Patient & CommunityMedical ExpertUMCers
Booking|Bidding|Contact
Logo
logo pre header
UMC CARE APP
BookingBidding
Tiếng việt
English

Sàng lọc và tầm soát ung thư dạ dày sớm: Ai cần, khi nào và lợi ích mang lại

|
Endoscopy Department
Ung thư dạ dày sớm có thể chữa khỏi với tỷ lệ cao. Tìm hiểu ai cần sàng lọc, thời điểm thích hợp và lợi ích của tầm soát để bảo vệ sức khỏe dạ dày.

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm, nhưng việc phát hiện sớm có thể cải thiện đáng kể cơ hội điều trị thành công. Sàng lọc và tầm soát đóng vai trò then chốt trong việc nhận diện bệnh ở giai đoạn đầu, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Bài viết này sẽ đi sâu vào đối tượng cần sàng lọc, thời điểm thích hợp và những lợi ích quan trọng mà quy trình này mang lại, giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe dạ dày của mình.

1. Người bệnh nên biết về ung thư dạ dày sớm

1.1. Ung thư dạ dày là gì?

Ung thư dạ dày là sự phát triển bất thường của các tế bào ác tính trong niêm mạc dạ dày. Ung thư dạ dày sớm (Early Gastric Cancer - EGC) được định nghĩa là ung thư chỉ giới hạn ở lớp niêm mạc hoặc lớp dưới niêm mạc của dạ dày, không phụ thuộc vào tình trạng di căn hạch bạch huyết [1, 2, 3, 4, 5]. 

👉 Ở giai đoạn này, khối ung thư còn nhỏ, chưa lan rộng, khả năng điều trị khỏi rất cao nếu được phát hiện kịp thời.

1.2. Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm

✅ Khi ung thư còn khu trú trong lớp niêm mạc hoặc dưới niêm mạc, tỷ lệ chữa khỏi có thể đạt rất cao, thậm chí lên đến 90% [1, 2, 3]

✅ Có thể điều trị bằng nội soi ít xâm lấn, không cần phẫu thuật lớn [1, 2, 3]

✅ Thời gian hồi phục nhanh, bảo tồn dạ dày

✅ Giảm đáng kể chi phí và gánh nặng điều trị so với giai đoạn muộn

⚠️ Ngược lại, ung thư dạ dày giai đoạn muộn thường phải phẫu thuật lớn, hóa trị, xạ trị và tiên lượng kém hơn.

1.3. Triệu chứng thường mơ hồ, dễ bỏ qua

Một trong những thách thức lớn của ung thư dạ dày sớm là các triệu chứng thường rất mơ hồ, không đặc hiệu hoặc thậm chí không có triệu chứng nào cả [8, 9]. Người bệnh có thể chỉ có những biểu hiện mơ hồ như:

  • Đầy bụng, khó tiêu kéo dài

  • Đau thượng vị âm ỉ

  • Nhanh no, chán ăn

  • Ợ hơi, ợ chua nhẹ

👉 Chính vì sự "im lặng" này mà nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị thành công.

📌 Vì vậy, tầm soát chủ động bằng nội soi là cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm.

1.4. Vai trò của nội soi tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa trên (Esophagogastroduodenoscopy - EGD) đóng vai trò then chốt và là phương pháp "tiêu chuẩn vàng" trong việc phát hiện ung thư dạ dày sớm [11, 12, 14]. 

Nhờ nội soi, bác sĩ có thể trực tiếp quan sát toàn bộ niêm mạc dạ dày, phát hiện các tổn thương nhỏ, bất thường về màu sắc hoặc cấu trúc mà các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác khó có thể nhận ra [13, 15]. 

Khi phát hiện tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết ngay lập tức để lấy mẫu mô bệnh học, giúp xác định chính xác bản chất của tổn thương và chẩn đoán ung thư ở giai đoạn rất sớm.

2. Ai cần sàng lọc và tầm soát ung thư dạ dày sớm?

2.1. Đối tượng có nguy cơ cao

Việc xác định các đối tượng có nguy cơ cao là rất quan trọng để sàng lọc hiệu quả. Các yếu tố nguy cơ bao gồm:

Tiền sử gia đình có người thân cấp một (cha, mẹ, anh, chị, em ruột) mắc ung thư dạ dày [1, 3, 6].

Tổn thương tiền ung thư dạ dày:

  • Viêm teo dạ dày mãn tính (Chronic gastric atrophy) [1, 3, 6].

  • Dị sản ruột (Intestinal metaplasia - GIM) [1, 3, 6].

  • Nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori) mãn tính: Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu, gây viêm teo niêm mạc dạ dày và dị sản ruột, tiền thân của ung thư [1, 3, 6, 7].

Người mắc các hội chứng di truyền:

  • Đa polyp tuyến gia đình (Familial adenomatous polyposis - FAP) [3].

  • Hội chứng ung thư đại trực tràng không polyp di truyền (Hereditary nonpolyposis colon cancer - HNPCC) [3].

Người từng phẫu thuật cắt một phần dạ dày (đặc biệt sau nhiều năm) [3, 9].

Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh (hút thuốc, chế độ ăn nhiều muối, ít rau quả, tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn, uống rượu bia quá mức) [3, 6, 7, 10].

2.2. Khuyến nghị độ tuổi 

Khuyến nghị về độ tuổi bắt đầu sàng lọc ung thư dạ dày có thể khác nhau tùy theo mức độ phổ biến của bệnh ở từng khu vực:

  • Từ 40–50 tuổi trở lên, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ

  • Tầm soát sớm hơn nếu có tiền sử gia đình hoặc tổn thương tiền ung thư

3. Các phương pháp sàng lọc và tầm soát ung thư dạ dày

3.1. Thăm khám lâm sàng và tiền sử bệnh

Đây là bước đầu tiên và cơ bản, bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng hiện tại, tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình, cũng như các yếu tố nguy cơ khác (thói quen sinh hoạt, chế độ ăn, tiền sử nhiễm H. pylori) để đánh giá nguy cơ mắc bệnh [8].

3.2. Nội soi tiêu hóa trên (Esophagogastroduodenoscopy - EGD)

Nội soi tiêu hóa trên là phương pháp chính xác nhất để phát hiện ung thư dạ dày sớm. Bác sĩ sẽ đưa một ống soi mềm có gắn camera qua miệng xuống thực quản, dạ dày và tá tràng để quan sát trực tiếp niêm mạc.

3.3. Kỹ thuật nội soi phóng đại và NBI

Các kỹ thuật nội soi hiện đại như nội soi phóng đại (Magnifying Endoscopy) kết hợp với hình ảnh dải tần hẹp (Narrow Band Imaging - NBI) giúp nâng cao khả năng phát hiện các tổn thương ung thư sớm [13, 15]. NBI sử dụng ánh sáng đặc biệt để làm nổi bật cấu trúc mạch máu và bề mặt niêm mạc, giúp bác sĩ nhận diện những thay đổi nhỏ nhất mà mắt thường khó thấy.

17c5098e-6960-4958-bff7-2d40e1a7cc0c.png

3.4. Sinh thiết và giải phẫu bệnh

Khi phát hiện bất kỳ vùng niêm mạc nào nghi ngờ (như thay đổi màu sắc, hình dạng, hoặc có u nhỏ), bác sĩ sẽ thực hiện sinh thiết (lấy một mẫu mô nhỏ) để gửi đi giải phẫu bệnh. Đây là bước quan trọng để xác định chính xác có tế bào ung thư hay không và loại ung thư [8, 9].

3.5. Điều trị ung thư sớm dạ dày

Khi ung thư dạ dày được chẩn đoán ở giai đoạn sớm, các phương pháp điều trị nội soi ít xâm lấn đã mang lại hiệu quả cao và được ưu tiên lựa chọn.

4. Các phương pháp điều trị nội soi

Cắt dưới niêm mạc qua nội soi (Endoscopic Submucosal Dissection - ESD)

ESD là kỹ thuật tiên tiến hơn EMR, cho phép loại bỏ những tổn thương ung thư lớn hơn hoặc những tổn thương đã xâm lấn đến lớp dưới niêm mạc nhưng chưa vượt qua giới hạn này [4, 13]. Bác sĩ sử dụng dao điện đặc biệt qua nội soi để bóc tách toàn bộ khối u cùng với niêm mạc xung quanh một cách nguyên khối. ESD mang lại tỷ lệ cắt bỏ hoàn toàn cao hơn và giảm nguy cơ tái phát tại chỗ so với EMR đối với một số tổn thương nhất định.

ung thư sớm.jpeg

5. Ưu điểm của khoa nội soi Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh tầm soát ung thư dạ dày sớm

Khoa Nội soi của Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) là một trong những đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực tiêu hóa tại Việt Nam. Khoa được trang bị hệ thống nội soi hiện đại, bao gồm các thiết bị có chức năng phóng đại và NBI tiên tiến, giúp phát hiện những tổn thương ung thư sớm với độ chính xác cao. Đội ngũ y bác sĩ tại khoa là những chuyên gia giàu kinh nghiệm, được đào tạo chuyên sâu về nội soi chẩn đoán và can thiệp, đặc biệt trong việc thực hiện các kỹ thuật điều trị ung thư dạ dày sớm. Quy trình thăm khám, chẩn đoán và điều trị được thực hiện theo các phác đồ chuẩn quốc tế, đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu cho người bệnh.

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

  • Ung thư dạ dày sớm có chữa khỏi hoàn toàn được không? Có, ung thư dạ dày sớm có tỷ lệ chữa khỏi rất cao, thường trên 90%, đặc biệt khi được phát hiện và điều trị kịp thời bằng các phương pháp nội soi thích hợp [1, 2, 3].

  • Nên tầm soát ung thư dạ dày sớm bằng phương pháp nào là tốt nhất? Nội soi tiêu hóa trên (EGD) được coi là phương pháp tốt nhất để tầm soát và phát hiện ung thư dạ dày sớm, nhờ khả năng quan sát trực tiếp và sinh thiết tổn thương nghi ngờ [11, 12, 14].

  • Tầm soát ung thư dạ dày có đau không? Thông thường, nội soi dạ dày có thể gây khó chịu nhẹ. Tuy nhiên, tại Bệnh viện Đại ọc Y Dược TP. Hồ Chí Minh, các kỹ thuật nội soi không đau (có gây mê nhẹ) được áp dụng rộng rãi, giúp người bệnh cảm thấy thoải mái và không đau trong suốt quá trình thực hiện.

  • Chi phí tầm soát ung thư dạ dày sớm có đắt không? Chi phí tầm soát ung thư dạ dày sớm có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ sở y tế và các dịch vụ đi kèm. Tuy nhiên, đây là khoản đầu tư xứng đáng cho sức khỏe, vì việc phát hiện sớm giúp giảm đáng kể chi phí và gánh nặng điều trị so với khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

  • Có cần chuẩn bị gì trước khi nội soi dạ dày để tầm soát ung thư sớm không? Thông thường, người bệnh cần nhịn ăn và uống ít nhất 6-8 giờ trước khi nội soi để đảm bảo dạ dày trống rỗng, giúp bác sĩ quan sát rõ ràng niêm mạc. Bác sĩ sẽ cung cấp hướng dẫn cụ thể về việc chuẩn bị tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của người bệnh.

7. Tài liệu tham khảo

Thông tin trên chỉ phục vụ mục đích tham khảo, không mang tính chất khuyến nghị. Vui lòng liên hệ bác sĩ để được tham vấn chi tiết.

Tags:
yếu tố nguy cơNội soi tiêu hóaUng thư dạ dàyTầm soátSàng lọc
Share

Related Posts