Polyp đại tràng và những điều cần biết

1. Nội soi đại tràng và cắt Polyp: Chìa khóa vàng bảo vệ sức khỏe đường ruột

Polyp đại tràng là những tổn thương nhỏ phát triển trên niêm mạc đại trực tràng. Mặc dù đa số polyp lành tính, một số loại polyp có thể tiềm ẩn nguy cơ phát triển thành ung thư đại trực tràng theo thời gian. Nội soi đại tràng đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm và loại bỏ các polyp này, giúp bảo vệ sức khỏe đường ruột và ngăn ngừa ung thư hiệu quả.

2. Khái niệm về polyp đại tràng.

2.1. Polyp đại tràng là gì?

Polyp đại tràng là sự phát triển bất thường của các tế bào trên lớp niêm mạc bên trong đại trực tràng. Đa số các polyp đều lành tính, nhưng một số loại có thể biến đổi thành ung thư đại trực tràng nếu không được loại bỏ kịp thời [1, 4].

2.2. Phân loại polyp đại tràng

Polyp tăng sản (Hyperplastic polyps): Đây là loại phổ biến nhất, thường rất nhỏ và không có khả năng ác tính
Polyp tăng sản
Polyp tuyến (Adenomatous polyps): Đây là loại polyp phổ biến nhất, có thể có kích thước từ nhỏ đến khá lớn. Chúngđược xem là các tổn thương tiền ung thư, có khả năng phát triển thành ung thư đại trực tràng.
Polyp răng cưa (serrated polyps): Bao gồm polyp răng cưa không cuống (sessile serrated lesions) và polyp tuyến răng cưa truyền thống (traditional serrated adenomas). Các polyp răng cưa không cuống có thể có tiềm năng ác tính đáng kể nếu có loạn sản

Polyp có thể có cuống (pedunculated) hoặc không cuống (sessile).

polyp tuyến có cuống (1).png — *Polyp có cuống*

2.3. Nguy cơ ung thư từ polyp đại tràng

Hầu hết các trường hợp ung thư đại trực tràng đều bắt đầu từ các polyp [1]. Quá trình một polyp lành tính chuyển thành ung thư thường mất từ 5 đến 15 năm [4]. Việc phát hiện và loại bỏ các polyp tiền ung thư thông qua nội soi đại tràng là rất quan trọng để ngăn ngừa ung thư phát triển [1, 4].

Nguyên nhân chính xác gây ra polyp chưa được hiểu rõ hoàn toàn [4]. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng phát triển polyp, bao gồm [4]:

Tuổi tác: Người từ 50 tuổi trở lên có nguy cơ cao hơn. Khoảng 1 trong 4 người trên 50 tuổi sẽ phát triển ít nhất một polyp đại tràng [4].
Tiền sử: Đã từng có polyp trước đây.
Di truyền: Có người thân trong gia đình (cha mẹ, anh chị em ruột) từng mắc polyp hoặc ung thư đại trực tràng [1, 4].
Chế độ ăn uống: Tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu chất béo, thịt đỏ.
Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá, uống rượu bia, ít vận động, thừa cân hoặc béo phì.

3. Nội soi đại trực tràng: tiêu chuẩn vàng giúp chẩn đoán và điều trị sớm

Nội soi đại tràng là một thủ thuật y tế sử dụng một ống mềm, có gắn camera nhỏ ở đầu (ống nội soi) giúp kiểm tra toàn bộ chiều dài của đại trực tràng. Đây là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện và loại bỏ các polyp, từ đó ngăn ngừa ung thư đại trực tràng [1].

3.1. Lợi ích của nội soi đại tràng:

Phát hiện sớm: Cho phép bác sĩ nhìn thấy và phát hiện các polyp hoặc các dấu hiệu bất thường khác ngay cả khi chúng còn rất nhỏ và chưa gây triệu chứng.
Ngăn ngừa ung thư: Các polyp phát hiện trong quá trình nội soi thường được loại bỏ ngay lập tức, ngăn chặn chúng biến đổi thành ung thư.
Chẩn đoán chính xác: Có thể lấy mẫu mô (sinh thiết) để xét nghiệm, xác định bản chất của polyp hoặc các tổn thương khác.
Điều trị: Một số thủ thuật điều trị như cắt polyp có thể được thực hiện ngay trong quá trình nội soi.

3.2. Các kỹ thuật cắt polyp đại tràng qua nội soi: An toàn và hiệu quả

Khi polyp được phát hiện trong quá trình nội soi đại tràng, bác sĩ thường sẽ loại bỏ chúng ngay lập tức [1]. Kỹ thuật cắt polyp qua nội soi là một thủ thuật ít xâm lấn, an toàn và hiệu quả.

Cắt polyp bằng thòng lọng lạnh (Cold Snare Polypectomy - CSP): Thường được sử dụng cho các polyp nhỏ (dưới 1cm). Phương pháp này sử dụng một thòng lọng kim loại để cắt polyp mà không cần dùng nhiệt điện.
Cắt polyp bằng thòng lọng nhiệt (Hot Snare Polypectomy): Dùng thòng lọng có đốt điện để cắt và cầm máu đồng thời.

cắt polyp.png — *Cắt polyp bằng thòng lọng*

Cắt niêm mạc qua nội soi (Endoscopic Mucosal Resection - EMR): Đối với các polyp lớn hơn, bác sĩ có thể tiêm một dung dịch đặc biệt vào dưới polyp để nâng nó lên, sau đó dùng thòng lọng để cắt bỏ. Phương pháp này thường được áp dụng cho các polyp lớn hơn 2cm [4].
Phẫu thuật tách dưới niêm mạc qua nội soi (Endoscopic Submucosal Dissection - ESD): Đây là kỹ thuật phức tạp hơn, thường được dùng cho các polyp rất lớn hoặc các tổn thương phẳng, khó loại bỏ bằng EMR. Kỹ thuật này giúp loại bỏ toàn bộ khối tổn thương [4].

Ưu điểm của cắt polyp qua nội soi

Ít xâm lấn: Không cần phẫu thuật mở, giúp giảm đau đớn và thời gian hồi phục cho bệnh nhân.
Hồi phục nhanh: Bệnh nhân thường có thể về nhà trong ngày hoặc sau một thời gian ngắn theo dõi.
Hiệu quả cao: Loại bỏ polyp triệt để, ngăn ngừa sự phát triển thành ung thư.

Những rủi ro tiềm ẩn và cách phòng ngừa

Mặc dù an toàn, cắt polyp qua nội soi vẫn có một số rủi ro nhỏ:

Chảy máu: Có thể xảy ra ngay lập tức hoặc chậm hơn (trong vòng 14 ngày) sau thủ thuật. Nguy cơ chảy máu cao hơn đối với các polyp lớn hoặc ở những bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông máu [4, 5].
Thủng ruột: Là một biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, có thể cần phẫu thuật cấp cứu [4].
Tái phát: Polyp có thể tái phát ở cùng vị trí hoặc xuất hiện ở những vị trí khác [4].

Để giảm thiểu rủi ro, điều quan trọng là phải tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về việc ngừng thuốc chống đông máu trước thủ thuật, và báo ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào sau nội soi [4].

4. Chăm sóc và theo dõi sau khi cắt polyp

Sau khi cắt polyp, việc chăm sóc và theo dõi đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo quá trình hồi phục và ngăn ngừa các biến chứng.

4.1. Những điều cần biết sau khi cắt polyp

Cảm giác khó chịu nhẹ: Bạn có thể cảm thấy hơi khó chịu, chướng bụng hoặc đau quặn nhẹ.
Hạn chế hoạt động: Bác sĩ có thể khuyên tránh nâng vật nặng hoặc tập thể dục gắng sức trong khoảng 2 tuần sau khi cắt polyp lớn để giảm nguy cơ biến chứng..

Phòng ngừa táo bón: Ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống đủ nước mỗi ngày.

Kết quả giải phẫu bệnh: Kết quả sẽ có sau khoảng 3-5 ngày và sẽ được bác sĩ thông báo, giải thích chi tiết về loại polyp, liệu có tế bào ung thư hay không, và liệu tất cả polyp đã được loại bỏ hoàn toàn chưa.

4.2. Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám ngay

Chảy máu và thủng ruột là những rủi ro dù tỉ lệ thấp nhưng vẫn có khả năng xảy ra do đó bạn cần liên hệ ngay với khoa nội soi hoặc đến bệnh viện nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

Đi ngoài ra máu tươi hoặc cục máu đông với lượng nhiều (hơn vài muỗng canh).
Đau bụng dữ dội, dai dẳng và không thuyên giảm.
Bụng chướng to nghiêm trọng.
Sốt, ớn lạnh.

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Polyp đại tràng có di truyền không?
Có, polyp đại tràng có thể có yếu tố di truyền. Nếu có người thân trong gia đình mắc polyp hoặc ung thư đại trực tràng, nguy cơ của bạn có thể cao hơn [1, 4].
Cắt polyp có đau không và có cần gây mê không?
Trong quá trình nội soi và cắt polyp, bạn thường được gây mê hoặc an thần để không cảm thấy đau hoặc khó chịu. Sau thủ thuật, bạn có thể cảm thấy chướng bụng hoặc khó chịu nhẹ [4].
Tôi cần kiêng cữ gì sau khi cắt polyp?
Bác sĩ sẽ đưa ra hướng dẫn cụ thể về chế độ ăn uống và hoạt động thể chất. Thường bạn sẽ cần tránh các hoạt động gắng sức và một số loại thực phẩm nhất định trong vài ngày hoặc vài tuần [4].
Có phải tất cả các polyp phát hiện đều phải cắt bỏ không?
Hầu hết các polyp được phát hiện trong quá trình nội soi sẽ được cắt bỏ. Tuy nhiên, một số polyp tăng sản rất nhỏ có thể được theo dõi thay vì cắt bỏ ngay lập tức, tùy thuộc vào đánh giá của bác sĩ [4].
Khi nào tôi có thể ăn uống và sinh hoạt bình thường sau nội soi và cắt polyp?
Bạn thường có thể ăn uống nhẹ nhàng sau khi hồi tỉnh hoàn toàn. Đối với các hoạt động thể chất, bác sĩ sẽ cho lời khuyên cụ thể, thường là tránh gắng sức trong khoảng 2 tuần sau khi cắt polyp lớn [4].

6. Tài liệu tham khảo

[1] American Cancer Society (2025). What to Know If Polyps Were Found During Your Colonoscopy. https://www.cancer.org/cancer/latest-news/what-to-know-if-polyps-were-found-during-your-colonoscopy.html. Truy cập: 2025-12-11.
[2] Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. POLYP ĐẠI TRÀNG: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ. https://umcclinic.com.vn/polyp-dai-trang. Truy cập: 2025-12-11.
[3] United Lincolnshire Hospitals (N.D.). Colonic Polyps Information after polypectomy. https://www.ulh.nhs.uk/patients/patient-information-library/colonic-polyps-information-after-polypectomy/. Truy cập: 2025-12-11.
[4] Gateshead Health NHS Foundation Trust (2025). Endoscopic Removal of Large Colonic Polyps. https://www.gatesheadhealth.nhs.uk/resources/endoscopic-removal-of-large-colonic-polyps/. Truy cập: 2025-12-11.
[5] Kang, S. J., Tae, C. H., Bang, C. S., et al. (2024). International Digestive Endoscopy Network consensus on the management of antithrombotic agents in patients undergoing gastrointestinal endoscopy. Clin Endosc, 57(2), 141–157. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10984749/. Truy cập: 2025-12-11.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.