Vắc xin Tdap cho mẹ bầu: Giải đáp những câu hỏi thường gặp ở các mẹ bầu khám tại Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

Vắc xin Tdap (phòng 3  bệnh là uốn ván, bạch hầu, ho gà) đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ cả mẹ và bé khỏi những căn bệnh nguy hiểm, đặc biệt là ho gà và uốn ván ở trẻ sơ sinh. Bài viết này của Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh sẽ giải đáp những thắc mắc phổ biến nhất của các bà mẹ về việc tiêm vắc xin Tdap trong thai kỳ, dựa trên các khuyến nghị y tế cập nhật nhất năm 2025.

1. Vắc xin Tdap là gì và tại sao mẹ bầu cần tiêm?

1.1. Vắc xin Tdap giúp phòng những bệnh nào?

Vắc xin Tdap là vắc xin kết hợp giúp phòng ngừa ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: uốn ván (Tetanus), bạch hầu (diphtheria) và ho gà (pertussis) [2].

• Uốn ván: Gây cứng cơ đau đớn, có thể dẫn đến không mở được miệng, khó nuốt, khó thở hoặc tử vong [2].
• Bạch hầu: Có thể gây khó thở, suy tim, liệt hoặc tử vong [2].
• Ho gà: Còn được gọi là "ho gà" (whooping cough), gây ho dữ dội không kiểm soát, khiến người bệnh khó thở, ăn uống. Ho gà có thể cực kỳ nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ [2].

1.2. Bệnh ho gà nguy hiểm ra sao đối với trẻ sơ sinh?

Ho gà là bệnh nguy hiểm nhất đối với trẻ sơ sinh, đặc biệt trong vài tháng đầu đời [3]. Hầu hết các trường hợp tử vong do ho gà ở trẻ sơ sinh xảy ra ở những bé còn quá nhỏ để được bảo vệ đầy đủ bằng vắc xin ho gà dành cho trẻ em (thường bắt đầu từ 2 tháng tuổi) [3]. Trong giai đoạn này, trẻ sơ sinh có nguy cơ cao nhất mắc bệnh ho gà và gặp phải các biến chứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng như viêm phổi, co giật, tổn thương não hoặc tử vong [2], [3].

1.3. Tiêm vắc xin Tdap khi mang thai mang lại lợi ích gì cho em bé?

Tiêm vắc xin Tdap trong thai kỳ mang lại sự bảo vệ quan trọng cho cả mẹ và bé [3], [4]:

• Bảo vệ mẹ: Giúp người mẹ không mắc bệnh ho gà và truyền bệnh cho trẻ sơ sinh [3].
• Truyền kháng thể thụ động cho bé: Khi mẹ được tiêm Tdap, cơ thể mẹ sẽ tạo ra kháng thể. Những kháng thể này sẽ truyền qua nhau thai sang thai nhi, cung cấp miễn dịch thụ động cho bé trong vài tháng đầu đời – giai đoạn bé dễ bị tổn thương nhất trước ho gà [3], [4].
• Ngăn ngừa nhập viện và tử vong: Các nghiên cứu cho thấy tiêm Tdap trong thai kỳ giúp ngăn ngừa 78% các trường hợp ho gà ở trẻ dưới 2 tháng tuổi và hiệu quả lên đến 91% đối với các trường hợp phải nhập viện [3].

2. Khi nào mẹ bầu nên tiêm vắc xin Tdap?

2.1. Thời điểm tốt nhất để tiêm trong thai kỳ là khi nào

Mẹ bầu dù mang thai lần đầu tiên -  con so hay là con rạ thì vẫn nên tiêm một liều vắc xin Tdap trong mỗi lần mang thai, bất kể đã tiêm tiêm Tdap trước đó hay chưa [1], [3]. Thời điểm tối ưu để tiêm Tdap là từ tuần thứ 27 đến tuần thứ 36 của thai kỳ, ưu tiên tiêm vào đầu giai đoạn này vì việc tiêm chủng trong khoảng thời gian này giúp tối đa lượng kháng thể của mẹ và truyền được nhiều kháng thể thụ động sang thai nhi trong bụng mẹ[1], [3].

2.2. Nếu tôi đã tiêm Tdap trước đây, có cần tiêm lại khi mang thai không?

Có. Vẫn tiêm Tdap trong mỗi lần mang thai, ngay cả khi bạn đã tiêm Tdap trước đó khi còn trẻ hoặc đã tiêm trong những lần mang thai trước [1], [4]. Mục đích là để đảm bảo lượng kháng thể cao nhất được truyền sang cho mỗi em bé, cung cấp sự bảo vệ tốt nhất cho trẻ sơ sinh [3].

2.3. Tôi có thể tiêm Tdap cùng lúc với các vắc xin khác không?

Vắc xin Tdap có thể được tiêm cùng lúc với các vắc xin khác trong thai kỳ như vắc xin cúm, RSV hay uốn ván.

3. Tiêm vắc xin Tdap có an toàn cho mẹ và bé không?

3.1. Các tác dụng phụ thường gặp sau khi tiêm là gì?

Hầu hết các tác dụng phụ của vắc xin Tdap, kể cả khi tiêm trong thai kỳ, đều nhẹ hoặc trung bình và tự khỏi [3]. Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm [2]:

• Đau, đỏ hoặc sưng tại chỗ tiêm.
• Sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi.
• Buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng.

Các tác dụng phụ nghiêm trọng là cực kỳ hiếm [2], [3].

3.2. Vắc xin Tdap có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Cả hai loại vắc xin Tdap (Boostrix® và Adacel®) đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phê duyệt sử dụng trong thai kỳ. Bộ Y tế Việt Nam đã cấp phép 2 vắc xin cho thai phụ và theo dõi chặt chẽ tính an toàn của vắc xin thông qua Hệ thống Báo cáo Biến cố Bất lợi của Vắc xin và cho đến nay, chưa tìm thấy bất kỳ tín hiệu an toàn nào đáng lo ngại đối với phụ nữ mang thai hoặc em bé của họ sau khi tiêm Tdap.

3.3. Những trường hợp nào không nên tiêm vắc xin Tdap?

Bạn nên thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ tiêm chủng nếu bạn từng có [3]:

• Phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau liều vắc xin uốn ván, bạch hầu hoặc ho gà trước đó.
• Hôn mê, giảm ý thức hoặc co giật kéo dài trong vòng 7 ngày sau liều vắc xin ho gà trước đó.
• Tiền sử co giật hoặc các vấn đề về hệ thần kinh khác.
• Tiền sử Hội chứng Guillain-Barré (GBS).
• Đau hoặc sưng nghiêm trọng sau liều vắc xin uốn ván hoặc bạch hầu trước đó.

Trong một số trường hợp, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có thể quyết định hoãn tiêm Tdap [2]. Những người bị bệnh nhẹ, như cảm lạnh, vẫn có thể tiêm vắc xin. Tuy nhiên, những người bị bệnh vừa hoặc nặng thường nên đợi cho đến khi hồi phục [2].

4. Các Câu hỏi Thường gặp về Vắc xin Tdap cho Phụ nữ Mang thai (FAQ)

1. Tôi đã tiêm Tdap trước đây, có cần tiêm lại khi mang thai không?
   Có. CDC khuyến nghị tiêm một liều Tdap trong mỗi lần mang thai, bất kể bạn đã tiêm Tdap bao lâu trước đó. Việc này đảm bảo lượng kháng thể truyền sang em bé là cao nhất [1], [3].
2. Nếu tôi không tiêm vắc xin Tdap khi mang thai thì sao?
   Nếu không tiêm Tdap trong thai kỳ, em bé sẽ không nhận được kháng thể bảo vệ từ mẹ chống lại ho gà trong những tháng đầu đời, khiến bé có nguy cơ cao mắc bệnh nặng hoặc tử vong [3].
3. Vắc xin Tdap có ảnh hưởng đến thai nhi không?
   Không. Các nghiên cứu về tính an toàn của vắc xin Tdap đã cho thấy không có bằng chứng về tác hại đối với thai nhi. Vắc xin này được FDA phê duyệt và CDC khuyến nghị sử dụng an toàn trong thai kỳ [3], [4].
4. Tôi nên tiêm Tdap vào tam cá nguyệt nào?
   Thời điểm tối ưu là từ tuần thứ 27 đến tuần thứ 36 của thai kỳ, ưu tiên tiêm vào đầu giai đoạn này. Tuy nhiên, vắc xin có thể được tiêm bất kỳ lúc nào trong thai kỳ nếu có chỉ định [1], [3].
5. Tôi có thể tiêm Tdap cùng lúc với các vắc xin khác không?
   Có, vắc xin Tdap có thể được tiêm cùng lúc với các vắc xin khác mà không ảnh hưởng đến hiệu quả hoặc an toàn [2].
6. Vắc xin Tdap có bảo vệ khỏi uốn ván và bạch hầu không?
   Có, Tdap là vắc xin kết hợp bảo vệ khỏi uốn ván, bạch hầu và ho gà [2].
7. Ai nên được tiêm Tdap ngoài mẹ bầu để bảo vệ trẻ sơ sinh?
   Tất cả những người tiếp xúc gần với trẻ sơ sinh (cha, ông bà, người chăm sóc) cũng nên được tiêm Tdap để tạo "vùng bảo vệ" (cocooning) xung quanh em bé. Tuy nhiên, việc tiêm phòng cho mẹ bầu là quan trọng nhất vì nó truyền kháng thể trực tiếp cho bé [3].

5. Thông tin kiểm duyệt & tài liệu tham khảo

Tư vấn chuyên môn: Ths.BS Nguyễn Hiền Minh
Ngày cập nhật: 2025-11-15

Tài liệu tham khảo:

• [1] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Guidelines for Vaccinating Pregnant Women. https://www.cdc.gov/vaccines-pregnancy/hcp/vaccination-guidelines/index.html. Truy cập: 2025-11-15.
• [2] World Health Organization. Pertussis Vaccines: WHO Position Paper. Wkly Epidemiol Rec. 2015;90(35):433-4
• [3] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Vaccinating Pregnant Patients | Whooping Cough. https://www.cdc.gov/pertussis/hcp/vaccine-recommendations/vaccinating-pregnant-patients.html. Truy cập: 2025-11-15.
• [4] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Pregnancy and Vaccines. https://www.cdc.gov/vaccine-safety/about/pregnancy.html. Truy cập: 2025-11-15.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết