cơ thể sử dụng vitamin K để sản xuất ra một số yếu tố đông máu thiết yếu. Thuốc kháng đông làm giảm quá trình này bằng cách ức chế việc tạo ra các yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K.

Do đặc tính chuyển hóa thuốc kháng đông của cơ thể, cần 3 - 5 ngày sau khi bắt đầu sử dụng hoặc sau khi thay đổi liều thuốc thì mới đạt được tác dụng điều trị mới. Tương tự, tác dụng kháng đông sẽ mất dần sau khi ngưng thuốc 3 - 5 ngày

2. Cách uống thuốc kháng đông

Hiện nay, thuốc kháng đông đường uống chỉ có chế phẩm dạng viên nén. Bạn có thể cho bé uống một phần viên thuốc với nước (theo đúng liều được kê đơn) hoặc nghiền thuốc và hòa với bất kỳ loại thực phẩm nào.
Nếu bắt buộc phải cho bệnh nhi uống thuốc qua ống thông mũi/miệng – dạ dày, bạn có thể hòa thuốc đã nghiền với nước ấm và bơm qua ống thông đó.
Nên uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày để tránh việc quên uống.
Bác sĩ có thể sẽ kê đơn liều thuốc khác nhau giữa các ngày trong tuần.

Bạn cần lưu ý về hình dạng viên thuốc, màu sắc, hàm lượng và cách chia thuốc theo đúng đơn thuốc của bác sĩ để tránh sử dụng sai liều. Hiện nay, thuốc kháng đông có các dạng viên với hàm lượng khác nhau như trong bảng sau. (BẢNG PHÂN BIỆT MỘT SỐ LOẠI THUỐC KHÁNG VITAMIN K HIỆN CÓ Ở VIỆT NAM)

3. Bệnh nhi được theo dõi như thế nào khi dùng thuốc kháng đông?

Các bé sử dụng thuốc kháng đông cần được theo dõi INR mỗi tháng (đôi khi cần theo dõi sát hơn, mỗi hai tuần) để chắc rằng liều lượng thuốc là phù hợp, thể hiện qua các xét nghiệm đông máu. Khi chỉ số INR thấp quá mức, điều này có nghĩa là liều thuốc kháng đông chưa đủ để ức chế sự tạo cục máu đông, bé có nguy cơ bị cục máu đông gây tắc mạch. Ngược lại, chỉ số INR cao quá mức nghĩa là bé đang bị tăng nguy cơ chảy máu (xuất huyết). Chính vì vậy, bé cần được theo dõi INR định kỳ khi uống thuốc kháng đông.

4. Tác dụng phụ của thuốc kháng đông?

Hai biến chứng chủ yếu liên quan đến thuốc kháng đông là tạo cục máu đông bất thường (khi liều thuốc không đủ) hoặc chảy máu (khi quá liều). Biến chứng chảy máu nghiêm trọng nhất là xuất huyết não hoặc xuất huyết tiêu hóa, tuy nhiên xuất huyết có thể xảy ra ở bất cứ nơi nào trên cơ thể.

5. Khi nào cần đi khám ngay?

Nhức đầu bất thường hoặc nhức đầu dữ dội, lơ mơ, lú lẫn, yếu liệt hoặc tê, mất cảm giác ở chân, tay. Đây có thể là triệu chứng của xuất huyết não
Ho ra máu đỏ tươi, lượng nhiều
Ói ra máu
Chảy máu không cầm được
Tiêu phân máu đỏ tươi

6. Cần lưu ý gì trong sinh hoạt hằng ngày khi uống thuốc kháng đông?

NÊN:

Theo dõi các triệu chứng chảy máu

Báo cho bác sĩ khi bệnh nhi bị té ngã, chấn thương hoặc bị ốm
Uống thuốc đúng liều
Luôn thông báo về việc bé đang uống thuốc kháng đông cho bác sĩ/nha sĩ MỖI LẦN đưa bé đi khám
Tái khám đúng hẹn để làm xét nghiệm theo dõi

KHÔNG NÊN

Không bao giờ uống bù gấp đôi liều thuốc nếu lỡ quên một liều
Không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều thuốc kháng đông của bé mà không hỏi ý kiến bác sĩ
Không tự ý cho bé uống thêm thuốc, vitamin hoặc các loại thực phẩm chức năng, thảo dược, thuốc bổ khác mà không hỏi ý kiến bác sĩ

7. Cần làm gì trước khi thực hiện phẫu thuật hoặc thủ thật xâm lấn?

có thể cần tạm ngưng thuốc kháng đông khi thực hiện các thủ thuật nha khoa (như nhổ răng…) hoặc các phẫu thuật, tiểu phẫu khác. Vì vậy, bạn luôn phải thông báo cho nha sĩ/bác sĩ khác biết rằng bé đang uống thuốc kháng đông trước khi thực hiện các phẫu thuật/thủ thuậ

8. Tương tác giữa thuốc kháng đông và các thuốc khác

bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi cho bé uống thêm một hoặc nhiều loại thuốc nào khác, bao gồm cả các loại thuốc thông dụng mua không cần đơn, thuốc có nguồn gốc thảo dược, thuốc đông y, thực phẩm chức năng, vitamin, thuốc bổ hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác.

9. Tương tác giữa thuốc kháng đông và các loại thức ăn

Vitamin K - Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin K có thể làm giảm tác dụng của thuốc kháng đông và tăng nguy cơ tạo cục máu đông trong cơ thể. Bé không cần phải tránh dùng các loại thực phẩm này, mà quan trọng là phải ăn một khẩu phần ổn định, để lượng vitamin K nhập vào cơ thể được giữ ở mức ổn định, không biến đổi nhiều