Từ nỗi lo đến an tâm: Câu chuyện thực tế về nội soi dạ dày tá tràng và những điều bạn cần biết

Chị Mai, một nhân viên văn phòng 35 tuổi, thường xuyên bị ợ nóng, khó tiêu và đau thượng vị. Chị Mai đã đăng ký khám phòng khám tiêu hoá gan mật tại bệnh viện Đại học Y dược qua app UMC care. Sau khi thăm khám chị được bác sĩ khuyên nên nội soi thực quản dạ dày tá tràng. "Ban đầu tôi rất lo lắng, nghe nói nội soi khó chịu lắm, sợ đau, sợ không chịu được," chị Mai chia sẻ. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ và được các bác sĩ tại Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) tư vấn tận tình, chị đã tự tin hơn để thực hiện thủ thuật này. Hành trình của chị Mai không chỉ giúp chị tìm ra nguyên nhân bệnh mà còn mang lại sự an tâm, xóa tan những định kiến về nội soi.

1. Nội soi thực quản dạ dày tá tràng là gì?

1.1. Định nghĩa và mục đích

Nội soi thực quản dạ dày tá tràng (còn gọi là nội soi tiêu hóa trên, nội soi dạ dày, hoặc Esophagogastroduodenoscopy - EGD) là một thủ thuật y tế sử dụng một ống nhỏ, mềm dẻo có gắn camera (ống nội soi) để quan sát trực tiếp niêm mạc bên trong thực quản, dạ dày và phần đầu của ruột non (tá tràng) [1, 2].

Mục đích chính của thủ thuật này là:

Tìm nguyên nhân của các triệu chứng không rõ ràng như đau bụng kéo dài, ợ nóng, buồn nôn, nôn mửa, khó nuốt, sụt cân không giải thích được, hoặc đi ngoài phân đen [2, 3].
Chẩn đoán các bệnh lý như viêm thực quản, viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản (GERD), bệnh Celiac, polyp, khối u hoặc ung thư [2, 3].
Thực hiện các can thiệp điều trị nhỏ như lấy mẫu sinh thiết (mô), cầm máu vết loét, hoặc nong các đoạn thực quản bị hẹp [2, 3].

1.2. Khi nào cần nội soi?

Bác sĩ có thể chỉ định nội soi thực quản dạ dày tá tràng khi bạn có các triệu chứng sau [3]:

Đau bụng trên dai dẳng hoặc khó chịu.
Buồn nôn hoặc nôn mửa không rõ nguyên nhân.
Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.
Ợ nóng kéo dài không đáp ứng với điều trị thông thường.
Sụt cân không giải thích được.
Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân.
Đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu.
Cần theo dõi các bệnh lý đã được chẩn đoán như Barrett thực quản, polyp hoặc giãn tĩnh mạch thực quản do xơ gan [2, 3].

1.3. Chuẩn bị trước nội soi: Giúp chị Mai vượt qua nỗi lo

Quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng là chìa khóa để nội soi diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác. Chị Mai đã được hướng dẫn chi tiết các bước sau:

Thăm khám và tư vấn với bác sĩ

Trước khi nội soi, chị Mai đã tư vấn với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Bác sĩ hỏi về tiền sử bệnh, các loại thuốc đang dùng. Để đảm bảo an toàn và kết quả chính xác, chị Mai được tư vấn cần thực hiện các hướng dẫn sau:

Nhịn ăn – uống

⏰ Không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì (kể cả nước lọc) trong khoảng 6-8 giờ trước khi nội soi.
✅ Nếu quá đói: chỉ được uống nước không màu (nước lọc, nước đường, nước dừa)

Thuốc đang sử dụng

Thông báo cho bác sĩ tất cả các loại thuốc đang dùng
Một số thuốc có thể cần tạm ngưng hoặc điều chỉnh liều (thuốc chống đông, aspirin, NSAIDs, thuốc tiểu đường…)

⚠️ Không tự ý ngưng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ

Người nhà đi cùng

Bắt buộc người bệnh hoặc thân nhân phải ký cam kết nội soi và phải có người nhà đi theo.

Đối với người bệnh thực hiện thủ thuật kèm theo (như cắt polyp, thắt tĩnh mạch thực quản, chích cầm máu…)
Bệnh nhân dưới 18 tuổi và trên 60 tuổi
Người bệnh nội soi gây mê người bệnh sẽ không được phép tự lái xe về nhà sau thủ thuật do tác dụng của thuốc an thần

1.4. Diễn biến trong quá trình nội soi: Trải nghiệm của chị Mai

"Khi có tờ phiếu chỉ định và đã thanh toán, tôi vẫn còn chút hồi hộp, nhưng nhân viên khoa Nội soi rất ân cần, giải thích cặn kẽ từng bước khiến tôi yên tâm hơn rất nhiều," chị Mai kể lại.

Khi có số thứ tự: tôi được các bạn hướng dẫn theo dõi số thứ tự đã ghi trong tờ phiếu chỉ định của bạn và đối chiếu với số thứ tự đang hiển thị trên màn hình tivi trước khoa nội soi và được nhân viên hướng dẫn đến ngồi trước ghế phòng tương ứng khi đến số thứ tự của mình.

Giảm đau

Để giảm thiểu sự khó chịu và lo lắng, chị Mai được xịt thuốc làm tê họng cũng được sử dụng để ngăn phản xạ buồn nôn [2, 3].

Tiến hành nội soi

Chị Mai được yêu cầu nằm nghiêng sang trái trên giường khám.
Một dụng cụ bảo vệ miệng (mouth guard) được đặt vào miệng để giữ cho miệng mở và bảo vệ răng cũng như ống nội soi [3].
Bác sĩ nhẹ nhàng đưa ống nội soi qua miệng, xuống thực quản, dạ dày và vào tá tràng [2].
Ống nội soi sẽ bơm một lượng nhỏ không khí vào dạ dày và tá tràng để làm căng các cơ quan này, giúp bác sĩ quan sát rõ hơn niêm mạc bên trong [2, 3].
Hình ảnh từ camera trên ống nội soi được truyền trực tiếp lên màn hình, cho phép bác sĩ kiểm tra kỹ lưỡng niêm mạc đường tiêu hóa trên [2].
Tư thế nằm nghiêng trái khi nội soi

Lấy mẫu sinh thiết (nếu cần)

Trong quá trình nội soi, nếu phát hiện bất thường như viêm loét, polyp hoặc các vùng niêm mạc nghi ngờ, bác sĩ có thể sử dụng các dụng cụ nhỏ đi kèm qua ống nội soi để lấy một mẫu mô nhỏ (sinh thiết) [2, 3]. Quá trình này hoàn toàn không gây đau đớn cho người bệnh. Mẫu sinh thiết sau đó sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích dưới kính hiển vi, giúp đưa ra chẩn đoán chính xác hơn [2].

Sau nội soi: Hồi phục và những điều cần lưu ý

"Sau khi tỉnh dậy, tôi thấy hơi choáng váng và đau họng nhẹ, nhưng cảm giác lo lắng đã hoàn toàn biến mất. Các y tá rất chu đáo hướng dẫn tôi cách chăm sóc sau nội soi," chị Mai chia sẻ.

Thời gian hồi phục tại bệnh viện

Sau khi nội soi, người bệnh hướng dẫn xúc miệng để giảm cảm giác khó chịu thuốc tê

Nhận kết quả & thuốc

Đọc kết quả – tư vấn

Theo dõi kết quả qua UMC Care hoặc SMS
Quay lại phòng khám để bác sĩ tư vấn và kê đơn

Các triệu chứng thường gặp sau nội soi

Một số triệu chứng nhẹ có thể xuất hiện sau nội soi và thường tự hết trong thời gian ngắn [2, 3]:

Đau họng nhẹ: Do ống nội soi đi qua họng.
Đầy hơi, chướng bụng: Do không khí được bơm vào trong quá trình nội soi.
Buồn nôn nhẹ: Do tác dụng phụ của thuốc an thần.

Chăm sóc tại nhà

Nghỉ ngơi: Nên nghỉ ngơi hoàn toàn trong ngày nội soi và tránh các hoạt động đòi hỏi sự tập trung cao (lái xe, vận hành máy móc, đưa ra quyết định quan trọng) do tác dụng của thuốc an thần [2].
Ăn uống: Bắt đầu với đồ ăn lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp. Tránh đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia và các chất kích thích trong ít nhất 24 giờ đầu hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Uống thuốc: Tiếp tục dùng các loại thuốc thông thường theo chỉ định của bác sĩ.

1.5. Khi nào cần tái khám hoặc liên hệ bác sĩ?

Kết quả sơ bộ của nội soi có thể được bác sĩ thông báo ngay sau thủ thuật. Nếu có sinh thiết, kết quả chi tiết sẽ có sau vài ngày. Bạn cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ để được giải thích cụ thể về kết quả và kế hoạch điều trị (nếu có).

Bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu sau [2, 3]:

Đau bụng dữ dội hoặc tăng dần.
Sốt.
Nôn mửa liên tục hoặc nôn ra máu.
Đi ngoài phân đen hoặc có máu.
Khó thở.
Đau ngực.

1.6. Lợi ích và rủi ro của nội soi

Lợi ích chẩn đoán và điều trị

Nội soi thực quản dạ dày tá tràng là một thủ thuật an toàn và rất hiệu quả trong việc chẩn đoán chính xác nhiều bệnh lý đường tiêu hóa trên [2]. Nhờ khả năng quan sát trực tiếp niêm mạc và lấy mẫu sinh thiết, nội soi giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, kịp thời, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Các rủi ro tiềm ẩn (hiếm gặp)

Mặc dù nội soi là thủ thuật an toàn, nhưng vẫn có một số rủi ro nhỏ có thể xảy ra, bao gồm [2, 3]:

Phản ứng với thuốc an thần: Có thể gây ra các vấn đề về hô hấp hoặc tim mạch.
Thủng tạng: Xảy ra khi ống nội soi gây ra một lỗ thủng nhỏ ở thực quản, dạ dày hoặc tá tràng. Đây là biến chứng rất hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, có thể cần can thiệp phẫu thuật [2, 3].
Chảy máu: Thường nhẹ và tự cầm, đặc biệt nếu có lấy sinh thiết [2].

2. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nội soi có đau không? Với kỹ thuật nội soi gây mê/tiền mê hiện nay, người bệnh thường sẽ không cảm thấy đau đớn hay khó chịu trong suốt quá trình nội soi và không nhớ gì về thủ thuật [2, 3].
Có cần người nhà đi cùng không? Có. Do thuốc an thần có thể ảnh hưởng đến khả năng phán đoán và phản xạ, bạn cần có người thân đi cùng để đưa về nhà sau khi nội soi [2, 3].
Mất bao lâu để có kết quả nội soi? Kết quả sơ bộ có thể được bác sĩ thông báo ngay sau thủ thuật. Nếu có lấy mẫu sinh thiết, kết quả giải phẫu bệnh thường mất vài ngày đến một tuần [2].
Tôi có thể ăn uống bình thường ngay sau nội soi không? Sau khi nội soi, bạn cần chờ cho đến khi hết tê họng và phản xạ nuốt trở lại bình thường. Nên bắt đầu với thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa và tránh các chất kích thích trong 24 giờ đầu [3].
Nội soi gây mê có an toàn không? Nội soi gây mê được đánh giá là an toàn khi được thực hiện bởi đội ngũ y tế có chuyên môn và tại các cơ sở y tế uy tín. Các dấu hiệu sinh tồn của người bệnh sẽ được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình [2, 3].

3. Tài liệu tham khảo

National Center for Biotechnology Information (NCBI). (2023). Esophagogastroduodenoscopy.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532268/. Truy cập: 2025-12-17.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). (2023). Upper GI Endoscopy.
https://www.niddk.nih.gov/health-information/diagnostic-tests/upper-gi-endoscopy. Truy cập: 2025-12-17.
MedlinePlus. (2023). EGD - esophagogastroduodenoscopy.
https://medlineplus.gov/ency/article/003888.htm. Truy cập: 2025-12-17.

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.