Patient & CommunityMedical ExpertUMCers
Booking|Bidding|Contact
Logo
logo pre header
UMC CARE APP
BookingBidding
Tiếng việt
English

PDL-1 và Ung thư: Hiểu về liệu pháp miễn dịch hiện đại

|
Pathology Department
A23-086
ThS BS.
Nguyễn Hoàng Vinh
Khoa Giải phẫu bệnh
View detail
Tìm hiểu về protein PDL-1, cách tế bào ung thư lợi dụng nó để trốn tránh hệ miễn dịch và vai trò của xét nghiệm PDL-1 trong điều trị ung thư hiện đại.

Trong cuộc chiến chống ung thư, hệ miễn dịch của cơ thể đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, các tế bào ung thư thường có cách để né tránh sự tấn công này. Một trong những cách đó là thông qua việc sử dụng một protein gọi là PDL-1 (Programmed Cell Death Ligand 1) [1, 2]. Vì vậy, hiểu về PDL-1 giúp chúng ta hiểu hơn về các phương pháp điều trị ung thư mới, cụ thể là liệu pháp miễn dịch.

1. PDL-1 là gì và ung thư lợi dụng nó như thế nào?

PDL-1 là một loại protein có mặt trên bề mặt của nhiều loại tế bào, bao gồm cả tế bào ung thư [1, 3]. Chức năng bình thường của PDL-1 là giúp điều hòa hệ miễn dịch, ngăn không cho hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào khỏe mạnh của cơ thể [1, 5].

Tuy nhiên, tế bào ung thư đã học cách lợi dụng cơ chế này. Khi PDL-1 trên tế bào ung thư liên kết với một thụ thể gọi là PD-1 trên tế bào miễn dịch (gọi là tế bào T), nó sẽ gửi tín hiệu ức chế. Tín hiệu này làm cho tế bào T mất đi khả năng tiêu diệt tế bào ung thư, giống như việc tế bào ung thư dùng PDL-1 làm một "tấm khiên" vô hình để che giấu khỏi sự tấn công của hệ miễn dịch [1, 4, 5].

2. Xét nghiệm PDL-1 trong Giải phẫu bệnh

Để biết liệu liệu pháp miễn dịch có hiệu quả với bệnh nhân hay không, các bác sĩ sẽ cần xác định mức độ biểu hiện PDL-1 trên khối u. Khoa Giải phẫu bệnh đóng vai trò then chốt trong việc này [7, 8].

Phương pháp chính để phát hiện PDL-1 là hóa mô miễn dịch (IHC), được thực hiện trên mẫu mô sinh thiết lấy từ khối u [7, 9]. Bác sĩ Giải phẫu bệnh sẽ sử dụng các hóa chất đặc biệt để nhuộm và phát hiện protein PDL-1 trên tế bào ung thư và/hoặc các tế bào miễn dịch xung quanh khối u [7, 9].

Có nhiều loại hóa chất (kháng thể) và cách tính điểm khác nhau để đánh giá PDL-1, tùy thuộc vào loại ung thư và loại thuốc miễn dịch sẽ được sử dụng [7]. Kết quả xét nghiệm này rất quan trọng để bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp nhất cho từng bệnh nhân [7].

3. PDL-1 và liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư

PDL-1 là một dấu ấn sinh học quan trọng giúp dự đoán khả năng đáp ứng của bệnh nhân ung thư với các loại thuốc điều trị miễn dịch mới [1, 5].

Các loại thuốc điều trị miễn dịch, còn gọi là thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (Immune Checkpoint Inhibitors - ICIs), hoạt động bằng cách ngăn chặn sự liên kết giữa PDL-1 và PD-1 [1, 5, 11]. Điều này giúp "gỡ bỏ" tấm khiên của tế bào ung thư, giải phóng lymphô bào T để chúng có thể nhận diện và tiêu diệt khối u [1, 5].

Thông thường, bệnh nhân có khối u biểu hiện PDL-1 dương tính ở mức độ cao có xu hướng đáp ứng tốt hơn với liệu pháp miễn dịch [5, 11]. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp bệnh nhân PDL-1 âm tính nhưng vẫn đáp ứng, hoặc PDL-1 dương tính nhưng không đáp ứng [5, 10]. Điều này cho thấy vai trò của PDL-1 rất phức tạp và các bác sĩ cần xem xét nhiều yếu tố khác để đưa ra quyết định điều trị tối ưu [5, 10].

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

  1. PDL-1 có ở tất cả các loại ung thư không? Không, PDL-1 không biểu hiện ở tất cả các loại ung thư và mức độ biểu hiện cũng khác nhau tùy thuộc vào loại ung thư và từng bệnh nhân [1, 5].

  2. Kết quả xét nghiệm PDL-1 âm tính có nghĩa là không thể điều trị miễn dịch không? Không nhất thiết. Mặc dù bệnh nhân PDL-1 dương tính thường đáp ứng tốt hơn, một số bệnh nhân PDL-1 âm tính vẫn có thể hưởng lợi từ liệu pháp miễn dịch [5, 10].

  3. Tại sao cần phải làm lại xét nghiệm PDL-1? Mức độ biểu hiện PDL-1 có thể thay đổi theo thời gian hoặc sau các đợt điều trị. Xét nghiệm lại có thể cung cấp thông tin cập nhật để điều chỉnh phác đồ điều trị [7, 15].

  4. PDL-1 khác gì so với PD-1? PDL-1 là protein trên tế bào ung thư (kẻ gửi tín hiệu), còn PD-1 là thụ thể trên tế bào miễn dịch (kẻ nhận tín hiệu). Chúng tương tác với nhau để ức chế hệ miễn dịch [1, 3].

5. Tài liệu tham khảo

  1. Han, Y., Liu, D., & Li, L. (2020). PD-1/PD-L1 pathway: current researches in cancer. Am J Cancer Res, 10(3), 727–742. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7136921/.

  2. Cha, J. H., Chan, L. C., Li, C. W., Hsu, J. L., & Hung, M. C. (2019). Mechanisms controlling PD-L1 expression in cancer. Mol Cell, 76(3), 359–370. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6981282/.

  3. Parvez, A., Choudhary, F., Mudgal, P., Khan, R., Qureshi, K. A., Farooqi, H., & Aspatwar, A. (2023). PD-1 and PD-L1: architects of immune symphony and immunotherapy breakthroughs in cancer treatment. Front Immunol, 14, 1296341. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10722272/.

  4. Jiang, Y., Chen, M., Nie, H., & Yuan, Y. (2019). PD-1 and PD-L1 in cancer immunotherapy: clinical implications and future considerations. Hum Vaccin Immunother, 15(5), 1111–1122. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6605868/.

  5. Sun, C., Mezzadra, R., & Schumacher, T. N. (2018). Regulation and Function of the PD-L1 Checkpoint. Immunity, 48(3), 434–452. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7116507/.

  6. National Cancer Institute. (n.d.). Immune Checkpoint Inhibitors. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/immunotherapy/checkpoint-inhibitors.

  7. Akhtar, M., Rashid, S., & Al-Bozom, I. A. (2021). PD−L1 immunostaining: what pathologists need to know. Diagn Pathol, 16(1), 94. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8543866/.

  8. Zak, K. M., Kitel, R., Przetocka, S., Golik, P., Guzik, K., Musielak, B., Dömling, A., Dubin, G., & Holak, T. A. (2015). Structure of the Complex of Human Programmed Death 1, PD-1, and Its Ligand PD-L1. Structure, 23(12), 2341–2348. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4752817/.

  9. Keir, M. E., Butte, M. J., Freeman, G. J., & Sharpe, A. H. (2008). PD-1 and Its Ligands in Tolerance and Immunity. Annu Rev Immunol, 26, 677–704. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10637733/.

  10. Ribas, A., & Hu-Lieskovan, S. (2016). What does PD-L1 positive or negative mean? J Exp Med, 213(13), 2835–2840. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5154949/.

  11. Sun, J. Y., Zhang, D., Wu, S., Xu, M., Zhou, X., Lu, X. J., & Ji, J. (2020). Resistance to PD-1/PD-L1 blockade cancer immunotherapy: mechanisms, predictive factors, and future perspectives. Biomark Res, 8, 35. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7450549/.

  12. Chen, Y., Pei, Y., Luo, J., Huang, Z., Yu, J., & Meng, X. (2020). Looking for the optimal PD-1/PD-L1 inhibitor in cancer treatment: A comparison in basic structure, function, and clinical practice. Front Immunol, 11, 1088. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7274131/.

  13. Wu, X., Gu, Z., Chen, Y., Chen, B., Chen, W., Weng, L., & Liu, X. (2019). Application of PD-1 blockade in cancer immunotherapy. Comput Struct Biotechnol J, 17, 661–674. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6558092/.

  14. Yi, M., Zheng, X., Niu, M., Zhu, S., Ge, H., & Wu, K. (2022). Combination strategies with PD-1/PD-L1 blockade: current advances and future directions. Mol Cancer, 21(1), 28. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8780712/.

  15. Guo, L., Song, P., Xue, X., Guo, C., Han, L., Fang, Q., Ying, J., Gao, S., & Li, W. (2019). Variation of programmed death ligand 1 expression after platinum-based neoadjuvant chemotherapy in lung cancer. J Immunother, 42(6), 215–220. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6587215/.

Tags:
Ung thưGiải phẫu bệnhLiệu pháp miễn dịchPDL-1
Share

Related Posts